news-inner
clock11:21 calendar-gray 12 İyun 2020 view-gray1370 dəfə oxunub
view-gray1370 dəfə oxunub

Allahı məhkəməyə verən adamlar

Zaman-zaman "ədalət”, "həqiqət” anlayışları tarixin süzgəcindən keçir. Hərənin öz ədaləti, həqiqəti var. Amma ədalət və həqiqət birdir, dəyişməz olaraq qalır. Ədalət doğru qərar çıxarmaqdır. Yəni həqiqəti tapmaq. Bu anlayışlar klassik ədəbiyyatdan üzü bəri dartışılır və həmişə aktual olaraq qalır.

Məsələn, bizə ən yaxın, doğma olan əhvalatı götürək. Nizami Gəncəvinin "Sirlər xəzinəsi”ndəki "Sultan Səncər və qarı” hekayəsini... Sultan Səncər Səlcuqlular sülaləsindən olan, Nizamidən bir neçə il əvvəl vəfat etmiş, eyş-işrətə başı qarışdığından ölkənin idarəsini öz yaxın adamlarına tapşırmış zülmkar şahdır. Ona vergi verən bir tayfaya ədalətsizlik edib, onlardan alınan vergini artırdığı üçün həmin tayfa tərəfindən əsir edilir, bunun nəticəsində şahlıq əlindən çıxır, əsirlikdən qaçdıqdan sonra isə ölkəsinin qarət və talan edildiyini görərək, çox yaşaya bilməyib ölür. Nizami bu tarixi hadisələrdən istifadə edib, Sultan Səncəri öz "ədalət” süzgəcindən keçirir.

Sənətkar deyir ki, əgər zülm edib xalqı incitsən, xalq da sənə qarşı olar. Əksinə, xalqın dərdlərinə can yandırsan, onlar da bunun əvəzində sənə can-başla rəiyyətlik edib, hörmətini gözlərlər. Sultana bütün bu həqiqətləri qarı deyir.

Başqa bir əhvalata qulaq asaq:

Alman kralı ll Frederick, 1750-ci ildə Postdamdan keçərkən oranı çox bəyənir və "mənə burada bir saray tikin" əmrini verir. Ertəsi gün kralın adamları ora gedərkən, həmin yerdə köhnə bir dəyirman görürlər. Adamlar qapını döyürlər və yaşlı bir dəyirmançı qapını açır:

- Buyurun?

- Bizi kral göndərdi. Buranı görüb çox bəyəndi. Satın alacaq, qiyməti nə qədərdir?

- Satmıram ki, nə qiymət?

- Axmaqsan? Kral istədi deyirik.

- Mənə nə?! Mən satmadıqdan sonra kimsə ala bilməz.

Adamları gəlib krala deyirlər ki, zati-aliləri, bəyəndiyiniz yerdəki dəyirmançı dəlidir, ərazini satmır.

- Çağırın görüm mənə bu adamı.

Dəyirmançı gəlib kralın qarşısında dayanır. ll Frederick:

- Səhv başa düşmüsünüz deyəsən, bəy əfəndi, mən oranı satın almaq istəyirəm. Nə qədərdir qiyməti?

- Xeyr səhv bilmirəm, adamların da dünən bunu dedilər. Satmıram!

- Bəy əfəndi, inad etməyin, pulunuzu artıqlamasıyla verəcəyəm.

- Sən bir kralsan və pulun çoxdur. Get Almaniyanın hər yerində saray tikdir. Buranı məndən əvvəl atam işlədirdi. Ona da atasından qalıb. Mən də övladıma verəcəyəm. Satmıram!

ll Frederick ayağa qalxır:

- Unutma ki, mən kralam!

Dəyirmançı baxır və halını pozmadan:

- Sən də unutma ki, Berlində hakimlər var!

Heç bir güc, heç bir siyasət, heç bir iqtidar, kral belə olsa ədalətdən üstün deyildir. Heç kimsə ədalətin üstünə çıxa bilməz, orada taxt qura bilməz.

Bu gün bütün inkişaf etmiş ölkələr hüquq fakültələrində bu hadisəni danışırlar. "Berlində hakimlər var!"

