writer1

Sərdar Amin

Məqalə sayı

99
clock08:55 calendar-gray 18 İyun 2020 view-gray7319 dəfə oxunub
view-gray7319 dəfə oxunub

Beynini Amerikaya, bədənini Azərbaycana bağışlayan Lütfi Zadə

Belə bir siyasi fənd mövcuddur: dirilərin heykəli qoyulmur, adına küçə verilmir, nailiyyətləri əbədiləşdirilmir. Çünki, demək olar, dünyanın hər yerində heykəli qoyduran, küçəni adlandıran hakimiyyətdir.

Sağ məşhur isə partlamamış bombadır, o, hər an mövqeyini dəyişə bilər. Məsələn, hakimiyyətə əks mövqe tuta bilər, bu hakimiyyətə böyük zərbə olar. Ən əsası, sağ adamın adı ona görə əbədiləşdirilmir ki, o hələ sağdır və hər an qatı cinayətkar, terrorist ola biləcək potensiala məxsus bir canlıdır - insandır. Buna görə yaşayan məşhurların adının əbədiləşdirilməsi məsələsi bütün dövlətlərdə hakimiyyətin yüz ölçüb bir biçərək qərar verdiyi məsələdir.

Şərqdə isə sağ məşhurla mərhum məşhura münasibət təkcə siyasi ideoloji müstəvidə deyil, həm də mənəvi, fəlsəfi plastda həll olunur.

Şərqli təfəkküründə istənilən uğurlu adam potensial rəqibdir. Sanki həmin adamın uğur qazandığı yöndə bircə yer var, o da yeddibaşlı əjdaha bulağa çökən kimi həmin yerə sahib çıxıb. Həmin uğurlu şəxs müflis olsa, bütün imtiyazlardan məhrum edilsə, onun yeri boşalacaq və bizim o yerə qalxmağımız üçün şərait yaranacaq. Bu təkəbbürlü təfəkkür ucbatından Şərq, Qafqaz ölkələrində intriqa daha kəskindir.

Atası Möhsün qədər olmasa da, yetərincə uğur qazanan İran rejissoru Samirə Məhməlbalfın “Günortadan sonra, saat 5...” filmində səhrayla gedən ailə qatırı ölmüş bir qoca əfqanla rastlaşır. Qoca əfqan ölkənin ucqarından paytaxt Kabilə getdiyini deyir. O, 4 aydır yoldadır və az öncə qatırı susuzluqdan ölüb.Məşəqqətli yolda addımlamasının səbəbi isə şərqli təkəbbüründən alayı bir məna vermir: “Üsamə bin Laden yaxalanıb. Onu özümüz cəzalandırmalıyıq, yoxsa ABŞ-a təhvil verməliyik? Bu suala cavab tapmaq üçün səsvermə olacaq paytaxtda. Mən də gedirəm, öz fikrimi çatdırım onlara”.

Qoca əfqan özünün önəmli adam olduğunu hiss etdirmək üçün 4 ay səhrayla yol gəlir, zülm çəkir, qatırı ölür...

Şərqli və qərblinin müqayisəsində ilk gözə çarpan cəhət bizim liderliyə daha çox can atmağımızdır. Müsəlman ölkələrində “ikinci”lik dəbdə deyil. Vəzir olmaq istəyən yoxdur. Hərçənd ən çox iş görən də, ölkəni idarə edən də vəzirdir.

Zəlilcəsinə birinciliyə mübtəla olmaq bizi tamam əldən salıb. Təbii, birinci olmağı hamı istəyir, bizimki isə istək yox, xəstəlikdir. Hədəfimiz problemin həll olunması yox, həmin problemi özümüzün həll etməyimizdir.

Lütfi Zadə kim idi? - Dahi alimin tərcümeyi-halı (FOTOLAR)

“Allah”lığa cəhd Şərq insanını xoşbəxt olmağa qoymamaqla yanaşı, uğurlu adamlara qarşı qısqanclıq, nifrət hissi yaradır. Məşhur ətriyyatçı Murad Məsudun təbirincə desək, bizimkilərin xoşbəxt olmaq dərdi yoxdur, başqalarının xoşbəxtliyini özlərinə dərd edirlər.

