Qarakənd faciəsi: Azərbaycanın dövlət və ictimai xadimlərinin həlak olduğu qanlı hadisə

Qarakənd faciəsi: Azərbaycanın dövlət və ictimai xadimlərinin həlak olduğu qanlı hadisə
20 noyabr 2026
# 12:49

1991-ci il 20 noyabrda Xocavənd rayonunun Qarakənd kəndinin yaxınlığında, Ağdam rayonunun Mərzili kəndi ərazisində erməni hərbi dəstələri tərəfindən Azərbaycanın hərbi helikopteri vurulub.

Kulis.az Qarakənd faciəsi ilə bağlı Lətifə Musayevanın "Qarakənd faciəsi: Azərbaycanın dövlət və ictimaiyyət nümayəndələrinin həlak olduğu qanlı hadisə" yazısını təqdim edir.

20 noyabr 1991-ci il Azərbaycan tarixinin ən faciəli günlərindən biri kimi yadda qalıb. Həmin gün Xocavənd rayonunun Qarakənd kəndi yaxınlığında Azərbaycanın yüksəkvəzifəli dövlət və hökumət nümayəndələrinin, eləcə də jurnalistlərin və xarici müşahidəçilərin olduğu Mi-8 helikopteri vurulub. Nəticədə helikopterdəki 22 nəfərin hamısı həlak olub.

1991-ci il noyabrın 20-də baş verən Qarakənd faciəsi Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etdiyi ilk dövrün ən ağır hadisələrindən biridir. Hadisə zamanı Azərbaycan dövlətinin bir sıra yüksəkvəzifəli şəxsləri, hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbərləri, media nümayəndələri, həmçinin Rusiya və Qazaxıstandan olan rəsmilər həyatlarını itiriblər.

Hadisədən əvvəl bölgədə vəziyyət necə idi?

1991-ci ildə Qarabağda hərbi-siyasi vəziyyət getdikcə gərginləşirdi. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi fonunda bölgədə silahlı toqquşmalar intensivləşir, yaşayış məntəqələrinə hücumlar və əhalinin öz doğma yurdlarından didərgin salınması halları baş verirdi.

1991-ci il noyabrın 7-də Bakıda Azərbaycan, Qazaxıstan, Türkmənistan, Rusiya və Ermənistan nümayəndələrinin iştirakı ilə görüş keçirilmişdi. Məqsəd Qarabağda yaranmış vəziyyəti müzakirə etmək və münaqişənin sülh yolu ilə həlli imkanlarını araşdırmaq idi.

Noyabrın 20-də dövlət katibi Tofiq İsmayılovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti əvvəlcə Ağdama gəlib, kəndlərdən qovulmuş sakinlərlə görüş keçirib. Daha sonra nümayəndə heyəti Xocavənd istiqamətində vəziyyətlə tanış olmaq üçün helikopterlə yola düşüb.

Qarakənd üzərində baş verən faciə

1991-ci il noyabrın 20-də Ağdamdan Qarakənd istiqamətində uçan Mi-8 helikopteri ilə saat 14:05-də radioəlaqənin kəsildiyi bildirilir.

Helikopter saat 14:42-də Qarakənd kəndi üzərində, təxminən 300 metr yüksəklikdə olarkən vurulub. Hadisə nəticəsində helikopterdə olan 22 nəfərin heç biri sağ qalmayıb.

İlkin məlumatın Azərbaycan Prezident Aparatına saat 19:55-də çatdırıldığı qeyd olunur. Hadisə ilə bağlı ilkin xəbərlər isə daha əvvəl, həmin gün müxtəlif radio yayımlarında səsləndirilmişdi.

Hadisənin ilk saatlarında sovet informasiya agentliyinin yaydığı məlumatlarda helikopterin duman səbəbindən dağa çırpılması ehtimalı irəli sürülmüşdü. Azərbaycan tərəfinin rəsmi tarixi mövqeyində isə helikopterin silahlı hücum nəticəsində vurulduğu bildirilir.