İllərdir Postdamda Sansosi sarayı və Dəyirman yan-yanadır. Kral və dəyirmançı ədalətlə qonşuluq edib. Səhərlər ll Frederick arxa bağçaya çıxdığı zaman dəyirmançı ona səslənərmiş:

- Eyy, Frederick, çörək bişirdim, göndərimmi?

Bu haqda ll Frederick danışarkən deyirmiş ki:

- Ədalət hər səhər mənə isti bir çörək qoxusuyla gəlirdi...

Maraqlı ifadədir: "Ədalət isti bir çörək qoxusuyla gəlir”

Dünya mədəniyyəti bu sual ətrafında baş sındırır: "Ədalət və həqiqət hardadır?” Din buna sadə cavab tapıb: "Allah”. Bəs Allahın ədaləti hara qədərdir? Və yaxud Allah ədaləti gec-tez bərqərar edə bilirmi?

Məşhur bir alman filmi var: "Allahın məhkəməsi”. Osvensim düşərgəsində işgəncələr görən və yandırılmaqda olan adamlar Allahı məhkəməyə verirlər. Ondan ədalət istəyirlər.

Ədalət və həqiqət axtarışları hər kəsin içində var. Amma… Hər kəs ədalətli deyil, həqiqətin yanında deyil.

Zaman isə ədalət anlayışını tamam dəyişib. İndi çəkilən filmlər, yazılan əsərlər bu anlayışa tamam ayrı bir rakursdan baxır. "Pis və yaxşı adam” söhbəti yoxdur artıq. Pis adamın da ədaləti və həqiqəti ola bilər. Olmalıdır da.

Deməli, əslində, hər şey insanın içində baş verir. Situasiyaya görə dəyişir: ya ədalətli olursan, ya ədalətsiz. Heç kimi bu cür sorğulamaq, ittiham eləmək olmur. Hər kəsin öz tərəzisi var. Və o tərəzi tez-tez dəyişir...

news-inner-user
Oğuz Ayvaz

210 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Eldar Quliyev dəfn olunub - Foto
15:43 18 Aprel 2021
Müharibədən əvvəl fotoqraf işləmiş Milli Qəhrəman: Film kimi həyat və filmin özü
10:30 18 Aprel 2021
Sabir Əhmədli işğaldakı rayonuna necə qayıtdı?
16:32 17 Aprel 2021
Sirk ustaları bir araya gəldi
14:19 17 Aprel 2021
Şəhid polkovnikin təsirli piano ifası yayıldı - Video
13:28 17 Aprel 2021
Əsəbi gün - Humay Quliyevanın yazısı
12:30 17 Aprel 2021
Gözləri görməyən laçınlı şairin yurd gəzintisi
11:01 17 Aprel 2021
UNESCO Azərbaycan teatrının layihəsini qəbul etdi
10:29 17 Aprel 2021
Ağadadaşın kişi sözü – Elçindən yeni hekayə
09:00 17 Aprel 2021
“Nadir şah. Avşar dövləti” adlı kitab çap olunub
18:53 16 Aprel 2021
Prezident Eldar Quliyevin vəfatı ilə bağlı nekroloq imzalayıb
18:41 16 Aprel 2021
Qəmbər Hüseynlinin 105 illiyi qeyd olunub - Foto
18:17 16 Aprel 2021
Filmimiz Rotterdam Beynəlxalq Film Festivalında
17:29 16 Aprel 2021
Klinton ilk romanını nəşrə hazırlayır: "Terror dövləti" - Foto
16:37 16 Aprel 2021
Azərbaycanlı qadının fotosu Türkiyədə “İlin media fotosu” seçildi - Video
15:49 16 Aprel 2021
Təzəpirdə sinə vurdu, qızlarına görə Moskvada yaşamaqdan imtina etdi, atası onunla işləmək istəmədi – Tanımadığımız Eldar Quliyev
15:01 16 Aprel 2021
Yazıçıya vəzifə verildi
14:47 16 Aprel 2021
Qarabağda qırılan tut ağaclarına elegiya
14:31 16 Aprel 2021
Əməliyyatdan çıxan Zümrüd: “Xərçəng deyiləm” - Açıqlama
13:49 16 Aprel 2021
Həmid Herisçi Seymur Baycandan danışdı: “Təəssüf ki...”
13:02 16 Aprel 2021