news-inner
clock14:15 calendar-gray 08 Sentyabr 2020 view-gray1864 dəfə oxunub
view-gray1864 dəfə oxunub

O münaqişəni daha aydın qələmə almalıydım - Əkrəm Əylisli yazır...

Kulis.az Əkrəm Əylislinin saytımızda yayımlanan “Ömür kimi bir gecə” hekayəsi haqda qeyd olunan tənqidlərlə bağlı yazdığı yazını təqdim edir.

Hekayəm barədə söz deyənlərin hər birinə hədsiz minnətdaram. Bu barədə mən tərəfdən geniş söhbət açmağa da, yəqin ki, lüzum yoxdur. Amma bir məsələyə hökmən münasibət bildirməliyəm.

Söhbət hekayə qəhrəmanı Mehmanın romanından və özünün ilk romanını nəşr etdirmək istəyən gənc yazıçı ilə nəşriyyat arasındakı üstü açılmamış münaqişədən gedir. Ürəyinə və istedadına inandığım dostlarımın bir qismi bu fikirdədir ki, İNDİKİ ZAMANDA müəlliflə nəşriyyat arasında hər hansı bir münaqişə olduğuna kimsəni inandırmaq mümkün deyil. İndi hər kəs öz kitabını istənilən nəşriyyatda nəşr etdirə bilər: təki cibində pulu olsun.

Azərbaycanda həqiqətən rəsmi senzura yoxdur. Və onun olmamağı xüsusilə ədəbiyyatımıza yeni gələnlər üçün gen-bol imkanlar yaradır. Ədəbiyyatımız sanki yenidən nəfəs alır. Şeirimizə, nəsrimizə yeni nəfəs gəlir, hava gəlir. İndi hər kəs yaza bildiyini çap etdirə bilir. Və mən buna ürəkdən sevinirəm. Hətta hərdən ürəyimdən keçir ki, kaş özüm də elə indi yazmağa başlayaydım.

Bəli, Azərbaycanda rəsmi senzura yoxdur. Ancaq ortalıqda elə bir dəyərli əsərimiz də yoxdur axı! Niyə biz BÖYÜK HƏQİQƏTİ axtaranda hərlənib-fırlanıb yenə Mirzə Fətəliyə, Mirzə Cəlilə qayıdırıq? Millətin taleyini düşünəndə hələ də gorbagor Şeyx Nəsrullah gözümüzün qabağına gəlir.

Oxucuya bu kiçik müraciətimdə mən senzuranın hardan başlayıb, harda qurtardığını araşdırmaq fikrində deyiləm. Ancaq sizdən nə gizlədim, hərdən mənə elə gəlir ki, senzuranın rəsmən ləğv edilməsi bizi – hələ dərk etmədiyimiz – böyük bir imtahana çəkmək üçündür. Yəni: buyrun, yazın, sizə mane olan yoxdur... Və biz yazhayaz yazırıq. Hətta o həddəcən yazırıq ki, yazdığımız sözün mənasını hərdən özümüz də anlaya bilmirik. Və bizim böyük saydığımız balaca həqiqətlər əgər nəşriyyatları da tam qane eləyirsə, bu halda nəşriyyatla müəllif arasında, əlbəttə, heç bir konflikt ola bilməz.

O böyük həqiqət hardadır? Bəlkə o BÖYÜK HƏQİQƏT nağıldır, əfsanədir – belə bir şey heç yerli-dibli yoxdur. Və bizim yazdığımız da, bəlkə, həqiqətin özü deyil, onun bənzəridir, imitasiyasıdır. Axı 99 faiz həqiqət yoxdur. Həqiqət ya 100 faiz olur, ya da heç olmur!

Bir də var YARIMHƏQİQƏT – yalandan da eybəcər bir vücud! Ona görə eybəcər ki, yalanın yalan olduğunu hamı bilir. Yalan gec-tez ötüb keçir. Beyində iz buraxmır, şüuru çürüdə bilmir. Amma yarımhəqiqətin ömrü də, ziyanı da yalandan xeyli uzun çəkir.

Hekayəmin qəhrəmanı Mehmanın nəşriyyatda yatıb qalan romanında nəyin yazıldığını, o romanda hansı həqiqətin necə qələmə alındığını heç mən özüm də bilmirəm. Mehmanın romanını bəlkə ona görə nəşr etmək istəmirlər ki, o romanda yazılanı hələ heç kəs yazmayıb, o əsərdə deyiləni hələ heç kəs deməyib. Bəlkə Mehman o romanda millətin elə bir dərdini deyib ki, o dərdi açıb-ağartmaq hər bir nəşriyyat üçün, hətta indiki zamanda da, asan deyil...

