writer1

Aliyə

Məqalə sayı

997
clock15:21 calendar-gray 23 İyun 2014 view-gray1839 dəfə oxunub
view-gray1839 dəfə oxunub

İntihara aparan yol

Aliyə yazır...

İsti iyun günü. Akademik Milli Dram Teatrının kiçik səhnəsi. “Mən… Biz…” monotamaşasının premyerasıdır. “Mən… Biz…” Vladimir Zuevin “Sülh göyərçini” pyesi əsasında hazırlanıb. Bilənlər bilir-monotamaşa janrının özünəməxsustəhlükələri - klişeləriolur: bəzən bütöv bir məzmunu çatdırmaq göstərilən situasiyadan, dramaturji vəziyyətdən çoxqəhrəmanı canlandıran aktyorun, daha doğrusu, onun təhkiyə nitqininüzərinə düşür. Bu yerdə aktyor yox, qəhrəman özü də oynamalıdır,həm dəpublikaya oynamalıdır.

Rejissor Günay Səttar bu təhlükələrdən üsulluca keçmək yolunu seçib: Ayşad Məmmədovun qəhrəmanı tamaşaçıya həmsöhbəti kimi yanaşır. Amma ünsiyyətin səmimiyyəti də həmsöhbətin onun əhvalatını nə qədər maraqla qarşılamasından asılıdır. Ayşad Məmmədov monoloqu boyunca bu xüsusda narahatlığını büruzə verir, tələsə-tələsə qəhrəmanının dərdini anladır, bir anlıq zala baxıb incikcə soruşur: “Ümumiyyətlə, bunlar sizin üçün maraqlıdır?”

- Bizim üçün?- Bu yerdə tamaşaçı diksinir, özünü yeyib-tökən qəhrəmanın dərdinə qucaq açır və məncə tamaşa məhz bundan sonra başlayır.

Duyursan ki, bu qarmaqarışıq xatirələrin, zarafatların, əhvalatların, cəfəngiyatın altında bir insan faciəsi, ağrısı gizlənib. Kişi-Ayşad Məmmədov danışır, danışır, amma ağrı, ağrı olaraq qalır….

***

Ayşad Məmmədovun qəhrəmanı yaşlı bir kişidir, onu təqaüdə göndəriblər. Bu, ona yaşadıqlarına, səhvlərinə-düzlərinə baxmaq imkanı verib. Ayşad tamaşaçılarla danışsa da onun daha bir obyektivar-o, fikirlərini həm də kameraya danışır. Yazılanlenti o üzünü görmədiyi uşaqlarına göndərəcək. Tamaşanın ideya həlli tərtibatda (rəssam: Anar Əliyev) daha dolğun ifadə olunur. Səhnədə üç rəsm əsəri asılıb-hamısında qadın əks olunub. Bunlardan biri Kişinin anasıdır- şəkil elə çəkilib ki,amiranə üz cizgiləri olan qadının hökmlü baxışları əks istiqamətlərə baxır.Baxmayaraq ki şəkildə təsvir olunmuş anası artıq həyatdan köçüb, amma o,hələ də Kişinin həyatının əsas qadını, real kabusudur. Anahər yerdədir, onu aşıb keçmək olmur. Ş Anlayacağımız Kişinin həyatının bütün istiqamətləri anasının baxışları altında, onun monopoliyasındadır.

Əlbəttə başqa qadınlar da var, amma o qadınlar otaqdakı portretlərdəki kimidirlər - bir cizgiləri belə aydın deyil.Əvəzində ananın cizgiləri aydın və hökmlüdür.

Kişi atasız buraxdığı uşaqlara öz atasızlığından danışır-hətta bunun üçün belə sözü yoxdur. Anası ona atasızlığı yaşamağa belə imkan verməyib. Ata yoxdur, deməli, atasızlıq da yoxdur. Ana ona hamını əvəz etməyə çalışıb. Əvəzində ona dözülməz komplekslər buraxıb. Doğma münasibətlər doqmaya çevrilib, Kişi həyatındakı boşluğu nə ilə dolduracağını bilmir. Bu yaşında özünü gah uşaqlara, gah özünə təqdim edir. Danışır, kövrəlir, əsəbiləşir, yorulur, arada zala göndərişlər edir-elə də isti qarşılanmır. Bu arada düşünürsən: səhnədən zala edilən göndərişlər Kişinin çarəsizliyidir, yoxsa aktyor Ayşad Məmmədovun? Ayırd etmək olmur. Amma nitqdə, hərəkətlərdə zəif bir pafos olduğunu ayırd edirsən.

