writer1

Etimad Başkeçid

Məqalə sayı

50
clock07:45 calendar-gray 29 Oktyabr 2012 view-gray1385 dəfə oxunub
view-gray1385 dəfə oxunub

Bakıda zənci olmaq

Bu günlərdə metroda şahidi olduğum bir mənzərə məni bu yazını yazmağa vadar etdi.

Deməli, gecə saat on iki radələrində oturduğum vaqona bir zənci oğlan da mindi. Xarakterik, oynaq yerişlə keçib adamsız oturacaqlardan birinə əyləşdi.

Bu vədələrdə metroda elə də çox adam olmur, təkəmseyrək oturmuş adamların üzündən isə yorğunluq yağır.

Növbəti stansiyada vaqona hay-küylə bir dəstə yeniyetmə daxil oldu və niyəsə düz gedib, zənci oğlanın qənşərində oturdu. Onları gözümlə müşayət edib, yenidən əlimdəki qəzetə zillənmişdim ki…

Vaqonun o başından bir qəhqəhə, bir şadyanalıq nidaları yüksəldi ki, istər-istəməz, mən də hamı kimi tamaşaya durmağa məcbur oldum ; həmin dəstə zənci oğlanı şəbədəyə qoymuşdu. Tutacaqlardan sallanıb, «hu-hu-hu» deyə qışqıran kim, bir-birini bitləyən kim, qoltuğunun altını qaşıyan, ikiəlli sinəsinə döyən kim… O qədər qıvraq, elə cəld hərəkətlər edirdilər ki, cəngəllikdəki meymun meymunluğu ilə onlara qibtə eləyərdi.

Elə oradaca məşhur arxeoloq Lüis Likini xatırladım. Bu həmin Likidir ki, xaricdə Darvindən heç də az tanınmır. O, əvvəl-əvvəl Darvin nəzəriyyəsinin çılğın tərəfdarı olmuş, lakin uzun illər apardığı tədqiqatların nəticəsində tamam fərqli qənaətə gəlmişdi. Liki iddia edirdi ki, insan meymundan yox, meymun insandan yaranıb. Yəni meymunların mənşəyi haqqında danışarkən, əslində təkamüldən yox, insanların bir qisminin deqradasiyasından söhbət getməlidir...

Buradan abstraksiya edib, metroda meymunu yamsılayan gənclərin hara kimi təkamül etdiyini, yaxud nə dərəcədə deqradasiyaya uğradığını müəyyənləşdirməyi sizin öhdənizə buraxıram.

Özü də, söhbət meymunluq eləyən bir neçə nəfərlə məhdudlaşsaydı, nə vardı! Yuxarı mərtəbələrdən, uşaq pampersindən tutmuş yemək qalığına qədər, hər şeyi küçəyə fırladanlar, çəkdiyi siqareti və çırtladığı tumu ayayğı altına atıb, üstündə gəzişənlər, ömründə bircə dənə də kitabı sonacan oxumayıb, bunu özünə qətiyyən dərd eləməyənlər, mədəniyyətin və sivilizasiyanın harada gecələdiyindən xəbərsiz olanlar, ibtidai instinktlərin əlində əsir-yesir olub, başqalarına nəfəs almağa aman verməyənlər… Bunların dərdini hara yazaq? Təntənəli surətdə Hippokrat andı içib, sonradan ölüm ayağında olan xəstələri soymaqla özünə güzəran quran marodyorları, haram loxmanı rahathülqum bilən subyektləri hənsı bioloji növə aid edək?

Xarici ölkələrin cəmiyyətləri ilə müqayisələr apararkən opponentlər, bir qayda olaraq, bizim özünəməxsus, fərqli dünyamızın olması, onları kor-koranə yamsılamağın səmərəsizliyi barədə uzun moizələr oxuyurlar. Adam qalır, nə desin? Kor-koranə yamsılama, açıq gözlə, ayıq başla gör, götür! Amma sən bunu da bacarmırsan axı! Bəşəriyyətin inkişaf vektorundan yana sapmaları bizim özünəməxsusluğumuz kimi oxumaq mümkün deyil.

Bu tip opponentlərlə mübahisə etməyin də xeyri yoxdur. Konfutsi deyirdi ki, mübahisənin səmərəli olması üçün tərəflərin baxışlarının hansısa ümumi məsələlərdə üst-üstə düşməsi şərtdir. İndi sən metroda meymunluq eləyən sənətkara necə başa salasan ki, qarşındakı da insandır, bir başqa yerdə bu hərəkətinin bədəlini ömrün boyu ödəməli olardın?! O yerdə ki, heç mən də «zənci» yaza bilməzdim, mütləq «qaradərili» yazmalıydım…

Soruşula bilər ki, üç-beş başıpozuq cavanın lokal əhəmiyyətli davranışı üzərində bü cür ümumiləşdirmələr aparmaq nə dərəcədə düzgündür? Bir para «vətənsevər»lər belə suallar verməyin sənətkarıdır.

Ancaq bu sualı verməzdən öncə insanın öz ətrafına yüngülvari təftişçi gözüylə baxması pis olmazdı. Siz azacıq fərqli dünyagörüşünə maliksinizsə, başqa cür fikirləşir və fərqli davranırsınızsa, sizi zənci gözündə görən xeyli adamın olduğunu görəcəksiniz. Qaradərili olmasanız belə!

Bax, həmin adamlar metroda zənciyə şəbədə qoşanlardan heç nəylə fərqlənmirlər.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020
Nazirlikdən gedənlər və gələnlər – Sərdar Amin yazır...
14:11 13 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsindən azad olundu
13:24 13 Avqust 2020
Mahnılarını Niyaməddin Musayev oğurladı, rayonu işğal olunanda beyninə qan sızıb öldü – Bu gözəl musiqilərin müəllifini siz də tanıyın
13:19 13 Avqust 2020
Mühacirətdə olan yazıçı vəfat etdi
12:34 13 Avqust 2020
Sərdarın atası və əlləri
11:52 13 Avqust 2020
Bizə əl atan qoca müəllim
11:07 13 Avqust 2020
Britaniyalı jurnalistin Xocalıdan yazdığı ssenariyə film çəkildi
10:43 13 Avqust 2020
"Qarabağ hekayələri" özbək dilində nəşr olundu
10:04 13 Avqust 2020
Stalin Rəsulzadəni bu yolla qaçırdı, Səməd Vurğun yaralıları apardı – Ayxan Ayvazın reportajı
09:00 13 Avqust 2020
Türkiyəli şair vəfat etdi
18:30 12 Avqust 2020
Məhəllə futbolu - Hekayə
17:58 12 Avqust 2020
Özündən 25 yaş kiçik qadınla evləndi, yoldaşının ikinci əri bütün şəkillərini yandırdı, məzarı hələ də bilinmir – Nəsibə Zeynalovanın atasının dramatik həyatı
17:04 12 Avqust 2020
Məşhur "20th Century Fox" fəaliyyətini sona çatdırır
16:14 12 Avqust 2020
İtaliyada vəfat edən müğənnimizin nəşi vətənə gətiriləcək? - Açıqlama
15:30 12 Avqust 2020
Səfər Alışarlının "İşıq" hekayəsi
14:42 12 Avqust 2020