Bu gün tanınmış kinorejissor, Xalq artisti Vaqif Mustafayevin doğum günüdür.

Kulis.az onun 5 məşhur filmi haqqında materialı təqdim edir.

"Yaramaz"

1988-ci ildə işıq üzü görən "Yaramaz" filmi Vaqif Mustafayevin yaradıcılığının vizit kartı, Azərbaycan kinosunda absurd tragikomediya janrının isə şah əsəridir.

Süjet xəttinin mərkəzində sadə, saf, zərərsiz və bir qədər sadəlövhlüyü ilə seçilən Hətəm adlı sıravi bir vətəndaş durur.

Cəmiyyətdəki riyakarlıq, korrupsiya, rüşvətxorluq və ikiüzlülük mühiti ilə toqquşan Hətəm zamanla anlayır ki, dürüst qalaraq bu sistemdə yaşamaq və uğur qazanmaq mümkünsüzdür.

O, mühitə uyğunlaşmaq üçün xarakterini kökündən dəyişməyə, ətrafındakılardan daha amansız, hiyləgər və "yaramaz" bir fiqura çevrilməyə qərar verir.

Hətəmin bu ruhi və mənəvi tənəzzülü tədricən onu cəmiyyətin yuxarı pillələrinə qaldırır, lakin daxilindəki insani dəyərləri tamamilə məhv edir.

Filmdə baş rolu mükəmməl şəkildə canlandıran gürcü aktyoru Mamuka Kikaleişvili Hətəmin daxili dəyişimini, saf insandan soyuqqanlı bir manipulyatora çevrilməsini böyük ustalıqla ekrana köçürmüşdür.

Vaqif Mustafayev bu ekran əsərində Sovet İttifaqının dağılma ərəfəsindəki sosial-siyasi böhranını, bürokratiyanın çürüməsini və mənəvi dəyərlərin aşınmasını kəskin satira ilə ifşa edir.

Rejissorun istifadə etdiyi vizual metaforalar, kadr arxası məntiqsiz kimi görünən, lakin dərin məna daşıyan detal və situasiyalar filmin təsir gücünü qatbəqat artırır.

"Yaramaz" filmi təkcə yerli tamaşaçıların rəğbətini qazanmamış, həm də Naples (İtaliya) Beynəlxalq Kino Festivalında qızıl medal və digər nüfuzlu mükafatlara layiq görülərək beynəlxalq miqyasda qəbul olunmuşdur.

Bu film insanın mühit qarşısındakı acizliyini və sistemin fərdi necə məhv edə biləcəyini göstərən zamansız kino nümunəsidir.

"Hər şey yaxşılığa doğru"

Post-sovet dövrü Azərbaycan kinosunun ən sarsıdıcı və orijinal işlərindən biri olan bu qısametrajlı tragikomediya rejissorun özünəməxsus absurdist baxışını bir daha nümayiş etdirir.

Filmdəki hadisələr Qarabağ müharibəsinin yenicə başa çatdığı, ölkədə sosial və psixoloji gərginliyin zirvədə olduğu 1990-cı illərin ortalarında cərəyan edir.

Süjet təsadüfən həlak olmuş erməni əsgərinin meyiti göndərilən sadə bir kənd sakininin və onun ailəsinin ətrafında cərəyan edir.



Müharibənin gətirdiyi faciə, düşmənçilik, itki acısı və bürokratik dolaşıqlıqlar absurd bir situasiya yaradır: ailə bu tabutu nə edəcəyini, kənd camaatına və rəsmi qurumlara necə izah edəcəyini bilmir.

Vaqif Mustafayev bu gözlənilməz və ağrılı mövzunu işləyərkən insanlıq, mərhəmət, müharibənin mənəvi fəsadları və ölüm qarşısında bərabərlik anlayışlarını dərin qatlarla təhlil edir.

Filmdəki obrazlar bir tərəfdən müharibənin gətirdiyi nifrət və kədər içində boğulur, digər tərəfdən isə "ölüyə hörmət" kimi qədim insani dəyərlərə sadiq qalmağa çalışırlar.

Rejissor faciəvi bir mövzunu yumorun, satiranın və absurdist dramaturgiyanın dili ilə təqdim edərək tamaşaçıda eyni anda həm gülüş, həm də dərin kədər hissi oyadır.

Yaranmış acınacaqlı və gülünc situasiyalar cəmiyyətin və dövlət maşınının müharibə qarşısındakı hazırlıqsızlığını açıq şəkildə gözlər önünə sərir.

Film bir çox beynəlxalq festivallarda, o cümlədən Oberhauzen və San-Fransisko festivalında mükafatlar alaraq Vaqif Mustafayevin dünya kinosundakı fərqli imzasını bir daha təsdiq etmişdir.



"Milli bomba"

Vaqif Mustafayevin 2004-cü ildə ərsəyə gətirdiyi "Milli bomba" filmi müasir Azərbaycan cəmiyyətinin, media dünyasınınvə kütləvi mədəniyyətin traqikomik mənzərəsini əks etdirən genişmiqyaslı satiradır.

Filmin mərkəzində kinostudiyada çalışan, lakin heç vaxt öz filmini çəkə bilməyən, istedadsız və bürokratik maneələrlə qarşılaşan montajçı Montin durur.