Faciə nəticəsində həlak olanlar

Qarakənd faciəsi Azərbaycan dövlət idarəçiliyinə, hüquq-mühafizə sisteminə və jurnalistikasına ağır zərbə vurdu. Həlak olan 22 nəfər arasında ölkənin yüksəkvəzifəli şəxsləri, xarici nümayəndələr və televiziya əməkdaşları var idi.

Azərbaycanın dövlət və hökumət nümayəndələri:

- Tofiq Kazım oğlu İsmayılov – Azərbaycan Respublikasının dövlət katibi;
- İsmət İsmayıl oğlu Qayıbov – baş prokuror;
- Məhəmməd Nəbi oğlu Əsədov – dövlət müşaviri;
- Zülfi Saleh oğlu Hacıyev – Baş nazirin müavini;
- Vaqif Cəfər oğlu Cəfərov – deputat;
- Vəli Hüseyn oğlu Məmmədov – deputat;
- Osman Mirzəhüseyn oğlu Mirzəyev – Prezident Aparatının şöbə müdiri;
- Qurban Hüseyn oğlu Namazəliyev – nazir müavini;
- Rafiq Məmməd oğlu Məmmədov – dövlət katibinin köməkçisi.

Digər rəsmi şəxslər və müşahidəçilər:

- İqor Plavski – Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin prokuroru;
- Vladimir Kovalyov – DQMV Daxili İşlər İdarəsinin rəisi;
- Sergey İvanov – milli təhlükəsizlik idarəsinin rəisi;
- Nikolay Jinkin – fövqəladə vəziyyət rayonunun komendantı;
- Sanlal Serikov – Qazaxıstan daxili işlər nazirinin müavini;
- Mixail Lukaşov – milis general-mayoru;
- Oleq Koçerev – polkovnik-leytenant.

Azərbaycan televiziyasının əməkdaşları:

- Alı Mustafayev – telejurnalist;
- Arif Hüseynzadə – AzTV-nin işıqçısı;
- Fəxrəddin Şahbazov – videooperator.

Helikopterin ekipaj üzvləri:

- Vyaçeslav Kotov – helikopterin komandiri;
- Gennadi Domov – ekipaj üzvü;
- Gennadi Yarovenko – ekipaj üzvü.

Beləliklə, faciə nəticəsində ümumilikdə 22 nəfər həyatını itirib.

Qarakənd faciəsinin Azərbaycanın tarixi üçün əhəmiyyəti

Qarakənd faciəsi yalnız dövlət vəzifəli şəxslərinin və jurnalistlərin həlak olması ilə deyil, həm də münaqişənin sülh yolu ilə tənzimlənməsi istiqamətində atılan addımlara vurduğu zərbə ilə əlamətdardır.

Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyinin münaqişənin xronologiyasına dair materialında qeyd edilir ki, 20 noyabr hadisəsi Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinə yönəlmiş ilk cəhdlərdən birinə son qoyub və bölgədə zorakılığın daha da artmasına səbəb olub.

Hadisə Azərbaycan jurnalistikasının tarixində də xüsusi yer tutur. Həmin gün həyatını itirən Alı Mustafayev, Fəxrəddin Şahbazov və Arif Hüseynzadə hadisələri işıqlandırmaq məqsədilə bölgəyə səfər edən media nümayəndələri idi.

Qarakənd faciəsi yaddaşlarda yaşayır

20 noyabr 1991-ci ildə baş verən Qarakənd faciəsi Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxıb. Həlak olan dövlət xadimləri, hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları, jurnalistlər və digər şəxslər ölkənin mürəkkəb tarixi mərhələsində həyatlarını itiriblər.

Bu faciə Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk illərində üzləşdiyi ağır siyasi və hərbi şəraiti, eləcə də Qarabağ münaqişəsinin yaratdığı itkiləri xatırladan mühüm tarixi hadisələrdən biri olaraq qalır.

20 noyabr Qarakənd faciəsi qurbanlarının xatirəsi Azərbaycan tarixində daim ehtiramla yad edilir.

# 48 dəfə oxunub

Müəllifin son yazıları

Ana səhifə Reels Yazarlar Xəbərlər