writer1

Etimad Başkeçid

Məqalə sayı

51
clock08:30 calendar-gray 12 Oktyabr 2012 view-gray951 dəfə oxunub
view-gray951 dəfə oxunub

Nizami kimə lazımdır?

Şərif Ağayar yazır ki, Nizaminin yubiley tədbirində bir hörmətli alimlə söhbətləşib. Ona deyib ki, Nizaminin tərcüməsinə yenidən qayıtmaq lazımdır, çünki Nizaminin məşhur irfan ənənələrinin sovet vaxtı oxucuya lazımi səviyyədə çatdırılması qeyri-mümkün idi. Hörmətli alim də qaşlarını çatıb, qayıdıb ki: «Kimin nəyinə lazımdır axı o irfan?! O boş illüziyalar?! Oxucular onu bilməsələr yaxşıdır!».

Bunu oxuyanda bu günlərdə yaşadığım bir hadisəni xatırladım.

Səhər-səhər işə gələndə «Xalqlar dostluğu» metrosunun girişində bəzən BSU-nun Tərcümə fakültəsinin dekanı Seyfəl Həsənovla qarşılaşıram; yolumuz birdir, ikimiz də Günəşlidə yaşayırıq. Yeri gəlmişkən, Seyfəl müəllim rus dilinə və ruscadan mükəmməl tərcümələr edən sənətkardır və onunla bu barədə söhbətləşməyin ayrı ləzzəti var.

Deməli, bir neçə gün bundan əvvəl yenə Seyfəl müəllimlə rastlaşdıq. Hal-əhval tutub, yenicə metroya enmək istəyirdik ki, qarşımızda otuz yaşlarında, səliqəylə geyinmiş bir oğlan peyda oldu:

- Seyfəl müəllim! Salam! – O, sevincək əlini uzadıb ikimizlə də görüşdü və müəllimin bir ayağını dala qoyub ona zəndlə baxdığını görüncə, - deyəsən, tanımadınız! – dedi.

- Yox, tanımadım!

- Bəs, mən Filankəsəm də! Yadınızdadır, məni ikinci kursdan qovmuşdunuz.

Seyfəl müəllim handan-hana nəyisə xatırladı və üzünü turşudub:

- Hə, nolsun? – dedi.

- Heç, müəllim! Sadəcə sizə təşəkkür etmək istəyirəm. Xahiş edirəm, səmimi qəbul edəsiniz, o vaxt məni qovmasaydınız, indi diplomlu işsizlərdən biri də mən idim. Amma indi, baxın, o supermarket mənimdir, - o bir az aralıdakı böyük mağazanı göstərdi, - demək olar, sizin sayənizdə adam oldum…
Seyfəl müəllim mağazaya baxıb-baxıb:

- Yox, sən hələ yarı adam olmusan, - dedi.

- Niyə?

- Ona görə ki… Kefli İskəndər nə deyirdi: «Adam odur ki, nə elmi var, nə mərifəti». Doğrudur, sənin elmin yoxdur, amma mərifətin yerindədir. Ona görə də hələlik yarı adam sayılırsan…

Şərifin söhbətləşdiyi sənətkar ya Kabbalaçılar kimi elmin xalqdan uzaq tutulmasının tərəfdarıdır, ya da onun elmi, göründüyü kimi, tamamilə qıcqırmış vəziyyətdədir. Elm də mərifətə bağlı məsələdir, ona görə, Kefli İskəndərin təsnifatında həmin adamın hansı statusu daşıdığını özünüz müəyyənləşdirin.

Bu personaj mənə Qriboyedovun «Ağıldan bəla» əsərindəki Prostakovanı xatırladır. Coğrafiyanı öyrənməyin nəyə lazım olduğunu kəsdirə bilməyən Prostakova deyir: «Eh, Dədə! Bəs arabaçı nə üçündür? Bu elm zadəganlar üçün deyil. Zadəganın «məni filan yerə apar» deməsi kifayətdir, arabaçı hara desən aparacaq».

