writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

853
clock12:30 calendar-gray 27 Fevral 2021 view-gray1237 dəfə oxunub
view-gray1237 dəfə oxunub

Özünü efirə satmaq istəyən Xatirə İslam

Xatirə İslamın telekanallara çıxmağına görə qonorar tələbinin doğurduğu müzakirə və onun bu tələbinə bəzi televiziya nümayəndələrindən gələn sərt rəylər saytları dolaşır. Müğənninin açıqlamasında bir sual-fikir xüsusən, diqqət çəkir: “Verilişlərimizin hamısını müğənnisiz təsəvvür etsək, sizcə, maraqlı olar?".

Yazımın sonrakı passajlarında bu məqama qayıdacam.

Xatirə İslam və onu dəstəkləyən həmkarları fikirlərini əsaslandırmaqdan ötrü dünya praktikasına apelyasiya edirlər. Ki, xarici ölkələrdə müğənnilərə müsahibəsi və ya efirdə çıxışı qarşılığında qonorar ödənilir. Həqiqəti deyirlər. Doğrudan da, xaricdə ulduzlar – istər müğənni, istər aktyor olsun hər addımı üçün az qala pul tələb eləyirlər.

Lakin bu zaman diqqət yetiriləsi ciddi məqamlar var. Qərbdə, illərdir, reallığın diktəsi ilə mərhələ-mərhələ inkişaf edən, formalaşan sistemli sənət bazarı mövcuddur. Müğənnilər peşəkar komanda ilə işləyir, disklərdən, konsertlərdən, aktyorlar isə filmlərdən, dublyajdan yüksək məbləğdə qazanc əldə edirlər. Hələ bizim bilmədiyimiz, bələd olmadığımız min cürə nüansı, qaydaları demirəm.

Azərbaycanda müğənninin çalışma, karyera qurma, pul qazanm kriteriyaları fərqlidir.

Müstəqillik dönəmindən bəri ölkədə Qərbdəki kimi illərlə oturuşmuş, özünü təsdiqləmiş sistem yox, toy bazarı formalaşdı. Efirin toyxanaya çevrilməsini, musiqi mədəniyyətimizdə toy bazarının dərin kök salmasını bütünlüklə müğənnilərin ayağına yazmaq vəziyyətə birtərəfli baxmaqdır. Çünki, mövcud situasiya yanlış televiziya və mədəniyyət siyasətinin nəticəsidir.

Efirdə əksər proqramların eybəcər, çirkli toyxana estetikasında qurulması, geniş tamaşaçı auditoriyası qazanması həm də mentallğımızdan qaynaqlanır. Çünki milli mentallığımızda toy hər bir azərbaycanlı üçün müqəddəs mərasimdir. Hətta, karantin dönəmində insanlar qadağalara baxmayaraq, həbs olunmaları bahasına da olsa, gizlin toy mərasimləri keçirirdilər. Televiziya siyasəti də xalqın toya qarşı həssaslığı üzərində manipulyasiya etdi.

Beləliklə, bu, mədəniyyət və televiziya siyasəti primitiv bir mexanizmi meydana gətirdi. Müğənni efirə pul ödəyir, məşhurlaşır ki, toylara çağırılsın. Və telekanalların ona təklif elədiyi şəraitdən yararlanaraq həm qazanc əldə edir, həm karyera qurur. Başqa cür desək, televiziya müğənnini alınıb-satılan məhsula çevirir, tamaşaçıya onu toya çağırması üçün əmtəə kimi təklif eləyir. Bu zaman telekanal bir növ başqa redaktədə müğənninin prodüseri rolunu oynayır. Nəticədə, populyarlaşan müğənni artıq efirə pul vermədən çıxır, çünki brendləşmiş məhsul kimi o, konkret proqrama gəlir gətirir, auditoriya məhz ona görə verilişə baxır.

Bir çox müğənni kimi Xatirə İslamı da telekanallar məşhurlaşdırıb. Xatirənin publikası var, toylara çağırılır, ona görə yəqin ki, verilişə baxanlar da var və indi o, ulduz statusunu möhkəmləndirəndən sonra, haqlı olaraq öz vaxtını, səsini, fikrini efirə satmaq istəyir. Hətta baxmayaraq ki, əksər hallarda ifaları fonoqrama ilə reallaşır, fikirləri isə fikir olmaqdan uzaqdır.

