Bu gün Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Günüdür.

Kulis.az bu münasibətlə ən yaxşı 10 müharibə filmini təqdim edir.

Şindlerin siyahısı (Schindler's List, 1993)

Stiven Spilberqin yeddi "Oskar" mükafatına layiq görülmüş bu şah əsəri Holokost zamanı 1200-dən çox yəhudini öz fabriklərində işə götürərək xilas edən alman sənayeçisi Oskar Şindlerin real həyat hekayəsinə əsaslanır. Filmin demək olar ki, tamamilə qara-ağ formatda çəkilməsi ona güclü sənədli film abu-havası qatır və tamaşaçını həmin dövrün qaranlığına aparır. Filmdəki yeganə rəngli detal olan "qırmızı paltarlı qız" kütləvi qırğınlar içərisində məsumiyyətin itkisini və Şindlerin daxili oyanışını simvolizə edir. Baş rolları Liam Nison, Relf Fayns və Ben Kinqsli ifa edir.

Əsgər Rayanı xilas etməli (Saving Private Ryan, 1998)

Kinematoqrafiya tarixinə xüsusilə ilk 27 dəqiqəlik səhnəsi ilə düşən bu film hərbi konfliktin xaosunu bənzərsiz bir reallıqla çatdırır. Tom Henksin canlandırdığı Kapitan Millerin rəhbərlik etdiyi qrup üç qardaşını eyni vaxtda müharibədə itirmiş Ceyms Rayanı (Mett Deymon) tapıb evə qaytarmaq üçün dəhşətli bir səfərə çıxır. Spilberq bu əsərlə sadəcə qəhrəmanlıq dastanı yaratmır, həm də tamaşaçıya bir sual ünvanlayır: "Bir insanın həyatı bu qədər qurbana dəyərmi?"

Gəl və bax (Come and See, 1985)

Rejissor Elem Klimovun bu əsəri kinematoqrafiyada indiyədək çəkilmiş ən ağır anti-müharibə filmlərindən biridir. Süjet Belarusun Xatın kəndində törədilən qırğınlardan ilhamlanıb və hadisələr gənc Flyoranın (Aleksey Kravçenko) gözündən verilir. Müharibəyə partizan kimi qoşulan Flyoranın qısa müddət ərzində necə qocalıb psixoloji cəhətdən məhv olduğu ekranda sarsıdıcı şəkildə öz əksini tapır. Çəkilişlər zamanı əsl döyüş güllələrindən istifadə olunması filmin hiper-realistik, bəzən isə qarabasma kimi təsir bağışlamasına səbəb olub.

Apokalipsis indi (Apocalypse Now, 1979)

Frensis Ford Koppolanın bu əsəri Cozef Konradın "Qaranlığın ürəyi" (Heart of Darkness) povesti əsasında lentə alınıb və hadisələr Vyetnam cəngəlliklərinə köçürülüb. Film Kapitan Uillardın (Martin Şin) ağlını itirərək dinc əhaliyə qarşı vəhşiliklər edən və özünü tanrı elan etmiş Polkovnik Kurtsu (Marlon Brando) tapıb öldürmək üçün etdiyi kabus dolu çay səyahətini anladır. Filmin çəkiliş prosesi (tayfunlar, aktyorların xəstələnməsi) başlı-başına bir xaosa çevrilmişdi, lakin nəticədə müharibənin insan təbiətini necə vəhşiləşdirdiyini nümayiş etdirən vizual və psixoloji şah əsər yarandı.

Cəsur ürək (Braveheart, 1995)

Mel Gibsonun həm rejissoru olduğu, həm də baş rolunu oynadığı bu film XIII əsrdə Şotlandiyanın müstəqilliyi uğrunda İngiltərə kralı I Eduarda qarşı üsyan edən tarixi xadim Uilyam Vollesin epik hekayəsidir. Bəzi tarixi qeyri-dəqiqliklərinə baxmayaraq, əsər özünün irimiqyaslı, xoreoqrafik baxımdan möhtəşəm döyüş səhnələri və Vollesin edamdan əvvəlki məşhur "Azadlıq!" (Freedom!) nidası ilə qlobal populyarlıq qazanıb. Beş "Oskar" alan film, şəxsi intiqam hissinin necə bütöv bir xalqın azadlıq hərəkatına çevrilə biləcəyini göstərir.

