Qadın uşağa səhər yeməyi yeməyi öyrədir. Onlar səthi o qədər cilalanmış kiçik taxta masanın arxasında əyləşiblər ki, metal qəhvədanın və çini qabların əksi masada aydın görünür. Qadın qızın fincanını sabit saxlayır ki, o, qalın çörək dilimini südlü qəhvəsinə batıra bilsin.

Kulis.az-ın məlumatına görə, bu mənzərə isveçrəli rəssam Jan-Etyen Liotarın fırçasından çıxan məşhur "Lavern ailəsinin səhər yeməyi" tablosunda əks olunub və hazırda rəssamın maraqlı yaradıcılığına həsr olunmuş xüsusi sərgidə nümayiş etdirilir.

Aydınlanma dövrünün "saat mexanizmi" və nəzakət qaydaları

Bu, sadəcə mədəni bir ritual deyil, həm də tərbiyələndirici bir prosesdir: uşağın saçları sıx bağlandığı kimi özü də intizama öyrədilir. 1754-cü ildə Fransanın Lion şəhərində baş tutan bu nəzakətli səhər yeməyi Avropada "Aydınlanma dövrü" adlanan yeni mədəni hərəkatın sosial üslubunu nümayiş etdirir.

İsaak Nyutonun təsvir etdiyi nizamlı "saat mexanizmi" kainatından ilhamlanan bu 18-ci əsr ideologiyası zəkaya, sosiallaşmağa və nəzakət qaydalarına böyük dəyər verirdi. Liotarın şedevrində bu dəyərlər zərif yapon çini qabları ilə ehtiyatlı davranışda və çörəyi üstünə damcılatmadan qəhvəyə batırmaq bacarığında öz əksini tapıb.

Sıradan bir anın qeyri-adi gözəlliyi

Bu rəsm o qədər mükəmməldir ki, Liotar onu iki dəfə çəkib – əvvəlcə pastel boyalarla, on il sonra isə kətan üzərində yağlı boya ilə. Adını bəlkə də çoxumuzun eşitmədiyi bu rəssamın sərgisində hər iki versiya yan-yana asılıb. Bəs 1754-cü ilin bu adi səhərini belə böyük sevgiylə xatırlanmalı edən xüsusi nə var idi?

Təbii ki, heç nə! Bütün məsələ də elə bundadır. Liotar sizdən sürətinizi azaltmağı, dayanmağı və sadəcə sıradan bir günün adi anlarındakı gözəlliyi görməyinizi xahiş edir. Biz burada yalnız bir uşağın cəmiyyətə inteqrasiyasını deyil, həm də səhərin sakitliyini, keramika, metal və cilalanmış taxta üzərindəki işıq parıltısını, qəhvə içən iki nəfərin diqqətli simalarını görürük. Çox adi və çox xüsusi.

Pastel sənəti və Şərqə uzanan yaradıcılıq yolu

Sərgi pastel boyalarla tanışlıqla başlayır. Ziyarətçilərə 1900-cü illərin əvvəllərinə aid antik pastel çubuqları və Fransada ənənəvi pastel istehsalından bəhs edən film təqdim olunur.

İsveçrəli sənətkarın fəaliyyəti haqqında diqqətçəkən faktlar:

Pastel ustalığı: İntibah dövründə kəşf edilən və 1700-cü illərdə populyarlaşan pastellə rəsm çəkmək üçün rəssamın yüzlərlə fərqli rəngdə tabaşirə ehtiyacı olurdu. Bu incə və dəqiq vasitə Aydınlanma dövrünün sivil ruhuna tam uyğun gəlirdi və Liotarın bu sahədəki ustalığı onu bütün Avropada ulduza çevirmişdi.

Aydınlanmış mühit: Rəssam Cenevrədə doğulmuşdu. Bu şəhər 1700-cü illərdə o qədər aydınlanmış və inkişaf etmişdi ki, o, tarixçi Edvard Qibbon kimi ziyalılar üçün doğma evə çevrilmişdi.

Osmanlı imperiyasına səyahət: Bir gün küçədə ingilis aristokrat dostu ilə qarşılaşan Liotar gözlənilmədən onunla İstanbul getməyə razılaşır. O, burada müsəlman üslubunda saqqal saxlayır və bir neçə il orada yaşayır.

Şərq qadınlarının portretləri: 1738-ci ildə İzmirdə çəkilmiş "Sinyora Mariqo" tablosu zərif duruşu, əli belindəki inamlı jesti və sinəsindəki boyunbağısı ilə sənətsevərləri bu gün də heyran etməyə davam edir.

• Əlimərdan bəy Topçubaşovun məzarı ziyarət edildi
• Yeni sevdasına qurban olduğum - Mikayıl Müşfiqin şeirləri
• Sinfi mübarizə, yoxsa dil soyqırımı? - Rəsulzadənin üzə çıxarılmayan məqaləsi