news-inner
clock09:30 calendar-gray 25 Mart 2017 view-gray874 dəfə oxunub
view-gray874 dəfə oxunub

Azərbaycanlı kişilərlə xaşa gedən ingilis turist

Kulis.az “Naməlum kino” layihəsində fərqli estetikalarda çəkilmiş iki filmi təqdim edir. Bunlardan biri Vaqif Mustafayevin 1984-cü ildə lentə aldığı “Musiqili xaş”, digəri Vəli Səyyadinin 1996-cı ildə çəkdiyi “Ağ qara payız” filmləridir.

“Musiqili xaş” Vaqif Mustafayein kurs işidir, Eldar Ryazanovun yaradıcılıq emalatxanasında çəkilib.

Titrlərdə Bakıya səyahət etmiş ingilis turisti Culiya Torntonun xatirələrindən bir parça əks olunub. O, Bakıda olanda kişilərin sübh çağı qəribə bir yeməyin-mal ayağından hazırlanan xaş yeməsindən, özünün də xaşı sevməsindən yazır.

Hacı İsmayılovun qəhrəmanı Əhmədov alatoranda oyanıb dostlarına zəng edərək xaş qonaqlığına çağırır. O, tərcüməçinin (Yaşar Nuri) evinə zəng edəndə ona ingilis turist Culiya (Larisa Xələfova) cavab verir. Qadın da xaş qonaqlığına gəlmək istədiyini deyir. Əhmədov xaşın qadınlar üçün olmadığını desə də, Culiya təkid eləyir. Beləcə səhərin alatoranında dostlar kiçik kafeyə xaş yeməyə gəlir.

Culiyanın kafeyə gəlməsiylə kişilərin xaş məclisi daha da canlanır.

Kafedə masalar doludur, hamısı kostyum geyinib, təəssürat yaranır ki, onlar xaş yeməyə yox, hansısa ciddi tədbirə gəliblər. Böyük masada “Yeni yol” kolxozunun məsul vəzifəli şəxsləri oturub. Film boyu onların tostları, danışığı arxa planda aydın səslənir. Başqa bir masada azərbaycanlı professorla (Səyavuş Aslan) erməni alimi (Kamil Məhərrəmov) xaş yeyir. Maraqlı bir məqam var, erməni alimin boşqabında qulaq çıxanda o isterikaya düşür, kafe işçiləri isə əhvallarını pozmadan qulağın da xaş yeməyinə daxil olduğunu deyirlər.

Xaş mətbəximizdə bəlkə də ən spesifik yeməkdir və onun yeyilməsi, süfrəyə verilməsi, yeyilmə vaxtı bir növ rituala bənzəyir. Müəllif də məhz xaş yeyilmə mərasimində insanların hisslərini, emosiyalarını verir. Səhər həvəslə xaşa gələn kişilər, mərasim bitəndən sonra sanki həyat eşqi ölmüş cansız varlıqlara çevrilir. Xaş sanki onları bu monoton həyatda motivə edən tək vasitədir. Onlar kafedə xaş yeyəndə canlanır, rəqs edirlər. Xaş yemə mərasimində onların sevgisi də, xəyanəti də üzə çıxır. Əhmədovla Qasımov Culiyaya görə dalaşırlar. Adına paroxod verilən professor isə həyatının mənasını axtarır.

Xaş məclisi bitir, xarici turistlərin olduğu avtobus kafeyə gəlib Culuiyanı hava limanına aparır. Onların da həyatı əvvəlki statik vəziyyətinə qayıdır. Filmi kədərli komediya da adlandırmaq olar.

Ssenari müəllifi Vaqif Mustafayev, operatoru Amin Novruzovdur.

***

Vəli Səyyadinin “Ağ-qara payız” ekran əsəri poetik bədii-sənədli filmdir.

Film yaxın planda profildən gənc kişinin nəqli ilə başlayır, o, tez-tez əlləri ilə üz-gözünü ovuşdurur: “Mən deyə bilmərəm. İndi nəyisə xatırlamaq çox çətindir. Çox illər keçib o vaxtdan. Ümumiyyətlə, çətindir, insan üçün keçmiş haqda danışmaq. Elə bil yuxudur, sən heç vaxt onu olduğu kimi xatırlaya bilmirsən. Yadımdadır, biz nə vaxtsa gölün qırağında yaşayırdıq, qamışların səsi, külək, nənəmin zümzümə etdiyi mahnılar....”