Bütün uğurlu adamları potensial rəqib görməyimiz ucbatındadır ki, bizdə insanlara öləndən sonra daha çox dəyər verirlər. Düzdür, bu tendensiya - ölüyə sevgi hər yerə mövcuddur. Bizdə isə sanki insanları sevmək üçün onların ölümünü gözləyirlər.

Şərqlilər rəhmətlikləri sağ insanlara rəğmən ona görə çox sevir ki, onlar haqqında keçmiş zamanda danışaraq həm də öz yazıçılıq, hekayətçilik yanğılarını öldürür. Bütün yaradıcılıqlarını ölən insanların ocaq yerində qalayır, tonqala bir az da gop ataraq alovu şölələndirir.

Şərqlinin indiyə, insanın özünə deyil, xatirələrə dəyər verdiyini, baş daşı ilə fetiş yaşadığını həssaslıqla duyub, başqa məsələlərdə olduğu kimi sözügedən plastda da topu doqquzluğa göndərən şəxs Lütfi Zadədir – bizim dildə Lütfəli Ələsgərzadə.

Sağlığında Azərbaycandan çox da danışmayan alim vəsiyyətinə uyğun Bakıda dəfn edildi. Bu vəsiyyət yurd sevgisi ilə əlaqəli olsaydı, o, doğulduğu Novxanı kəndində dəfn olunmasını istəməli idi. Sözügedən vəsiyyət alimin iti zəkası ilə bağlıdır, o, beyninin məhsulunu Azərbaycanda, İranda uğurla tətbiq edə bilməyəcəkdi, çünki onun nəzəriyyəsi bizə lazım deyildi, Firəngistanda uğur qazanıb bizə məşhur bir meyit gətirməsi vacib idi ki, onu da Lütfi Zadədən gözəl kimsə bacarmadı.

Nəhəng alim beyninin bütün məhsulunu elmin qədrini bilən insanlara həvalə etdi, meyitini xatirələrə dəyər verən bizə təslim qıldı.

Lütfi Zadənin anası yəhudi, atası azərbaycanlıdır. Yəhudilər nəsli ana xətti ilə davam etdirdiklərinə görə Lütfi Zadəni yəhudi hesab edir, biz isə əksinə, onu ərdəbilli Rəhim kişinin oğlu kimi sevirik!

Kaliforniyada "İnformasiya Texnologiyaları üzrə Zadə İnstitutu" yaradılıb.

Bakıdakı qəbrinin üstündə isə mötəbər bir abidə ucaltmışıq. Neapol dairəsindən üzü Babək prospektinə gələn küçəyə də Lütfi Zadə adını vermişik.

Başqa neyləməliyik?

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Klassikanı niyə oxumalıyıq?
14:01 27 Yanvar 2021
Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021
Tofiq Bakıxanov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
10:16 27 Yanvar 2021
Samirə Əşrəfə ağır itki üz verib
10:06 27 Yanvar 2021
Təbrizli yazar: “Nizamini məqbərədən çıxarıb xalqın həyatına qaytarmalıyıq” – Müsahibə
09:01 27 Yanvar 2021
“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021
O, çayxana filosofudur - Nabokovdan Sartr haqqında sərt sözlər
16:44 26 Yanvar 2021
Harri Potter serial olur
16:08 26 Yanvar 2021
Miri Yusif "Yaşat" fondu üçün konsert verəcək
15:29 26 Yanvar 2021
Zeynəb Xanlarova ilə oxumaqdan imtina etdi, yoldaşı ilə 55 il nikahsız yaşadı, qızının dəfninə getmədi – Xalq artistindən maraqlı faktlar
14:50 26 Yanvar 2021
Fellininin prodüseri vəfat etdi
14:02 26 Yanvar 2021
Akif İslamzadənin albomu yeni onlayn platformada - Foto
13:20 26 Yanvar 2021
Nazirliyin yeni komandası film çəkilişlərinə qarışacaqmı? – Gənc rejissor yazır
12:40 26 Yanvar 2021