news-inner
clock11:02 calendar-gray 07 Noyabr 2020 view-gray323 dəfə oxunub
view-gray323 dəfə oxunub

Laçınsız ürəyi partlayan Xan - Elmin Nuru yazır...

Kulis.az Elmin Nurinin “Ruhköçürmə stansiyası" yazısını təqdim edir.

(Yurd-yuva həsrəti ilə yaşayıb, bu dünyadan nakam köçən insanların ruhlarına ithaf edilir)

Ürəyi partlayan qoca Xanın açıq qalan gözlərindəki sual işarəsinə bənzəyirdi Vətən...

***

İnsanlar qoca Xan ölən gün bunun fərqinə vardılar. Yalnız ölən gün. Elə mən özüm də məhz o gün buna diqqət etmişdim.

Əslində, bunun günahı həm də qoca Xanın özündə idi; gözlərini hər kəsdən gizləyir, gözlərinin dərinliyində gəzdirdiyi, sual işarəsi ilə əhatə olunan Vətəni heç kəsə göstərmirdi.

***

Əslən, Laçından idi. Amma Laçının işğalından sonra yaşadığı yerlərdə - məcburi köçkün sığınacaqlarında, daha sonrasa şəhərcikdə kimsə onu adı ilə çağırmazdı. Eləcə, hamı ona Xan deyərdi.

Məcburi köçkün taleyi yaşayan həmyerliləri üçün onun tam fərqli özəlliyi vardı: Qoca Xan el-obanın, aid olduğu məkanın tarixi yaddaşını, kökünü özünə köçürüb Laçınlaşan adam idi. Laçın bir məkan olaraq, öz ruhunu Xana köçürmüşdü. Bütün laçınlılar də hər dəfə onunla görüşəndə sanki vətənə baş çəkib qayıdardılar... Belə idi bizim Xan baba. Deyərdilər ki, kişi elə bil Laçının dağları, düzləri, yaylaqlarının özüdür. Söhbətindən doymaq olmur; elə bir oradakı bumbuz bulaqdan su içirsən. Amma mən Laçını görməmişdim.

Xan baba isə ölən gününə qədər Laçını hər kəsdən gizlədi. Onun əzəmətini, füsunkarlığını gözlərinin dərin qəfəsində ciddi-cəhdlə qoruyub saxladı... Bəlkə də, o göz dərinliyindəki əsl Laçın həndəvərindəki köçkün həyatı yaşayan laçınlılara yazığı gəldiyi üçün göstərmirdi.

Amma bir şeydən xəbəri yox idi: Laçın artıq onun gözlərindəki dərinlikdən çıxıb bütün vücuduna yayılmışdı. Ruhu kimi, bədəni də Laçına bürünmüşdü. Saçlarının ağından üzündəki sərt cizgilərə qədər laçınlaşmışdı qoca Xan. Bunları da mənə rəhmətlik babam deyərdi. Çünki yenə deyirəm, mən özüm Laçını görməmişəm. Xan babanı isə indi də yaxşı xatırlayıram. Düz demədim, Laçın babanı.

Deyirlər ki, o, həm də SƏS olaraq yaşamışdı: Laçın dağlarının şairənəliyindən, vüqarından yaranan bir saz səsi kimi.

Yurdun ruhu, yaddaşını həmişə bu səsdə oyaq saxlamışdı. Boşuna laçınlaşmamışdı ki, qoca Xan, Laçın babam!

Bəzən rəvan, buzdan soyuq çay şırıltısı kimi ötkəm nitqində, bəzənsə təmkinli və təmkinli olduğu qədər də sərtdən sərt, nisgildolu baxışlarında bir SƏS kimi dillənmişdi Xan baba...

Bəli, biz ona Xan baba deyərdik. Adını bilmirdik nədi... Deyilənə görə, Xan babanın Laçın işğal olunandan ta ölüm anına qədər ancaq bir halda üzü gülərmiş: Xanəndə Xan Şuşinskinin ifasını dinləyəndə. Özündən asılı olmayaraq uşaqlaşarmış, gözləri gülərmiş, siması işıqlaşar, nəfəsi daha dərindən eşidilərmiş.