Söhbəti buradaca bitirmək olardı. Ancaq Ayxanın, Mehman Qaraxanoğlunun, Mübariz Örənin, Şərif Ağayarın, Sevinc Elsevərin, İlham Əzizin, Mirmehdi Ağaoğlunun hekayəm barədə dediklərini oxuyandan sonra Sərdar Aminin də yazısını oxuyub, inandım ki, irad doğrudur. Hekayədə Mehmanın nəşriyyatla münaqişəsinin səbəbinin açılmasına doğrudan da ehtiyac var. Hekayə bu barədə olmasa da, mən bu münaqişənin motivlərini daha aydın, daha anlaşıqlı formada qələmə almalıydım.

Feysbukla təmasda deyiləm. Orada hekayəm barədə kimin nə yazdığından tamamilə xəbərsizəm. Ancaq Sərdar Amin – oxuduğum ilk yazısından – məndə öz imzasına maraq və rəğbət doğurub. Mən bunu Şərifə də demişəm. Və inanıram ki, bu maraq və rəğbət ötəri olmayacaq, həmişəlik olacaq.

Böyük rus yazıçısı və filosofu Gertsenin belə bir orijinal sözü var: “BİZ TƏBİB DEYİLİK, AĞRIYIQ”. Bu fikri bəlkə belə də demək olar: “Ağrım varsa yazıçıyam”, yaxud: “Ağrıyıramsa, demək, yazıçı kimi varam.

83 yaşın içindəyəm. Altmış ildən çoxdur ki, qələm əlimdən düşmür. Gəncliyimdə şeir yazmışam. İyirmi yaşımda yazdığım ilk hekayəm –“Nənəmin tütün kisəsi” elə o vaxt 15-20 dilə tərcümə edilib. Ancaq mən, əlimə qələm götürəndə, şedevr yaradacağımı heç vaxt ağlıma gətirməmişəm. Və “Ömür kimi bir gecə” də, əlbəttə, şedevr deyil, adicə hekayədir. Mənim həmişə ağrıyan varlığımın bir günlük, bir aylıq bədii söz mənzərəsidir.

Həmişə ağrımaqda, mənim əzizlərim!...

Sizin Əkrəminiz

news-inner-user

16557 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Bu yazıçılar müharibədə iştirak ediblər - Siyahı
21:01 28 Sentyabr 2020
Yazıçılar Birliyi bəyanat yaydı
18:16 28 Sentyabr 2020
Gənc şair hərbi xidmətə yola düşür
17:40 28 Sentyabr 2020
Özfəaliyyətimiz elə bu qədərmiş - Akif Əli yazır...
17:00 28 Sentyabr 2020
Svetlana Aleksiyeviç ölkəsini tərk etdi
16:30 28 Sentyabr 2020
Qarabağa həsr olunan klip çəkildi - Video
15:50 28 Sentyabr 2020
Ceylanın yeni filmi nədən bəhs edir? – Detallar
14:57 28 Sentyabr 2020
"Vəziyyət həqiqətən ciddidir" - Yazıçılar hərbi əməliyyatlardan danışdı
14:04 28 Sentyabr 2020
Cəbrayıla gedən yol
13:03 28 Sentyabr 2020
Fred Asifin Ala Yaquba hirslənməsi, bomba səsindən ürəyi partlayan 3 yaşlı İlkin... - Ağdamda bir gün
12:06 28 Sentyabr 2020
Mir Cəlal Paşayevin məqaləsi Milli Kitabxanaya gətirilib
11:21 28 Sentyabr 2020
Görürəm ki, qəhrəmansan – Günün şeiri
10:40 28 Sentyabr 2020
Xalq yazıçısı: “Yazıçılar Birliyindən çıxmaq lazımdır” – Müsahibə
08:58 28 Sentyabr 2020
Məcnunun “aşiqi-sadiqliyi” şübhə altındadır? - Elçin yazır
16:30 26 Sentyabr 2020
Karantin – kütlənin tənhalığı – Aqşin Yeniseydən yeni şeirlər
15:18 26 Sentyabr 2020
Bəyin atası, nisyə kitab istəyən oxucu, həbsxanadan çıxmış gənc yazar – İmza günündən reportaj
14:57 26 Sentyabr 2020
Məşhur rejissor festivaldan qovuldu
13:21 26 Sentyabr 2020
Ağlını itirib, dəlidi payız - Qazaxda bir ömür...
11:14 26 Sentyabr 2020
Vaşinqtonda Üzeyir Hacıbəyovun anadan olması münasibətilə tədbir keçirildi
10:02 26 Sentyabr 2020
Həmidə Ömərova gürcü aktyorun nəyinə gülürdü? – Məşhur filmin gizlinləri
09:00 26 Sentyabr 2020