writer1

Samirə Əşrəf

Məqalə sayı

197
clock12:30 calendar-gray 16 İyul 2020 view-gray1778 dəfə oxunub
view-gray1778 dəfə oxunub

Müharibənin içimizdə öldürdükləri

Bu günə qədər eşitdiyim və həqiqiliyinə inandığım ən nisgilli deyimlərdən biri belədir: əsl müharibə, müharibə bitəndən sonra başlar, ortaya elə ağır sükut çökür ki, bunu kimsə çəkə bilməz...

Bu baxımdan mənim üçün iyirmi yeddi ildir müharibə bitməyib. Baxmayaraq ki, cəbhə bölgəsində olmamışam, bir avtomat silahı belə görməmişəm. Müharibə sözünü eşitdiyim gündən bu günə qədər onun içərisindəyəm. İndi düşünürəm ki, içimdəki savaş bir gün, bir an olsun bitməyib və hələ də davam etməkdədir. Bu savaş baş verə-verə böyümüşəm, yaşamışam, tapmışam, itirmişəm, darıxmışam, ağlayıb-gülmüşəm. Cümlənin sonunu gülmək sözü ilə bitirdiyimə baxmayın. Bizim, əvvəli müharibə uşaqları, indisi müharibə adamları olanların gülüşü də həmişə kədərli olub. Bir gözümüzlə güləndə, o biri gözümüzlə hıçqırmışıq. Həmişə ürəyimizin bir tərəfi ilə sevinmişik. Qəlbimizin o biri tərəfi çoxdan xallanıb, ləkə tutub, yara bağlayıb.

Müharibənin içindən mənən yaralanıb, əlsiz-ayaqsız çıxan bizlər, biz müharibə adamları hansı sahədə oluruqsa olaq, müharibəni də mütləq özümüzlə ora sürüyüb aparmışıq. Bəlkə də bu başqalarında qıcıq oyadıb, amma nə edək ki, insan heç vaxt öz həqiqətlərindən qaça bilmir. Mənim müharibənin ağrı-acılarından, içimdə bitməyən, həmişə davam edən savaşdan qaçıb gizləndiyim bircə yer olub - ədəbiyyat!

Bəlkə də ilk dəfədir, amma bütün səmimiyyətimlə etiraf edirəm ki, ədəbiyyat olmasaydı, mən bu qədər yaşadıqlarıma tab gətirə bilməzdim. Bir dəfə yazdığım hekayələrdən birini oxuyan yazıçılarımızdan biri mənə üç cümləlik mesaj yazmışdı: Bu elə bir dərddir ki, ya səni öldürər, ya da harasa aparıb çıxarar. Mən sənə ikinci yolu arzulayıram. Möhkəm ol!

Hekayə bilirsiniz nədən bəhs edirdi? 30 il müəllim işləyən atamın müharibədən sonra çörək satarkən döyülməsindən və yaşadığımız yataqxanaya gecə, hər kəs yatandan sonra xəlvətcə əyilə-əyilə yaralı vəziyyətdə gəlməsindən...

Müharibə olmasaydı mənim atam müəllim işləyəcəkdi yenə. Anam mühasib. Mən musiqi məktəbini bitirib rayonumuzdakı musiqi məktəbində müəllimə olacaqdım, atam insult keçirib cavan yaşda dünyadan köçməyəcəkdi. Lap Bakıda yaşasaq belə bizim də rayonumuz olacaqdı, yayda, qışda, ürəyimiz istəyən fəsildə rayonumuza gedəcəkdik.

Nəql etdiyimizin heç biri olmadı. Hamısı xəyala çevrildi. Bütün bu hissləri yaşaya-yaşaya böyüdük və indi də qocalırıq biz müharibə adamları.

