Bu gün tanınmış amerikalı yazıçı Riçard Brotiqanın anım günüdür.

Kulis.az onun həyatı və yaradıcılığı haqqında materialı təqdim edir.

XX əsr Amerika ədəbiyyatının qeyri-adi, heç bir ədəbi cərəyana sığmayan və eyni zamanda dövrünün ruhunu gözəl əks etdirən simalarından biri Riçard Brotiqandır. 1930-cu illərin sərt böhran illərində dünyaya göz açan, uşaqlığı yoxsulluq və səfillik içində keçən bu yazıçı sonradan San-Fransiskonun hippi hərəkatının ikonlarından birinə çevrildi. Lakin o, heç vaxt kütləvi üsyanların gurultulu hay-küyünə qarışmadı; əksinə, həmişə kənarda duran, həssas, bir qədər də melanxolik bir müşahidəçi olaraq qaldı.

Brotiqanın uşaqlığı demək olar ki, bir kabus idi. Atası onu tərk etmiş, anası isə tez-tez ev dəyişmiş və məişət zorakılığına əl atmışdı. Yemək tapmaq belə bəzən mümkünsüz idi. Lakin bu amansız gerçəklik onun daxilində güclü bir xəyal dünyası yaratdı.

Gənclik illərində Portlenddən San-Fransiskoya köçən Brotiqan "beat mədəniyyəti"nin mərkəzinə düşdü. O, poetik gecələrdə çıxış edir, küçələrdə şeir vərəqləri paylayır, bəzən isə sadəcə parklarda oturub saatlarla düşünürdü.

1967-ci ildə nəşr olunan “Amerikada alabalıq ovu” romanı ona qlobal miqyasda uğur gətirdi. Kitab tezliklə anti-mədəniyyətin Bibliyasına çevrildi. Gənclər bu kitabı ciblərinə gəzdirir, onun fəlsəfəsindən ilham alırdılar.

Brotiqanın üslubu unikal idi. O, mürəkkəb fəlsəfi ideyaları uşaq saflığı ilə, lakonik və poetik cümlələrlə ifadə edirdi.

Onun əsərlərində təbiət insanı xilas edən ana qucağı kimi təsvir olunur, texnologiya isə tez-tez insanı yadlaşdıran bir mexanizm kimi qarşıya qoyulur. Məşhur "All Watched Over by Machines of Loving Grace" şeirində texnologiya və təbiətin harmoniya içində yaşayacağı utopik bir dünya arzulanır.

Onun nəsrində hər şey mümkündür. Brotiqan yazı yazmağı o qədər çox sevirdi ki, bəzən heç yatmazdı. Yaradıcılıq prosesi onun üçün nəfəs almaq qədər təbii idi.

Ömrünün son illərində Yaponiyaya böyük maraq göstərmiş, hətta bir müddət Tokioda yaşayaraq yapon haiku poeziyasından ilhamlanan əsərlər yazmışdır.

Tənhalığı və depressiyanı bütün ömrü boyu boyunduruq kimi daşıyan yazıçı 1984-cü ildə öz evinə qapanaraq odlu silahla intihar etdi. Lakin cəsədi təxminən bir neçə həftə sonra tapıldı ki, bu da onun həyatı kimi ölümünün də dərin bir tənhalıq içində keçdiyini göstərdi.

Riçard Brotiqan oxucusuna sadəcə hekayələr danışmırdı; o, insana dünyanı başqa cür – daha incə, daha həssas və poetik gözlərlə görməyi öyrədirdi.

• "Yenə görüşəcəyik gələn ildə..." - Anar
• “Segah İslam” necə əfsanəyə çevrildi? - Qarabağın məşhur xanəndəsinin hekayəsi
• "Heç nə" haqqında bilmədiklərimiz... - "Havalı Alı" hansı suallarımıza cavab verir?