Deyəsən, Xan baba elə ancaq Xan Şuşinski oxuyan zaman nəfəs aldığının fərqində olarmış. Deyəsən, nəfəs deyilən nəsnə Xan babaya yalnız elə Xan Şuşinski oxuyan zaman lazım olarmış.

Sığınacaqdakı laçınlılar da öz qoca həmyerlilərinə xoş gəlsin deyə, ona Xan baba deməyə başladılar. Amma bəlkə də laçınlılar Xan babaya yaşadığının fərqində olsun, nəfəsini yadlaşdırmasın deyə o adı vermişdilər.

Xan baba da bu yaxşılığı cavabsız qoymadı: istər söz-sovunda, istərsə də təmin və müdrikliyində hər zaman hər kəsə Laçın ruhu, ovqatı ötürdü.

***

“Vətən öz adamları ilə canlıdı. O adamlar kimə və hara öz ruhunu yazsalar, demək vətən də oradadı.

İnsanın keçmişi, taleyi, yaddaşıyla bağlı nə varsa, hamısını toplayıb, cəminə VƏTƏN deyirlər...” Bunu Xan babanın Laçın işğal olunan zaman hələ gənc olan bir yazıçı eloğlusu demişdi. Sonradan həmin gənc yazarın (indisə yaşı 45-i adlamış) Laçına həsr etdiyi bir yazısında bu cümlələri oxuyanda çox kövrəlsə də, sevinmişdi. Özünü sanki o sətirlərdə görmüşdü Xan baba.

O sətirləri oxuyanda anlamışdı ki, o, bu neçə illər ərzində doğma Laçını ruhuna yerləşdirib və onu bir qala kimi qoruyub.

Özü kiçik bir daxmada, təkə-tənha yaşayırdı. Amma di gəl ki, bu kiçik daxmaya bütün Laçını sığdıra bilmişdi. Bu kiçik daxma həm də qanköçürmə məntəqəsi idi bir növ.

Qan itirənə qan vurulduğu kimi, Laçını itirənlərə də Laçın ruhunu qoca Xan bu daxmada köçürürdü. Özünün söz-söhbəti, şeir-sovqatı, ağayana təmkini, mülayim siması ilə...

O, laçınsızlar üçün laçınsızlığın ən yaxşı donoru idi. Vətənsizlikdən əziyyət çəkənlərə öz ruhundan Laçın köçürürdü.

Ona görə də, qoca Xan ölən gün bu elin insanları sanki Laçını yenidən itirdilər. Öləndən sonra gözlərinin açıq olduğunu görüb sanki Laçına boylanmaq üçün tez qaçıb onun donuq gözlərinə baxmaq istədilər. Lakin... əzəmətli Laçının yerinə, nigaranlığın yaratdığı nəhəngdən də nəhəng bir sual işarəsinə bənzəyən Vətən gördülər.

***

Düzü, hamının müdrik insan kimi sevdiyi Xan babanın hansı işin, sənətin sahibi olduğunu heç zaman bilmədim. Bizim üçün o, ancaq və ancaq Xan baba idi. Bütün peşələr, vəzifələr, sənətlər bu adın qarşısında nə idi ki?! Amma indi düşünürəm ki, Xan baba son nəfəsinədək ancaq bir peşənin sahibi olub - müəllimlik! Görən, bu, o zaman niyə ağlıma gəlmirdi ki?!

Bəli, o, bir müəllim idi. Lakin hamının bildiyi müəllimlərdən yox. O, bildiyimiz fənlərdən heç birisini uşaqlara keçməyib. Qoca Xanın yeganə tədris predmeti Laçın olub. O, varlığı ilə, həyat tərzi ilə, sözü-sovu, baməzə və müdrik, şairanə nitqi ilə insanlara Laçını, daha doğrusu, bu yurdun mahiyyətini öyrədib.

Yəqin ki, laçınçılıq dərsini Xan müəllimdən yaxşı tədris edən çox az adam olub.

