Mayalar ulduzları 1200 il əvvəl necə hesablayırdı? - Xultunda "Ağ sinəli tülkü"nün imzası tapıldı

Qvatemala, Xultunda 8-ci əsr Maya astronomu Sak Tan Vaaksın təqvim formulu yazılan divar

Qvatemala, Xultunda 8-ci əsr Maya astronomu Sak Tan Vaaksın təqvim formulu yazılan divar

15 iyul 2026
# 10:47

Qvatemalanın cəngəlliklərində 1200 illik sirr açıldı. Maya astronomunun adı və təqvim formulu ilk dəfə tapıldı.

Kulis.az "Antiquity" jurnalına istinadən xəbər verir ki, Xultun qədim şəhərində qazıntı aparan arxeoloqlar 8-ci əsrə aid kiçik binanın divarında Mars və Veneranın orbital dövrlərini hesablayan riyazi formul aşkar ediblər.

Formulun yanında müəllifin adı da yazılıb: Sak Tan Vaaks. Tərcümədə "Ağ sinəli tülkü" deməkdir. Bu, Maya riyaziyyatçısının öz intellektual əməyinə görə birbaşa müəllif kimi tanındığı ilk və yeganə nümunədir.

Sirli təlim otağı

Tikili 2010-cu ildə tapılsa da, divarlardakı yazılar indi deşifrə edilib. Divarlarda oturan fiqurların portretləri və qədim kağız istehsalı alətlərinin izləri var.
Alimlər hesab edir ki, bu otaq 8-ci əsrdə təqvim və astronomiya dərsləri üçün istifadə olunub. Əsrin sonlarında isə otaq bilərəkdən torpaqla doldurularaq yeni binanın təməlinə çevrilib.

Min illik mətnlər necə oxundu?

MIT, Skidmor Kolleci və Texas Universitetinin komandası mətnlərin multispektral skanlarını aparıb. Sonra Klassik dövr Maya yazıları ilə müqayisə edərək formulu oxuya biliblər.

Layihənin rəhbəri Franko Rossi "The Art Newspaper"a bildirib:

"Bu cür ixtisaslaşmış iş qədim Maya cəmiyyətində həm çox vacib, həm də geniş yayılmışdı".

# 423 dəfə oxunub

Oxşar xəbərlər

Britaniya 71 milyonluq Rembrandt tablosunun ölkədən çıxarılmasına qadağa qoydu

Britaniya 71 milyonluq Rembrandt tablosunun ölkədən çıxarılmasına qadağa qoydu

18:40 31 avqust 2026
Dolli Partonun zaman kapsulundakı mahnısı – 2045-ci ildə yayımlanacaq

Dolli Partonun zaman kapsulundakı mahnısı – 2045-ci ildə yayımlanacaq

18:38 31 avqust 2026
Ridli Skottun yaradıcı üsulu – Ssenarilərini kağızda təsvir edir?

Ridli Skottun yaradıcı üsulu – Ssenarilərini kağızda təsvir edir?

18:15 31 avqust 2026
Xəyalən gitara çalmaq üzrə dünya çempionu müəyyənləşdi

Xəyalən gitara çalmaq üzrə dünya çempionu müəyyənləşdi

17:30 31 avqust 2026
“Hörümçək adam” "Titanik"i geridə qoydu - Tarixi uğur

“Hörümçək adam” "Titanik"i geridə qoydu - Tarixi uğur

15:30 31 avqust 2026
Ata-anası ona cehiz seçirdi, o isə taksiyə əyləşib... – Zorla evləndirilən 17 yaşlı qız necə xilas edildi?

Ata-anası ona cehiz seçirdi, o isə taksiyə əyləşib... – Zorla evləndirilən 17 yaşlı qız necə xilas edildi?

15:00 31 avqust 2026
#
#
Ana səhifə Yazarlar Bütün xəbərlər