Ədəbiyyatı isə yeniyetməlik illərindən oxuduğum müharibə romanlarından sevdim. Heminqueyin “Əlvida silah”, Remarkın “Qəbr bölgəsində təbəddülat yoxdur” romanlarında mən öz hisslərimin oxşarını tapmışdım. Orda da insanlar müharibədən yana ağrı-acı çəkirdilər. Müharibə romanlardakı insanların da həyatını məhv etmişdi. “Qərb bölgəsində təbəddülat yoxdur” romanında qəhrəman düşmən tərəfindən atılan zəhərli silahlar nəticəsində ciyərini diri-diri qusan adamları gözü ilə görmüşdü. Müharibə bitəndən sonra o, evə qayıdır, amma heç cür xoşbəxt ola bilmir. Yaşadıqları, səngərlərdə, gözünün qarşısında baş verənlər, qucağında can verən insanların açıq qalmış gözləri ona yaşamaq imkanı tanımır.

Bu gün biz də müharibə şəraitindəyik. Üç gündür ardı-arası kəsilməyən döyüş və şəhid xəbərləri müharibə günlərimizi bizə yenidən xatırlatdı. Cəbhə xəttində baş verənlər, göz yaşı ilə yana-yana itirdiyimiz qəhrəmanlar - Yusiflər, Əliyarlar, Raquflar, Poladlar müharibənin hələ də bitmədiyinin sübutudur. Bizim içimizdə gedən müharibələrdə, hisslər, duyğular, arzular ölür, xəyallar yarımçıq qalır, ön xətdəki müharibədə isə qəhrəmanlar şəhid olur, onların sinəsində vuran ürəklər əbədi olaraq susur.

Aprel döyüşləri zamanı “Müharibə bitən gün” adlı hekayə yazmışdım. Aradan bir az keçəndən sonra oxudum, uğursuz hekayə idi, heç nə alınmamışdı. Çünki müharibə bitməmişdi.

Və bu yazı da heç vaxt bitməyəcək...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021
İntəhasız acı nəğmə - Qorki haqqında esse
13:25 11 May 2021
Sevgiliyə gül uzadan əllərin tənhalığı - Ramil Əhməddən yeni şeirlər
12:00 11 May 2021
Tom Kruz mükafatlarından imtina etdi - Qalmaqal
11:30 11 May 2021
“Qarabağa sülh, sevgi və ümid” adlı xeyriyyə konserti keçiriləcək
10:26 11 May 2021
II Nikolayın qızı onun şəklini istədi, çar öz sarayına qonaqlığa çağırdı - Azərbaycanlı qaçağın film kimi həyatı
09:00 11 May 2021
Berlin Film Festivalı açıq havada keçiriləcək
17:35 10 May 2021
Musa Dədə əbədiyyət yaşında - Fərid Hüseyn yazır...
15:51 10 May 2021
Çingiz Qənizadə: “Kəramət Böyükçölü maliyyələşdirib üstümə göndərənləri yaxşı tanıyıram” – Müsahibə
14:30 10 May 2021
Leonardo da Vinçinin çəkdiyi rəsm hərraca çıxarılacaq
13:45 10 May 2021
Məşhur yazıçı vəfat etdi
12:30 10 May 2021
Allah üçün bənna kimdir? - Şəhriyar Del Gerani yazır...
11:30 10 May 2021
Türkiyəli bəstəkar Qarabağ Zəfərinə mahnı bəstələdi - Video
10:20 10 May 2021
Kimi Kreml xəstəxanasına müalicəyə göndərdi, kimi "KQB"-nin qəzəbindən qorudu? – Heydər Əliyevin ədəbiyyatımıza verdiyi töhfələr
09:30 10 May 2021
Zöhrə Abdullayeva xəstəxanaya yerləşdirildi
19:45 09 May 2021
Ədəbiyyatımızın ən gözəl müharibə şeirləri - Mətnlər
14:28 09 May 2021
9 May qələbəsində rus arağının rolu - “Tamamilə məxfi” sənədlər
10:30 09 May 2021
Paşinyan Cıdır düzündə “Yallı” gedəndə – Bircə yazır...
09:01 09 May 2021