Bu gün gürcü yazıçı və ictimai xadim Paolo Yaşvilinin doğum günüdür.

Kulis.az ədibin haqqında materialı təqdim edir.

XX əsr gürcü ədəbiyyatının ən parlaq, eyni zamanda ən faciəvi taleyə malik simalarından biri, ölkəsində simvolizm hərəkatının öncülü olan Paolo Yaşvili Gürcüstanın Saçxere rayonunun Arqveti kəndində anadan olub.

Kutaisi klassik gimnaziyasında gələcəyin digər böyük şairləri — Titian Tabidze və Valerian Qaprindaşvili ilə birgə təhsil alıb. Bu dostluq onun həm şəxsi, həm də ədəbi taleyini formalaşdırıb.

Gəncliyində rəssamlığa böyük marağı olub. 1913-cü ildə Parisə gedərək Luvr muzeyinin yaxınlığındakı İncəsənət İnstitutuna daxil olub. Lakin Parisdə fransız simvolistlərinin (Bodler, Verlen, Rembo) yaradıcılığı ilə tanışlıq onu rəssamlıqdan uzaqlaşdırıb tamamilə poeziyaya bağlayıb.

1915-ci ildə Gürcüstana qayıdan Paolo, Kutaisidə gürcü simvolistlərini və modernistlərini birləşdirən məşhur "Mavi Buynuzlar" ("Tsisperi Qantsebi") ədəbi qrupunu təsis edib və eyniadlı jurnalın redaktoru olub.

Onlar Tiflis və Kutaisi küçələrində bohem həyat tərzi, bədii kafelərdəki çıxışları ilə böyük rezonans yaradıblar, gürcü poeziyasını Avropa modernizmi ilə sintez etməyə çalışıblar.

Məşhur rus şairi Boris Pasternak Paolonun yaxın dostu və onun şeirlərinin rus dilinə ən yaxşı tərcüməçisi olub. Pasternak onu "parlaq, kübar, mədəni və yaraşıqlı bir avropalı" kimi xarakterizə edirdi.

1920-ci illərin sonlarında Sovet ideologiyasının təzyiqi gücləndikcə "saf sənət" tərəfdarı olan simvolistlərin fəaliyyəti qadağan olunmağa başladı. Yaşvili sağ qalmaq və dostlarını qorumaq üçün rejimə uyğunlaşmalı oldu - sosializmi, Lenini, sənaye tikintilərini tərənnüm edən əsərlər yazdı ("Yeni Kolxida", "Samqori inşaatçıları").

Hətta siyasi rəhbərliyə gətirilərək Zaqafqaziya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin üzvü seçildi. Lakin bu "zahiri uğur" onun daxili dünyasını və azad sənətkar ruhunu tamamilə darmadağın edirdi.

Gürcü ədəbiyyatında uzun illər Elene Dariani adlı sirli bir qadın şairənin yazdığı ehtiraslı, erotik şeirlər müzakirə olunurdu. Yalnız müasir araşdırmalardan sonra qəti olaraq sübut olundu ki, bu şeirlərin hamısı Paolo Yaşvilinin özünə məxsusdur. O, cəmiyyəti sarsıtmaq üçün bu cür qadın təxəllüsü ilə mistifikasiya yaratmışdı.

Dövrün qanlı cəlladı Lavrenti Beriya gürcü ziyalılarını sındırmaq üçün xüsusi üsullardan istifadə edirdi. O, Paolonu həm təqib edir, həm də bəzi dövlət vəzifələrinə təyin edərək onu digər yazıçılar qarşısında "rejim adamı" kimi göstərməyə çalışırdı.

1937-ci ilin repressiya dövründə Beriya Paolo Yaşvilinin qarşısına qəddar bir şərt qoydu: O, uşaqlıq dostu, canından çox sevdiyi şair Titian Tabidzeni "xalq düşməni" və casus kimi kütləvi şəkildə ittiham etməli idi. Əks halda özü həbs olunub işgəncələrə məruz qalacaqdı.

Paolo vicdanı ilə həyatı arasında seçim edə bilmədi. 22 iyul 1937-ci ildə Gürcüstan Yazıçılar İttifaqının binasında onun "mühakimə olunduğu" və dostlarını satmağa məcbur edildiyi iclas zamanı o, otaqdan çıxıb binanın digər otağında ov tüfəngi ilə özünü vuraraq intihar etdi.

Paolo Yaşvilinin intiharından dərhal sonra Yazıçılar İttifaqı iclası dayandırmadı, əksinə onun bu hərəkətini "sovet yazıçısına yaraşmayan təxribatçı akt və xəyanət" adlandıran bir qətnamə qəbul etdi. Onun adı uzun illər qadağan olundu, şeirləri yalnız 1955-ci ildə bəraət aldıqdan sonra yenidən çap edildi.

Hazırda Paolo Yaşvili Tbilisinin Didube panteonunda uyuyur və onun ölümü sovet totalitarizminə qarşı ən dramatik səsli etirazlardan biri kimi tarixə düşüb.

• Mett Deymonu o əvəzləyəcək: Zendaya yeni Ceyson Born ola bilər
• «Salam, ağ gəmi, mənəm ey!" - Çingiz Aytmatovun povestindən bir hissə
• "Gül dəstələri sevgidən ölürlər..." - Federiko Qarsiya Lorkanın şeirləri