Qara qırğı (Black Hawk Down, 2001)

Ridli Skottun ekranlaşdırdığı film 1993-cü ildə Somalinin paytaxtı Moqadişoda ABŞ xüsusi təyinatlılarının apardığı real və fəlakətlə nəticələnən hərbi əməliyyatı canlandırır. Əməliyyat zamanı iki qabaqcıl "Black Hawk" helikopterinin vurulması nəticəsində əsgərlər düşmən əhatəsində olan şəhərin ortasında mühasirəyə düşür. Film siyasi və ya fəlsəfi mülahizələrdən daha çox, dayanmaq bilməyən, gərgin bir şəhər döyüşünə fokuslanır. Burada əsgərlərin həmrəyliyi, "heç kimi arxada qoymamaq" prinsipi və müasir hərbi toqquşmaların qanlı xaosu ön plana çıxarılır.

İncə qırmızı xətt (The Thin Red Line, 1998)

Rejissor Terrens Malikin 20 illik fasilədən sonra sənətə qayıtdığı bu əsər digər hərbi filmlərdən öz fəlsəfi və şeirsəl üslubu ilə tamamilə fərqlənir. 1942-ci ildə Qvadalkanal adası uğrunda döyüşləri təsvir edən film, müharibənin vəhşiliyini tropik təbiətin laləzar gözəlliyi ilə ziddiyyət təşkil edəcək şəkildə təqdim edir. Şon Penn, Corc Kluni, Cim Kəvizel kimi ulduzların yer aldığı filmdə cəbhədəki hərəkətlilikdən çox, əsgərlərin daxili monoloqları, ölümqabağı düşüncələri və insanın təbiətlə əlaqəsi incələnir.

Dunkirk (2017)

Kristofer Nolan bu ekran işində İkinci Dünya Müharibəsinin kritik anlarından biri olan "Dinamo əməliyyatı"nı – çimərlikdə mühasirəyə alınmış 400 minə yaxın müttəfiq əsgərinin dəniz yolu ilə fədakarcasına xilas edilməsini lentə alıb. Nolan süjeti üç fərqli zaman xəttində (quruda 1 həftə, dənizdə 1 gün, havada 1 saat) inkişaf etdirərək fərqli bir nəqliyyat üsulu tətbiq edir. Minimum dialoq, Hans Zimmerin saniyəölçən ritminə əsaslanan gərgin musiqisi sayəsində tamaşaçı özünü fasiləsiz bir sağqalma mübarizəsinin tən ortasında hiss edir.

Şərəf yolları (Paths of Glory, 1957)

Stenli Kubrikin çəkdiyi bu unudulmaz klassik əsər Birinci Dünya Müharibəsi zamanı cəbhədəki dəhşətlərdən çox, kabinetlərdə oturan general-rütbəlilərin eqosunu və qəddarlığını tənqid edir. Fransız generallarının şəxsi şöhrətləri naminə əsgərləri ələkeçirilməz bir mövqeyə hücuma göndərməsi və uğursuzluqdan sonra üç günahsız əsgəri məhkəməyə verərək qorxaqlıqda günahlandırıb güllələtməsi süjetin əsasını təşkil edir. Kirk Duqlasın canlandırdığı Polkovnik Daksın məhkəmədəki ədalət axtarışı hərbi bürokratiyanın rəhmsizliyi ilə toqquşur.

Qərb cəbhəsində yenilik yoxdur (All Quiet on the Western Front, 1930 və ya 2022)

Erix Mariya Remarkın eyniadlı romanı əsasında çəkilmiş bu hekayə müharibə romantikasını darmadağın edir. Hadisələr məktəb müəllimlərinin təbliğatına uyaraq vətənpərvərlik illüziyaları ilə Birinci Dünya Müharibəsinə könüllü yollanan gənc alman əsgəri Paul Bäumerin yaşadıqlarından bəhs edir. Xəndək müharibəsinin qorxunc reallığı, aclıq, palçıq və xardal qazı ilə üzləşən gənclərin necə bir-bir məhv olduğu sarsıdıcı şəkildə göstərilir. Həm 1930-cu il klassik versiyası, həm də 2022-ci ildə çəkilən müasir alman istehsalı kino tarixinin ən təsirli anti-müharibə ekran işlərindən hesab olunur.

• "Ağrıdan hıçqırmaq istəməyimi..." - Firəngiz Əlizadə nəyi etiraf etmişdi?
• “Uşaq dünyası” I Beynəlxalq Musiqi Festivalı başa çatdı
• “Onların Mehdisi, bizim Mixaylo” filminin təqdimatı oldu