writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

842
clock14:51 calendar-gray 13 Mart 2019 view-gray1006 dəfə oxunub
view-gray1006 dəfə oxunub

Adamdan uşaq soruşmaq tərbiyəsizlikdir

Sevda Sultanova

“Monako şahzadəsi” filmi, dövrünün gözəl və məşhur qadınlarından, Alfred Hiçkokun sevimli aktrisalarından biri Qreys Kellinin taleyi haqdadır. Hərçənd, film istər mövzunun traktovkası, istərsə də kinematoqrafik cəhətləri baxımdan ortabab keyfiyyətdədir. Yəni şahzadənin həyatının sadəcə səthi, formal təsviridir.

Yəqin bu səbəbdən filmdən yalnız bir epizod xatirimdədir. Hiçkok saraya gələrək Kelli ilə görüşür və ona növbəti filmində rol təklif eləyir. Şahzadə rolunu məşq edir və təklif olunan situasiyada personajının davranış tərzini tapmağa çalışır. O, məşq prosesində “Əgər mənə toxunsan, buna dözə bilmərəm... ölərəm” ifadəsini birinci emosional şəkildə çatdırır.

İkinci dəfə bu ifadəni isterik hərəkət və intonasiyada deyir.

Üçüncü yozumda isə - o, astadan, yalvararaq, üzündə köməksiz ifadə və bədən diliylə söyləyir.

Seçdiyi intonasiya və bədən dili onu düşdüyü vəziyyətdən çıxmasına kömək edə bilər...

Təsadüfən yuxarıda təsvir elədiyim epizodu sitat gətirmədim. Çünki bizim toplumda məmur- vətəndaş, tələbə-müəllim, valideyn-uşaq, qadın-kişi, ər-arvad arasında bir ünsiyyət böhranı yaşanır. Böhranın səbəblərindən biri, həm də tərəflərin hər hansı vəziyyətdə uyğunsuz intonasiyanın seçməsindədir.

Bir neçə ay əvvəl bir gənc qızın Mübariz İbrahimovla bağlı statusu, onun sosial şəbəkələrdə kütləvi linçlənməsi ilə nəticələndi. Çox ola bilsin ki, xanımın yazdıqlarında hansısa həqiqət məqamları vardı. Ancaq status, sanki qəsdən toplumun bir qismini aqressiv reaksiyaya təhrik edəcək, təhqiramiz intonasiyada, tonda yazılmışdı.

Hər şeyi müzakirə etmək olar və müzakirə olunmalıdır ki, cəmiyyət doqmalarda ilişib qalmasın. Amma özəlliklə, indiki durumda insanların birbaşa həssas yerlərinə toxunan, damarına basan fikirlərlərin ifadə tərzi həssasiyyət tələb edir.

... Ünsiyyət böhranı hər yerdədir. Və total ünsiyyət böhranını doğuran yalnız intonasiya problemi deyil əlbəttə ki. Problemin daha dərin, ictimai, sosial, məişət, siyasi və s. səbəbləri var...

Məni indiki durumda ən çox düşündürən, fərdin məhz özüylə, öz iç dünyası ilə dialoqunun, ünsiyyətinin qırıqlığı, böhranıdır. Son dönəm daha çox o fikirdəyəm ki, bizdən asılı olmayan səbəblərə baxmayaraq, nə olursa-olsun, iç harmoniyanın qırılmamasına çalışmaq, onun dayanıqılğını təmin edən alternativləri tapmaq lazımdır və bu, mümkündür. Təcrübə və müşahidələrimə əsaslanıb deyirəm ki, ən çətin situasiyada fəaliyyətdə olan, özüylə dil tapan, harmoniya bağını quran, problemə baxış bucağını dəyişən adam bir şəkildə duruma dayana, dirəniş göstərə bilir...

Keçən həftə mediada, sosial şəbəkələrdə sarsıcıdı bir intihar xəbəri yaymlandı. Yayılan xəbərdə özəlliklə diqqəti çəkən- 15 il evli olan ər və arvadın intiharı oldu. Eyni gündə... Hacıqabulda yaşayan ər-arvadın intiharının motivləri arasında sadalanan səbəblər arasında sosial faktor və onların uşaq sahibi ola bilməmələri sadalanıb. Yaxın qohumlardan birinin dediyinə görə, bir neçə dəfə müalicə alsalar da, maddi imkansızlıq üzündən müalicəni davam etdirə bilməyiblər.

Bu, ilkin informasiyadır və onun gerçəkliyi nə qədər əks etdirdiyini bilmirəm. Amma bu bir gerçəkdir ki, ailədə uşağın olmaması bir azərbaycanlı üçün sözün əsl mənasında faciədir. Çünki bizim mentallığımızda, yaşam modelimizdə ailə, uşaq həyatın ali məqsədidir. “Xoşbəxtlik arzulayıram və ya xoşbəxt ol” fikirləri ancaq ailə xoşbəxtliyi mənasında deyilir. Düşüncəmizdə xoşbəxtliyin meyarı təkdir - ailə (uşaqlı təbii ki). Bunlar yoxdursa, sən azərbaycanlının gözündə ən bədbəxt adamsan. “Uşaqsız ev susuz dəyirmana bənzər”, “Uşaq evin yaraşığıdır” kimi məsəllər mədəniyyətimizdə havadan möhkəmlənməyib.

