Bu gün tanınmış holland rəssam Frans Halsın anım günüdür.

Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın “Gülən zadəgan” əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Niderland rəngkarlıq məktəbinin "Qızıl əsr" dövründə yetişmiş, psixoloji portret sənətinin böyük ustadı Frans Hals Antverpendə anadan olmuş, lakin ömrünün böyük hissəsini Haarlem şəhərində keçirmişdir.

O, dövrünün dini və mifoloji mövzulara üstünlük verən rəssamlarından fərqli olaraq, birbaşa insan xarakterini, canlı emosiyaları və sosial təbəqələrin daxili aləmini kətana köçürməyə üstünlük verən misilsiz portret ustası idi.

Hals rəngkarlıqda cəld, azad və dinamik fırça xətti texnikasını tətbiq edərək, personajların anlıq təbəssümünü kətanda dondurmaq baxımından fövqəladə istedada malik idi.

Həyatı boyu Haarlem rəssamlar gildiyasının fəal üzvü olsa da, ömrünün son illərində ciddi maddi çətinliklərlə qarşılaşmış və şəhər yoxsullar evinin köməyi ilə yaşamışdır.

1666-cı ildə vəfat edən rəssamın bu dinamik fırça üslubu XIX əsrdə Eduard Mane və Vinsent van Qoq kimi impressionizm ustadları tərəfindən böyük heyranlıqla öyrənilmiş və yenidən kəşf edilmişdir.

“Gülən zadəgan”

Boyakarın yaradıcılığının zirvəsi sayılan və XVII əsr barokko portret sənətinin vizit kartına çevrilən "Gülən zadəgan" əsəri yaranma hekayəsi və dərin psixoloji qatları ilə sənət tarixinin ən çox müzakirə olunan tablolarından biridir.

Əsər 1624-cü ildə 26 yaşlı naməlum bir holland zadəganının (ehtimal ki, varlı tacir və ya hərbçi) sifarişi ilə çəkilmişdir.

Tədqiqatlar göstərir ki, əsərin adındakı "gülən" sözü rəssamın özü tərəfindən verilməmiş, XIX əsrdə Böyük Britaniyada sərgilənərkən obrazın üzündəki kinayəli, cazibədar təbəssümə görə mətbuat tərəfindən əlavə edilmişdir.

Əsəri diqqətlə təhlil etdikdə bəlli olur ki, kətandakı obraz faktiki olaraq açıq şəkildə qəhqəhə çəkmir.

Onun bığlarının altından süzülən yüngül, özündənəmin təbəssüm və tamaşaçıya yuxarıdan aşağıya doğru zillənən iti baxışları kətana müstəsna canlılıq qatır.

Frans Hals bu əsərdə təkcə insanın fiziki cizgilərini deyil, onun daxili özünəinamını və kübar statusunu anlıq bir baxışda dondurmağı bacarmışdır.

Zadəganın geyindiyi tünd ipək kamzulun üzərindəki qızılı və gümüşü tikmələr zənginliyin nümayişindən daha dərin mənalar daşıyır.

Tikmələrdə yer alan arı, alov, ox və arxat simvolları XVII əsr Hollandiyasının alleqorik "eşq, ehtiras və sədaqət" dilinə işarə edir.

Fiqurun sol çiyin üzərindən dönərək durması və parlaq ağ yaxalığa düşən işıq dərhal diqqəti personajın duruşuna cəlb edir.

Frans Hals "Gülən zadəgan" əsəri ilə akademik portret sənətinin donuq və soyuq qaydalarını sındıraraq, insanın daxili psixologiyasını və anlıq emosiyasını işıq-kölgə oyunları vasitəsilə canlandırmağın ölməz nümunəsini yaratmışdır.

Əsər hazırda Londonun məşhur Volles Kolleksiyasında saxlanılır.

• Bred Pitt yeni layihədə - Məşhur rejissorlarla
• Dünyanın ən gözəl sözü - Maori qəbiləsinə məxsusdur
• "Kor-koranə heyranlıq tarixin saxtalaşdırılmasına yol açır..."- Etimad Başkeçid