writer1

Qorxmaz Quliyev

Məqalə sayı

8
clock13:22 calendar-gray 22 Oktyabr 2019 view-gray1079 dəfə oxunub
view-gray1079 dəfə oxunub

Əsərin dünyaya açılması və özünə qapanması

Mənim fikrimcə ədəbi prosesi - hətta əgər söhbət müasir ədəbi prosesdən gedirsə belə! - çağdaş dövrə müncər etmək doğru olmaz.

Ədəbi proses həm sinxron, həm də diaxron planda bütün mövcud ədəbiyyatla bağlı hadisələri ehtiva edir. Eyni zamanda bununla kifayətlənməyib gələcəyə də boylanır. Ədəbi proses ədəbiyyatın özünə qapanması və dünyaya açıqlanmasıdır. Özü də bu açıqlıq və bu qapalılıq hərəkidirlər, dialektik şəkildə bir-birini əvəz edir, bir-birinə nüfuz edir, bir-birini tamamlayırlar.

Ədəbi prosesin birinci mərkəzi fiquru olan sənətkar yazıb-yaratmaq üçün mütləq dünyaya açılmalıdır, ədəbiyyatın ən mərhəm janrının - lirikanın nümunələrini yaradanda belə ən azı virtual təmasa can atmalıdır. Dünya ilə təmas prosesindən sonra sənətkar daxililəşdirib özününküləşdirdiklərini gerçəkləşdirmək üçün özünə qapanmalı, kağızla/kompüterlə baş-başa qalmalıdır.

Bu proses sənətkarın bütün dünyaya ünvanlanmış əsəri ilə yekunlaşır. Əsər də ilk öncə dünyadan təcrid olunur, kitabın içinə qapanır, lakin tədricən oxucu-oxucu dünyaya açıqlanır: əsər sənətkarı gələcəyə açıqlayır.

Ədəbi prosesin üçüncü mərkəzi fiquru olan oxucu yalnız əsərə/özünə qapanmaqla əsəri dərk edə bilir, lakin sonra insanları, dünyanı yeniləşmiş baxışla müşahidə edir, onları yenidən dəyərləndirir - əsərin təsiri ilə oxucu dünyaya yenidən açılır. Ədəbiyyat bütün humanitar fikrə, ilk növbədə əlbəttə ki, müştərək estetik kateqoriyalarla pərçimləndiyi incəsənət növləri ilə bağlıdır.

Ədəbi proses dolayısı ilə təbiət elmlərinə də açıqdır. Əks təqdirdə müasir sinergetika elminin əsas anlayışı olan "xaosmos"un Coysun metaforası əsasında təşəkkül tapmasını heç cür izah etmək mümkün olmazdı.

Ədəbi proses milli və ümumbəşəri ənənələr üzərində təşəkkül tapır, deməli millətin və bəşəriyyətin tarixinə açıqdır.

Ədəbi proses insanın, millətin, bəşəriyyətin taleyi üçün məsuliyyət hissinə söykənir. Deməli, ədəbi proses gələcəyə açıqdır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Sabir Əhmədli işğaldakı rayonuna necə qayıtdı?
16:32 17 Aprel 2021
Sirk ustaları bir araya gəldi
14:19 17 Aprel 2021
Şəhid polkovnikin təsirli piano ifası yayıldı - Video
13:28 17 Aprel 2021
Əsəbi gün - Humay Quliyevanın yazısı
12:30 17 Aprel 2021
Gözləri görməyən laçınlı şairin yurd gəzintisi
11:01 17 Aprel 2021
UNESCO Azərbaycan teatrının layihəsini qəbul etdi
10:29 17 Aprel 2021
Ağadadaşın kişi sözü – Elçindən yeni hekayə
09:00 17 Aprel 2021
“Nadir şah. Avşar dövləti” adlı kitab çap olunub
18:53 16 Aprel 2021
Prezident Eldar Quliyevin vəfatı ilə bağlı nekroloq imzalayıb
18:41 16 Aprel 2021
Qəmbər Hüseynlinin 105 illiyi qeyd olunub - Foto
18:17 16 Aprel 2021
Filmimiz Rotterdam Beynəlxalq Film Festivalında
17:29 16 Aprel 2021
Klinton ilk romanını nəşrə hazırlayır: "Terror dövləti" - Foto
16:37 16 Aprel 2021
Azərbaycanlı qadının fotosu Türkiyədə “İlin media fotosu” seçildi - Video
15:49 16 Aprel 2021
Təzəpirdə sinə vurdu, qızlarına görə Moskvada yaşamaqdan imtina etdi, atası onunla işləmək istəmədi – Tanımadığımız Eldar Quliyev
15:01 16 Aprel 2021
Yazıçıya vəzifə verildi
14:47 16 Aprel 2021
Qarabağda qırılan tut ağaclarına elegiya
14:31 16 Aprel 2021
Əməliyyatdan çıxan Zümrüd: “Xərçəng deyiləm” - Açıqlama
13:49 16 Aprel 2021
Həmid Herisçi Seymur Baycandan danışdı: “Təəssüf ki...”
13:02 16 Aprel 2021
Şimşəkdən sonra - İlham Əzizin yeni hekayəsi
12:16 16 Aprel 2021
Eldar Quliyev Fəxri Xiyabanda dəfn olunmayacaq
11:34 16 Aprel 2021