Əslində Şərifin alimini qınamaq da olmur. Çünki bu təkcə bizə aid məsələ deyil. Vaxtilə Rusiya qəzetlərindən birində maraqlı bir məqalə oxumuşdum. Yazırdı ki: «Rus mədəniyyəti, incəsənəti və ədəbiyyatının onda doqquzu ümumbəşəridir, dörddə üçün Avropa dəyərlərinə söykənir və yalnız onda biri millidir». Müəllif rus mədəniyyətinin böhran vəziyyətinə düşməsinin səbəbini məhz bunda görürdü.

Bizdə vəziyyət ruslardan da betərdir. Bilmirəm, bəlkə də, bu obyektiv prosesdir, amma, fakt budur ki, ruslardan fərqli olaraq müsəlman ölkəsi olduğumuz halda gətirdiyimiz örnəklər, sitatlar, ifadə tərzləri əksərən xristian – Avropa müəlliflərinin mətnlərinə, qərb xalqlarının miflərinə əsaslanır. Azərbaycan insanı yunan miflərini türk miflərindən yaxşı bilir, irfan və təssvüf ədəbiyyatı apriori ikinci kateqoriya ədəbiyyat sayılır və s.

Avropa insanı isə bəzən bizdəki zənginlikləri bizim özümüzdən yaxşı bilir və öyrənir. İyirminci əsrdə irfanın ən böyük araşdırmaçılarından biri fransız alimi Anri Korbendar. Hazırda irfan üzrə rusdilli aparıcı mütəxəssislərdən biri latviyalı alim Yanis Eşotsdur…

Görəsən, «o boş illüziyalar» Umberto Ekonun, Koelhonun, Orxan Pamukun, İskəndər Palanın nəyinə lazımdır?...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Azərbaycanlı reper qəza keçirtdi
15:41 22 Sentyabr 2020
Nişanlısının yaylığı ilə ölümdən qurtuldu, “vətən xaini” idi Sovet İttifaqı Qəhrəmanı oldu - Fransa prezidentinin Brejnyevdən tələb etdiyi azərbaycanlı
15:02 22 Sentyabr 2020
Şəhid oğlunun fotosu və Beynəlxalq Sülh Günü
14:24 22 Sentyabr 2020
Peterburqda susan Azərbaycan tarı: Onun məzar yerini unutmayın!
13:41 22 Sentyabr 2020
Məmur özbaşınalığından serial çəkilir - Azərbaycanda ilk
12:55 22 Sentyabr 2020
Hərbi təlimə gedən dostlarımızın avtobus pəncərəsindən dedikləri - Sərdar Amin yazır…
12:15 22 Sentyabr 2020
Azərbaycan Kiyevdə etnomədəni festivalda - Foto
11:58 22 Sentyabr 2020
Azərbaycanlı yazıçının kitabı rus dilində nəşr olundu
11:10 22 Sentyabr 2020
Nələr görmür gözümüz, nələr çəkmir başımız? – Günün şeiri
10:36 22 Sentyabr 2020
Stalloneyə ağır itki üz verdi
10:25 22 Sentyabr 2020
Norveçdə Nizami məktəbi fəaliyyətə başlayıb
09:53 22 Sentyabr 2020
Biz tərəflər – Şərif Ağayardan yeni hekayə
09:01 22 Sentyabr 2020
Rejissorumuzun filmi Moskva festivalının əsas proqramında
18:57 21 Sentyabr 2020
Notr-Dam kilsəsinin muzeyi işə başladı
18:34 21 Sentyabr 2020
Ayağı kəsilmiş sevgilisini tərk edən Ceyran – Sara İbrahimin hekayəsi
17:48 21 Sentyabr 2020
Tanınmış bəstəkara ağır itki üz verdi
17:19 21 Sentyabr 2020
Yeni Ceyms Bond kim olacaq?
16:24 21 Sentyabr 2020
Polisi maarifləndirmək lazımdır – Yazarlar şortik qadağasından danışdılar
15:42 21 Sentyabr 2020
Karyerasına atası son qoydu, dostları nankor çıxdı... – Kinomuzun Sərvərindən maraqlı faktlar
15:02 21 Sentyabr 2020
Tanınmış Türk yazıçısının kitabı Azərbaycanda
14:18 21 Sentyabr 2020