***

Xan babanın öldüyü günü bu gün də yaxşı xatırlayıram: Həmin gün o, ölümü ilə vacib bir işi görmüş oldu: İçindəki ruhu-mikrolaçını, didərgin salınan, illərlə görmədiyi-varmadığı doğma yurduna - Makrolaçının təbiətinə qaytardı. Kiçik zərrə öz Günəşinə qovuşdu.

Qoca Xan bu gün doğma Laçının kimsəsizləşmiş təbiətinə varıb, ruhi ömrünü yaşayır. Amma çox narahatdır; yurdsuzluq xəstəliyinin bir-bir tükətdiyi həmyerlilərinə yardım edə bilmir. Yəni onların ruhuna Laçın köçürmür.

***

Qoca Xan bayaq da dediyim ki, laçınsızlar üçün laçınsızlığın ən yaxşı donoru idi. Vətənsizlikdən əziyyət çəkənlərə öz ruhundan Laçın köçürürdü.

Amma bəlkə də onu əldən salan, tükəndirən elə bu donorluq missiyası idi. O, ruhundakı Laçını misqal-misqal hər kəsə ötürüb, özünü laçınsızlıqla tükətdi, sonunu hazırladı. Başqa cür ola da bilməzdi. Çünki ruhunu yenidən həmin enerji ilə doldurmaq üçün Xan babaya yalnız doğma Laçının özü lazım idi.

P.S. Laçın isə o gün ölmüş Xanın açıq qalmış gözlərindəki sual işarəsinə bənzəyirdi.

news-inner-user

17202 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Beynəlxalq müsabiqədə şəhidlərimiz yad edildi - Ukraynada
20:05 04 Dekabr 2020
"Italyansayağı xoşbəxtlik" tamaşası onlayn nümayiş ediləcək
19:30 04 Dekabr 2020
Aydın sabahların dostu
18:56 04 Dekabr 2020
Sirlərin bədii və elmi sərgüzəştləri – Elçin yazır...
18:10 04 Dekabr 2020
Azərbaycanlı rejissor qəhrəmanlarımızdan film çəkmək üçün müraciət etdi
17:35 04 Dekabr 2020
Şəhid dənizçilərə kitab həsr olunacaq
17:10 04 Dekabr 2020
Xudayar Yusifzadə və bütün Şəhidlərimizin ruhuna: Vətən yaxşıdır
16:28 04 Dekabr 2020
"Ulduz" jurnalının yeni nömrəsi Qarabağa həsr olundu
15:46 04 Dekabr 2020
Bizim üçün ölümə gülə-gülə gedən 2783 adam
15:03 04 Dekabr 2020
Qadın yazarın yeni kitabı işıq üzü gördü
14:19 04 Dekabr 2020
Kamal Abdulla: “Mənim üçün ad günü kədərli gündür” - Müsahibə
13:37 04 Dekabr 2020
Koronavirusa qarşı qələbə vaksini - Ayxan Ayvaz yazır...
13:01 04 Dekabr 2020
Aqşin Yenisyey: “Bundan sonra hər gün “sayğı duruşu”nda dayanacağıq”
12:23 04 Dekabr 2020
Anar Vətən müharibəsindən danışdı: “Arzu edirəm ki...”
11:50 04 Dekabr 2020
Bir dəqiqə sükut... Gəmi siqnalı... – Günün şeiri
11:16 04 Dekabr 2020
Avropada şeir festivalında olan Ramil Əhməd: “Xalqımıza qarşı çox böyük sevgi gördüm”
10:45 04 Dekabr 2020
Mən də gedim komandir... – Döyüşçü-şair şəhid olan dostlarına şeir yazdı
10:15 04 Dekabr 2020
Bu gün şəhidlərimizin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad ediləcək
09:45 04 Dekabr 2020
Daşları yuxarıdan-aşağı maşının üstünə yağdırdım - Bircənin romanı
09:01 04 Dekabr 2020
Gələn il Ağdamda özümə toy edəcəm – Aqil Abbas yazır...
21:49 03 Dekabr 2020