"Mən… Biz…” sevgidən boşluğa aparan yolda ayaqüstü bir söhbətdir.

Söhbət darıxdırıcı, vacib qonaqlıqlar kimi sıxıcıdır, darıxırsan, yorulursan, amma unutmursan,bir yerində sızıltı-ağrı kimi qalır. Qalır ki, sevgidən boşluğa aparan yolu tanıtsın…

***

Sonda Kişi intihar edir-şaşırırsan. Bəzən biri gözləmədiyin halda intihar edir. sarsılır, təəcüblənirsən: Bu intihar necə yetişdi?Bəlkə rejissor göstərə bilməyib? Bəlkə aktyorda alınmayıb? Bəlkə mən o intihar edənə laqeyd olmuşam?Bir addımlıqda adamın intihar vəziyyətində olmasını necə görməmişəm?Təsirlənirsən, yüklənirsən. Deyəsən, rejissor da bunu istəyirmiş. Amma biz hardan biləydik ki, bu tamaşa, enerjili, çevik bir Kişinin intihar qabağı oyunudur?

Sonda proyektorla işıqlanan ekranda qıvrımsaçlı, şirin bir körpənin ilk addımlarını gördük. O, qaçır, onun ardınca yürüyürlər ki yıxılmasın…

Hər şey necə yaxşı başlamışdı, ilahi… Sevgilə… Qayğı ilə... Hara getdi bəs? Drel səsi ilə batırdılar, üstündə ambulans serenaları “uladı”, qopardılar o həyatı, daşıyıb-daşıyıb doymadılar, yaşamağa qoymadılar, “belədi bu iyvermiş camışlar…”

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020
Dünyanın sonuncu tənha adamı - Kamal Abdullanın romanları haqda...
16:58 11 Avqust 2020
Nənəmin laylası öpür üzümdən – Şeirlər
15:44 11 Avqust 2020
Məşhur şairin məzarı tapıldı - Foto
14:52 11 Avqust 2020
İntihar edən məşhur aktyorun həyatı film olur
14:01 11 Avqust 2020
Sevdiyi kişidən məcbur ayırdılar, əri xalası qızıyla evləndi, gənc yaşında xiffətdən öldü – Faciələrə dözməyən “Nəsimi”nin Şəmsi
13:11 11 Avqust 2020
Uşaqlıqda hərbçi atamın, gənclikdə hərbçi sevgilimin yolunu gözləmiş adamam – Fəridə yazır...
12:06 11 Avqust 2020
"Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi illərində" kitabı nəşr olunub
11:27 11 Avqust 2020
Əri hamilə yoldaşını dənizdə niyə boğdu? - Günel Natiq yazır...
10:42 11 Avqust 2020
Sevda Ələkbərzadə yeni mahnısını təqdim etdi - Video
10:05 11 Avqust 2020
Atamın əlləri - Sərdar Aminin yeni hekayəsi
09:01 11 Avqust 2020
Özünü Ancelina Coliyə çevirən gənc oğlan - Fotolar
18:43 10 Avqust 2020
İlğım - Şəhla Nihanın yeni hekayəsi
17:59 10 Avqust 2020
Kinonun böhrana təsiri - Çarli Çaplin nə demək istəyirdi?
17:14 10 Avqust 2020
Mədəniyyət nazirinin müşaviri və şöbə müdirləri vəzifəsindən azad edildi
16:24 10 Avqust 2020
Rusların Yer planetində açdıqları "Cəhənnəm qapısı": Əlli ildir, bağlaya bilmirlər - Foto
16:02 10 Avqust 2020
Yazıçı Səfər Alışarlının yeni kitabı çap olundu
15:45 10 Avqust 2020