Ali hədəfə yetişə bilməyəndə - ailədə ümumi münasibətdə, sonrasa fərdin öz içində ünsiyyət böhranı başlayır. Böyük şəhərlərdə, xüsusən paytaxtda azdan-çoxdan tipik ailə modelinə alternativlər tapa bilirik, yaşamımızı necəsə mənalandırırıq. Ancaq rayonlardakı mövcud vəziyyət bunu çox hallarda istisna edir. Belə alternativsizlikdə onlardan ötrü ailə və uşaq həyatın yeganə məqsədinə çevrilir.

Ayrıca, məclislərdə publik formada qadınlara “ərə niyə getməmisən, getmisənsə uşağın varmı, yoxdursa niyə yoxdur” kimi qeyri-etik sualları ünvanlamaq normallıq sayılır. Və bununla da qarşıdakı adama psxioloji basqı etdiyimizin, onun özəlinə soxulmağımızın fərqinə varmırıq. Ki, bu, sual yox, ictimai təzyiqdir, yumşaq desəm, tərbiyəsizlikdir. “Normallığın” zamanla anormallıq olduğunu təlqin etmək üçün, hətta bəlkə məktəblərdə bu mövzularda etik qaydaların uşaqlara öyrədilməsinə ehtiyac var.

Ola bilsin ki, intihar edən cütlük də zaman-zaman “uşağın həyatın yeganə ali məqsəd” olması fikrindən əziyyət çəkib və ola bilsin publik ictimai təzyiqlə - suallarla üzləşib.

Belə bir mikromühitdə identifikasiya sorunu yaşayan adam başqa istinadı olmayanda, boşluğa düşür, özünü itirilmiş sayır, son nəticədə özüylə ünsiyyəti qırılır.

Duruma təslim olmaq, ətalətə girib nəyisə gözləmək yox, daim fəaliyyətdə olmalı, baxış bucağını dəyişməlisən ki, böhrandan xilas olasan.

Bu mənada tez-tez Kobo Abenin “Qumluqdakı qadın” romanını xatırlayıram. Romanın ideyası mənim üçün mühüm istinad nöqtələrindən biridir.

Yapon kəndində yerli sakinlər, bir şəhərlini qum quyusuna həbs edirlər ki, qum təpəciklərini təmizləsin. Qəhrəmanın üsyankarlığını könülsüz itaətkarlıq əvəz etsə də o, düşünür, fəaliyyətdən qalmır, mövcud olmaq üçün yeni yollar axtarır və sonda qumun altında suyun olduğunu tapır. Suyu - həyat mənbəyini tapandan sonra o, daxili azadlığını əldə edir və daha kəndi tərk etməyə tələsmir.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021
O, çayxana filosofudur - Nabokovdan Sartr haqqında sərt sözlər
16:44 26 Yanvar 2021
Harri Potter serial olur
16:08 26 Yanvar 2021
Miri Yusif "Yaşat" fondu üçün konsert verəcək
15:29 26 Yanvar 2021
Zeynəb Xanlarova ilə oxumaqdan imtina etdi, yoldaşı ilə 55 il nikahsız yaşadı, qızının dəfninə getmədi – Xalq artistindən maraqlı faktlar
14:50 26 Yanvar 2021
Fellininin prodüseri vəfat etdi
14:02 26 Yanvar 2021
Akif İslamzadənin albomu yeni onlayn platformada - Foto
13:20 26 Yanvar 2021
Nazirliyin yeni komandası film çəkilişlərinə qarışacaqmı? – Gənc rejissor yazır
12:40 26 Yanvar 2021
Müharibədə iştirak edən ilk qadın müğənni: O, ilk konsertindən cəmi bircə manat qazanmışdı – Aygün haqda bilmədiklərimiz
12:01 26 Yanvar 2021
İsa Hüseynovun hekayəsi "Dünya novellası antalogiyası"nda
11:35 26 Yanvar 2021
Rasim Balayev: “Çəkildiyim filmlərə baxanda pis oluram”
10:26 26 Yanvar 2021
Aygün 50 yaşını yeni kliplə qeyd etdi - Video
10:00 26 Yanvar 2021
İncəsənət Muzeyinin direktoru "Qızıl ulduz" medalı ilə təltif edildi
09:30 26 Yanvar 2021
Ölən uşaqlar Kürün quru yatağında ora-bura qaçırdılar – İlham Əzizdən yeni hekayə
09:00 26 Yanvar 2021
Dayısı oğlu onu zorladı, bacısı ilə sevgili oldu, özünü göldə boğdu...
21:00 25 Yanvar 2021
Venesiya karnavalı ilk dəfə onlayn formatda keçiriləcək
19:03 25 Yanvar 2021
Şuşa Teatrı haqqında film çəkildi
18:38 25 Yanvar 2021
Brilliant, Faiq, Aygün, Röya... - Onları belə görmədiniz
17:47 25 Yanvar 2021