O, diqqəti öz üzərinə çəkmək və öz sözünü demək üçün gözlənilməz bir yola əl atır — bədəninə bomba bağlayaraq özünü partlatmaqla hədələyir.

Lakin bu dəhşətli aksiya tezliklə sensasiya axtaran televiziya kanallarının, şou-biznes nümayəndələrinin və siyasətçilərin əlində əyləncə və reytinq şousuna çevrilir.

Rejissor bu filmdə kütləvi informasiya vasitələrinin insan faciəsini necə ucuz bir tamaşaya çevirdiyini, cəmiyyətin mənəvi deqradasiyasını və saxta qəhrəmanlıq sindromunu kəskin ironiya ilə tənqid edir.

Filmdəki obrazların hər biri müasir dövrün müəyyən bir eybəcərliyini — reytinq hərisliyini, saxta vətənpərvərliyi, peşəkarsızlığı və pul hərisliyini təcəssüm etdirir.

Vaqif Mustafayev tətbiq etdiyi dinamik montaj, parlaq rəng həlləri və qrotesk obrazlarla müasir dünyanın "şou cəmiyyəti" konsepsiyasını açıq şəkildə ifşaya çəkir.

Yaşar Nuri, Nurəddin Mehdixanlı və digər görkəmli aktyorların parlaq ansamblı filmin komizm və tragizm balansını mükəmməl şəkildə qoruyub saxlayır.

"Milli bomba" rejissorun müasir dövrün eybəcərliklərinə qarşı çəkdiyi kinematoqrafik etiraz və sosial tənqid aktıdır.

"Fransız"

1995-ci ildə ekranlara çıxan "Fransız" filmi Vaqif Mustafayevin müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan cəmiyyətində kök salan saxta avropalaşma, özgələşmə və milli kimlik böhranına çəkdiyi acı tragikomediyadır.

Süjet xətti Fransaya səfər edib qayıtdıqdan sonra adını, davranışlarını və həyat tərzini dəyişməyə çalışan, özünü tamamilə fransız kimi qələmə verən sadə bir kənd sakininin ətrafında cərəyan edir.

Qəhrəmanın bu gülünc transformasiyası, öz milli köklərindən utanc duyması və kənd mühitində fransız aristokratı rolunu oynamaq cəhdləri absord situasiyaların yaranmasına səbəb olur.

Rejissor bu filmdə forma xatirinə qərb dəyərlərini mənimsəməyə çalışan, lakin öz mahiyyətini itirərək iki mədəniyyət arasında gülünc və acınacaqlı vəziyyətə düşən insan tipajını kəskin satira ilə tənqid edir.

Filmdə Yaşar Nuri və digər usta aktyorların nümayiş etdirdiyi dinamik komik oyun, dialoqlardakı kəskin ironiya və rejissorun qrotesk vizual tərzi ekran işini olduqca baxımlı edir.

Mustafayev xarici parlaqlığa aldanan cəmiyyətin daxili dayazlığını ifşa edərək, milli kimliyin qorunmasının vacibliyini xatırladır.

Film post-sovet insanının keçid dövründə yaşadığı psixoloji çaşqınlığı və dəyərlər aşınmasını əks etdirən ən uğurlu ekran işlərindən biridir.

"Həyat, deyəsən, gözəldir"

2022-ci ildə işıq üzü görən "Həyat, deyəsən, gözəldir" filmi Vaqif Mustafayevin 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan zəfərdən sonra Qarabağ mövzusuna özünəməxsus absord satira və tragikomediya pəncərəsindən baxdığı növbəti səs-küylü ekran əsəridir.

Süjet xətti müharibə zamanı əsir düşən iki erməni qardaşın — dinc sakinlərlə cinayətkar erməni hərbçilərinin qarşılaşdığı gülünc, gözlənilməz və təzadlı situasiyalar etrafında cərəyan edir.

Rejissor düşmən tərəfin illər boyu bəslədiyi saxta mifləri, ideoloji korluğunu və psixoloji çaşqınlığını kəskin ironiya daxilində ifşa edir.

Vaqif Mustafayev bu filmdə də ənənəvi üslubuna sadiq qalaraq faciəvi və tarixi mövzunu qrotesk yumor və səmimi humanizm ilə sintez etməyi bacarmışdır.



Filmdəki obrazların davranışı, erməni cəmiyyətindəki mənəvi deqradasiya və Azərbaycan hərbçilərinin göstərdiyi insani rəftar rejissorun incə ironik kadrları ilə tamaşaçıya çatdırılır.

Güclü aktyor oyunu, gözlənilməz süjet dönüşləri və fərqli vizual həllər ekran işini müasir kinomuzun ən orijinal nümunələrindən birinə çevirir.

"Həyat, deyəsən, gözəldir" zəfərin gətirdiyi qüruru və düşmənin daxili çürüməsini kinematoqrafik dillə işıqlandıran mühüm sənət əsəridir.

• İnsan torpağın sahibidir, yoxsa təbiətin müvəqqəti qonağı? - Bir tablonun fəlsəfəsi
• İşıq da elə su kimidir - Qabriel Qarsia Markesin hekayəsi
• "The Odyssey"dən növbəti uğur – Nə qədər gəlir əldə etdi?