Müqəddimədə qəhrəmanın ötürdüyü ovqatdan, artıq sezirsən: biz bir insanın uşaqlığına səyahət edəcəyik. Bir tərəfdən bu lirik-ovqat əhvalatı şərtidir. O mənada ki, bizim hər birimizin uşaqlığımızla bağlı nəsə ümumi, o hər nə qədər ağrılı olsa belə həsrətimiz, xiffətimiz var. Müəllif də artıq geri dönməsi mümkün olmayan keçmişi, zamana xiffəti kino dilinə çevirib.

Tamaşaçı qəhrəmanın uşaqlıq illərinə səyahət edir. Onun xatirələri vizuallaşır. Göldə qayıqla gəzişən uşaq və onun sudakı əksi, çırpı yığması, köynək toxuyan qarı...

İşıq-kölgə ifadə-təsvir vasitəsi üzərində çəkilən film ustalıqla detal planlardan hörülür. İbtidai interyerdə alışan ocaq, alçaq tavan, sac, his basmış çıraq, divardan asılan köhnə şəkillər, süjet xəttinin mərkəzində dayanan almalar - itirilmiş idilliyanın nostalgiyasını yaşadır. Çox güman ki, alma insan günahlarına allyuziyadır.

Horror janrının elementləri intonasiyasında çəkilən-qaranlığın, yağışın səsi fonunda atanın, ananın, qızcığazın görünüb itən portretləri həyəcanlı ovqat verir.

Son səhnədə uşaq alma yeyir, kimsəsiz evdə cəhrə fırlanır.

Xaçmazın Gülalan kəndində çəkilən filmin ssenari müəllifi Vəli Səyyadi, operatoru Elxan Nəbiyevdir.

Film "Azərbaycantelefilm”də istehsal olunub.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

"Sənin bu “qadın travmandan” xeyli həzz aldım" - Seymurla Aygün Aslanlının söhbəti
18:40 19 Yanvar 2021
"Simpsonlar"ın ssenaristi öldü
17:56 19 Yanvar 2021
Orxanı yenə polis apardı – Əsgərlikdəki şairlə söhbət
17:12 19 Yanvar 2021
Balacalar üçün onlayn tamaşa
16:31 19 Yanvar 2021
“Qarabağ hekayələri” qırğız dilinə tərcümə olundu
15:53 19 Yanvar 2021
“Mən xəbərləri oxuyanda qarşımda avtomatlı əsgər dayanmışdı” - Məşhur diktor 19 yanvar gecəsi AzTV-də baş verənlərdən danışır – Müsahibə
15:11 19 Yanvar 2021
“Arşın mal alan” Düşənbədə təqdim olundu
14:38 19 Yanvar 2021
Xalq artisti dünyasını dəyişdi
14:00 19 Yanvar 2021
Məşhur tarzən müğənnini qınadı: "Şəhid verdiyimiz dövrdə toy oxumusan"
13:17 19 Yanvar 2021
Leonardo da Vinçinin itmiş əsəri tapıldı
12:39 19 Yanvar 2021
Şair-əsgər anası: “Gizlində oğlumun çəkmələrini öpürdüm” – Müsahibə
12:01 19 Yanvar 2021
Məşhur prodüser həbsxanda vəfat etdi
11:25 19 Yanvar 2021
Nizami yenidən tədqiq edilməlidir - İradə Musayeva yazır...
10:52 19 Yanvar 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
10:20 19 Yanvar 2021
Haaqada “20 Yanvar uşaqların gözü ilə” adlı virtual sərgi açıldı
09:55 19 Yanvar 2021
Müasir monqol hekayəsi: Portret - Orijinaldan tərcümə
09:00 19 Yanvar 2021
Nizaminin əsərləri ilə bağlı müsabiqə elan olundu
18:54 18 Yanvar 2021
“Şəhərin qış gecələri” tamaşası onlayn nümayiş ediləcək
18:22 18 Yanvar 2021
İsa Hüseynovun hekayəsi Gürcüstan kitabxanasında
17:58 18 Yanvar 2021
"Üç peyğəmbər" xalçasının müəllifi - Ziyadxan Əliyev yazır...
17:43 18 Yanvar 2021