Atalar məsəli ilə ifadə etsək, televiziya-müğənni münasibəti ”əl əli yuyar, əl də üzü” müstəvisində qurulub.

Qısacası, müğənnilərin ilk başda efiri satın alıb, sonra özlərini efirə satması yuxarıda haqqında danışdığım mexanizmin nəticəsidir.

“Verilişlərimizin hamısını müğənnisiz təsəvvür etsək sizcə, maraqlı olar?" fikrinə gəlincə, Xatirə İslam haqlıdır. Zamanla elə vəziyyət yaradılıb ki, telekanallarda bütün sahələr üzrə ekspert qismində ancaq müğənnilər çıxış edir, ciddi verilişlər sıradan çıxarılıb. Kanal rəhbərliyi, redaktorlar fərqində deyillər ki, müğənni haqqında danışdığı sahəni bilmir, bu, bir yana, təsəvvürü belə yoxdur. Telekanallar müğənnilərin hesabına pul qazanır, peşəsini, şəxsi həyatını istismar edir, üstəlik, buna görə pul ödəmir. Ümumilikdə, onların davranışı bir-birinə adekvatdır.

Qəzəblənmiş teleaparıcıların arqumenti isə savadsızdır və hədə tonundadır: “Müğənniləri dəvət etməsək onlar unudulub gedəcək”. İndi internet resurslarından, platformalarından yararlanaq daha çox populyarlaşmaq və pul qazanmaq mümkündür.

Ortada internet üzərindən populyarlaşan Nahidə Babaşlı, Çinarə Məlikzadə nümunəsi var.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Məşhur aktyor vəfat etdi
16:11 12 Aprel 2021
Kafkanın “Seçilmiş əsərləri” nəşr olunub
15:30 12 Aprel 2021
Nizami Gəncəvi haqda monoqrafiya nəşr edilib
14:50 12 Aprel 2021
17 yaşında Bakı meri ilə eşq yaşadı, 8 il həbs yatdı, rus qəbiristanlığında basdırıldı – Şalvar geyinən ilk azərbaycanlı qadın
14:22 12 Aprel 2021
Arzuları güllələnən uşaqlar – Yeni şeirlər
13:30 12 Aprel 2021
Azərbaycanlı şairə ağır itki üz verib
12:45 12 Aprel 2021
Kişilərdən çox qadınlara baxan qadın - Güneldən qısa hekayə
12:14 12 Aprel 2021
Niyaməddin Musayev xəstəxanaya yerləşdirildi
11:38 12 Aprel 2021
“Bəşir gəlir” meyxanasına əsəbləşən saxtakarlar
11:30 12 Aprel 2021
Ölüm şeirləri ilə ömür sürən Xalq şairi - Gənc yazar Ramiz Rövşəni sərt tənqid etdi
10:57 12 Aprel 2021
Xalq rəsamımız Türkiyə televiziyasında
10:23 12 Aprel 2021
Entoni Hopkins BAFTA mükafatına layiq görüldü
09:45 12 Aprel 2021
Üçrəngli bayraq niyə ilk dəfə ingilis generalın qarşısında dalğalandı? – Tariximizin “Qara Kitab”ı - Yeni layihə
09:01 12 Aprel 2021
"Yeddi oğul istərəm" filminə çəkildiyinə görə peşman olub ağlayan Xalq artisti - Maraqlı faktlar
10:30 11 Aprel 2021
Rejissorumuzun filmləri beynəlxalq festivalda nümayiş olunacaq
17:01 10 Aprel 2021
Ax tı maşennik - Haqverdiyevin hekayəsi
16:39 10 Aprel 2021
Tbilisidə Nəriman Nərimanovun kitabı təqdim olundu - Foto
15:28 10 Aprel 2021
Leyla Əliyevanın kitabı təqdim olundu - Foto
14:19 10 Aprel 2021
Qürbətdə ayağım torpaqda ağlar - Azad Yaşardan yeni şeirlər
13:34 10 Aprel 2021
Göy üzünü Tanrı bilərdik - Fəxri Müslümdən şeirlər
12:21 10 Aprel 2021