Bu gün fransız yazıçı Sidoni-Qabriel Kolettin anım günüdür.
Kulis.az onun həyatı və yaradıcılığı haqqında maraqlı faktları təqdim edir.
Fransız ədəbiyyatının cəsur, azadruhlu və qalmaqallı simalarından biri olan Kolett təkcə "Jiji" ("Gigi") romanının müəllifi kimi deyil, öz şəxsi həyatı və sosial qadağalara meydan oxuması ilə 20-ci əsr mədəniyyətində silinməz iz qoyub.
Dünya onu sadəcə soyadı ilə - Kolett kimi tanıyırdı. Qadın yazıçıların adlarının arxasında gizləndiyi bir dövrdə təkcə soyadını brendə çevirməsi onun azadlıq rəmzi idi.
İlk romanları olan məşhur "Klodin" ("Claudine") seriyasını birinci əri Henri Qütier-Villar (ləqəbi "Willy") yazdırıb. Əri Koletti otağa kilidləyərək ona kitab yazdırır və əsərləri öz adı ilə çap etdirib gəlirini mənimsəyirdi.
"Klodin" seriyası Fransa gəncləri arasında kütləvi çılğınlığa ("Claudinemania") səbəb oldu, lakin illər boyu heç kim bu məşhur romanların əsl müəllifinin Kolett olduğunu bilmədi.
Kolett ərindən boşandıqdan sonra uzun illər məhkəmələrdə mübarizə apararaq öz kitablarının müəlliflik hüquqlarını bərpa edə bildi.
Ərindən ayrıldıqdan sonra maliyyə müstəqilliyi qazanmaq üçün teatr səhnəsinə çıxdı, kabarelərdə pantomima və rəqs nömrələri ilə çıxış etməyə başladı.
"Əlcəzair yuxusu" adlı pantomimada səhnədə aktrisa Matilde de Morni ("Missy") ilə öpüşdüyü üçün zalda iğtişaş yarandı və polis tamaşanı qadağan etdi.
Kolett həyatı boyu həm kişilərlə, həm də qadınlarla açıq münasibətlər yaşadı və bu təcrübələrini əsərlərinə cəsarətlə köçürdü.
İkinci əri Anri de Juvendelin 16 yaşlı oğlu Bertran de Juvendel ilə Kolettin (həmin vaxt 40-dan çox yaşı vardı) yaşadığı sevgi macərası böyük səs-küyə səbəb oldu. Məşhur "Cheri" romanı məhz bu təcrübəyə söykənir.
Məşhur "Jiji" romanı 1958-ci ildə Hollivud tərəfindən musiqili filmə uyğunlaşdırıldı və 9 "Oskar" mükafatı qazandı.
"Jiji" Brodveydə tamaşaya qoyulanda Kolett baş rol üçün o zaman hələ tanınmayan gənc Odri Hepberni şəxsən seçdi və onun ulduzunu parlatdı.
Kolett əsərlərində qoxu, dad, toxunma və rəng duyğularını ustadlıqla təsvir etdiyi üçün "hisslərin şairəsi" adlandırılırdı.
O, pişikləri dəlicəsinə sevirdi. Hətta bir dəfə demişdi: "Pişiklə vaxt keçirmək heç vaxt boşa gedən vaxt deyildir". O, heyvanların daxili dünyasını təsvir edən bir çox hekayələr yazmışdı.
Birinci Dünya Müharibəsi illərində cəbhədən reportajlar hazırlayan cəsarətli hərbi müxbir kimi də fəaliyyət göstərib.
1930-cu illərdə ədəbiyyata fasilə verərək Parisdə özünün gözəllik salonunu açdı və kosmetik vasitələr satmağa başladı.
O, adətən yataqda, mavi rəngli kağızlar üzərində yazmağı sevirdi. Mavi kağızın gözlərini daha az yorduğunu iddia edirdi.
Həyatı boyu üç dəfə ərə getdi. Sonuncu əri Moris Qudeket ondan 16 yaş kiçik idi və cütlük Kolettin ölümünə qədər birgə yaşadı.
Sonuncu əri Moris yəhudi mənşəli idi və Gestapo tərəfindən həbs olunmuşdu. Kolett yüksəksəviyyəli əlaqələrindən istifadə edərək ərini həbsdən xilas edə bildi.
Kolett Fransanın ən nüfuzlu ədəbi qurumu olan Qonkur Akademiyasına üzv seçilən ilk qadınlardan biri, daha sonra isə onun ilk qadın prezidenti oldu (1949).
Fransa hökuməti tərəfindən ölkənin ən yüksək mülki mükafatı olan "Fəxri Legion" ordeninin Böyük Zabit dərəcəsi ilə təltif edildi.
1948-ci ildə Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına namizəd göstərilmişdi.
Ömrünün son 20 ilində kəskin artrit xəstəliyindən əziyyət çəkdi və hərəkət edə bilmədiyi üçün vaxtının çoxunu Parisdəki mənzilində pəncərə qarşısında divanda keçirdi.
1954-cü ildə 81 yaşında vəfat edəndə, Fransa tarixində dövlət səviyyəli rəsmi dəfn mərasimi təşkil edilən ilk qadın yazıçı kimi tarixə düşdü.
Qalmaqallı həyatı və boşanmaları səbəbindən Katolik Kilsəsi onun üçün dini dəfn mərasimi keçirməkdən imtina etdi.
Onun məzarı Parisin məşhur Per-Laşez (Père Lachaise) qəbiristanlığında yerləşir və hər il minlərlə ədəbiyyatsevər tərəfindən ziyarət edilir.
