writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

550
clock11:10 calendar-gray 31 Oktyabr 2019 view-gray4716 dəfə oxunub
view-gray4716 dəfə oxunub

Gözəllik haqqında düşüncələr

Həmişə düşünmüşəm: niyə dünyanın dörd bir yanında yaşayan, dili, dini, adət-ənənəsi, zahiri görünüşü tamam fərqli olan insanlar eyni şeyə sevinir, eyni şeyə gülür, eyni şeyə kədərlənirlər?

Nədir insanlığın bu ortaq cəhəti?

Niyə Madriddə yaşayan portuqaliyalı cibgirlə uzaq Tibet dağlarının ünyetməz yüksəkliyində tək-tənha ömür sürən uzun saqqallı rahib üçün gözəl musiqi, gözəl rəsm, gözəl film, gözəl təbiət anlayışı eynidir?

Niyə körpə bir uşaq sevinə-sevinə qaçdığı yerdə qəfil yıxılanda kimliyindən asılı olmayaraq bütün dünya insanları eyni cür diksinir, eyni cür narahat olur, eyni cür qeyri-iradi əl atıb o uşağı tutmaq istəyir?

Google translate-nın köməyi ilə istənilən dildə "gözəl qadın" sözlərini yazın və baxın, siz də gözəl bulacaqsınız.

Nədir bunu sirri?

Niyə güləndə yanağı çuxura düşən qız hər zaman və hər yerdə cəlbedicidir?

Niyə gözlər iki, qaşlar iki, burun bir olmalıdır?

Hələ alnın genişliyini, saçların gurluğunu, boyunun uzunluğunu demirəm.

Bəlkə bu, bir göz öyrəşməsidir?

Lakin biz ilk gördüyümüz canlıların da hansının gözəl, hansının çirkin olduğunu o saat anlayırıq.

Niyə qarınlı kişi qeyri-estetikdir?

Niyə ucaboy, incəbel, balaca ağızlı, böyük əzələli olmaq üstün məziyyətdir?

Bu barədə düşündünüzmü heç?

Gözəllik deyilən anlayış kimin icadıdır və bu icadı edən necə qərar verib ki, bu, bu, bu cəhətlər gözəllik, bu, bu, bu cəhətlər eybəcərlik sayılır.

Və elə bir qərar verib ki, biz qərar verənin kimliyini bilmədən, onun varlığını hiss etmədən dediklərinə həmişə əməl edirik.

Mənə görə, gözəlliyin konkret düsturu yoxdur və o, insanın yaradılışındadır. O, bizə məlum olan elmi qanunauyğunlara tam tabe deyil. Əks halda sənət və yaradıcılıq mahiyyətini itirərdi. Biz istədiyimiz anda, elmin və texnikanın gücü ilə istədiyimiz gözəlliyi yarada bilərdik.

İnsan buna qismən nail olur. Lakin elə yaradılışın özü qədər sirli olan istedadın gücü ilə. Burda da gözəlliyin yaranması prosesində sirli bir “əl” iştirak edir.

Gözəllik insanın yardılışında olduğu üçün, özünə adekvat hər şeyi bəyənir, qiymətləndirir, bəzənsə cazibəsinə düşür.

Necə ki, orqanizmimizin ehtiyacı olan mineral və vitaminlər təbiətdə - bizdən kənarda su, meyvə şəklində yaradılıb, o cür də, gözəlliyi duyma, sevmə proqramı bizim içimizədir.

Bizimlə birgə yaranıb.

Böyük Füzuli panteist duyumunun köməyi ilə bunu belə izah edir:

Hüsn olmasa eşq zahir olmaz

Eşq olmasa hüsn mahir olmaz

Sevgi ilə gözəllik iç-içədir. Biri olmasa o birinin mənası olmaz. Sevgini doğuran səbəbsə bizim fitrətimizdəki ehtiyacla qarşıdakının bu ehtiyaca çarə olmasıdır.

Eşqin hüsnə, yəni, sevginin gözəlliyə həsrət qaldığı an söz kədərə verilir.

Bədii əsərlər yaradılışımızdakı gözəlliyə xitab edəndə əsl sənət əsərinə çevrilir.

Əks halda Mexikonun qaranlıq arxa küçələrində adam bıçaqlayan meksikalı avaradan bəhs edən hekayə səhranın toz boğanağına düşüb əbasına bürünən dörd arvadlı misirlinin xoşuna gələ bilməz.

Bir yaponu kədərləndirən hadisəyə biz gülüb keçərik.

Dünya insanını gözəllik qədər heç nə öz hüzurunda birləşdirə bilmir.

Nə din, nə beynəlxalq ideologiyalar, nə də böyük ittifaqlar.

O gözəllik ki, hardasa, necəsə Tanrı dediyimiz o mücərrəd varlığın sinonimidir.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Bu roman yazılmalı deyildi – Seymur öz romanından yazır...
15:40 12 İyun 2021
Aleksandr Sokurov yeni filmindən danışdı
14:20 12 İyun 2021
Ramil Əhmədin Orxan Pamukla bağlı kitabı çap olundu
12:55 12 İyun 2021
İsa Hüseynovun qızı: “Uşaqları olmadığı üçün anamı ondan boşatdırmaq istəyirmişlər” - Müsahibə
12:30 12 İyun 2021
Məşhur filmin ikinci adı bəlli oldu
11:39 12 İyun 2021
Respublika Gənclər Kitabxanası Belinskiyə həsr olunmuş silsilə materiallar hazırlayıb
10:12 12 İyun 2021
“Almanı atdım xarala” mahnısındakı gizli məna nədir? – Unudulmaz mahnılar
09:03 12 İyun 2021
Kamal Abdullaya "Şərəf" ordeni təqdim edildi
18:42 11 İyun 2021
Nizami haqda yeni monoqrafiya - Rus dilində
18:01 11 İyun 2021
Atası anasını öldürməsin deyə, evdəki bıçaqları gizləyən qızcığaz
17:25 11 İyun 2021
Vaqif Səmədoğlu medalı sahiblərinə təqdim edildi
16:44 11 İyun 2021
Mikayıl Müşfiqə aid olduğu bildirilən qalıqlarla bağlı araşdırmaya fasilə verildi
16:02 11 İyun 2021
Xəyanət etməyən azərbaycanlı kişilərin problemi
15:14 11 İyun 2021
Rejissorumuz beynəlxalq mükafat aldı
14:36 11 İyun 2021
Atamı öldürən səbəb - Alpay Azər yazır
13:45 11 İyun 2021
Bu gün Kulisdə premyeradır – Qaçırmayın!
13:01 11 İyun 2021
Qızını məcbur aborta göndərdi, 17 yaş kiçik aktyorla eşq yaşadı, övladı ilə eyni xəstəxanada can verdi – Xalq artistindən 10 inanılmaz fakt
12:17 11 İyun 2021
Afaq Bəşirqızının səhhətində hansı problem var? - Xalq artistindən açıqlama
11:53 11 İyun 2021
Tərcüməçidən professora cavab: “Proses” o mənanı vermir”
11:30 11 İyun 2021
Bacısını sevdiyimə görə məni döyən Orxan... – Ulucay yazır
10:51 11 İyun 2021