news-inner
clock21:00 calendar-gray 24 Yanvar 2017 view-gray169 dəfə oxunub
view-gray169 dəfə oxunub

Salman Rüşdi: “Daha güvənli bir dünya təsəvvür edib yazmağa çalışıram”

Dünya şöhrətli yazıçı Salman Rushdie-nin yeni kitabı "İki il, səkkiz ay və iyirmi səkkiz gecə" bir il öncə nəşr olunub. Kitab nağır, pritsa, əsatir stilində yazılıb və yaxın gələcəyin tarixindən bəhs edir. Yazıçı son kitabı haqda"colta.ru"saytına müsahibə verib. Kulis.az Oxu Zalına istinadən həmin müsahibəni ixtisarla təqdim edir.

- Siz “yazıçı” və “hekayəçi” anlayışlarını bir-birindən ayıranda həm də bir ciddi sualın - Yazıçının ictimai məsuliyyəti varmı? - başsındırmasına cavab tapmış olursunuz. “Hekayəçi” öz əhvalatını danışmaqla işini bitmiş hesab edir və əlbəttə ki, bununla gözləntilərdən yaxasını kənara çəkir.

- Bəli bu doğru və həssas bölgüdür. Əlbəttə ki, yazıçının kiməsə borcu olduğunu iddia etmirəm. Onun öz əhvalatını nəql etməkdən və öz əsərlərinə görə cavabdehlik daşımaqdan başqa heç nəyə görə cavabdeh deyil. Yazıçının daxilində onun ən mühüm iş aləti kimi hekayəçinin yatdığını deyə də bilərik, ancaq bir görək bu onun yeganə özünüifadə alətidirmi? Mənim mövqeyim belədir, bəli nağılçılıq yazıçı işinin mühüm aspektidir, bircə bu var ki, o yeganə deyil. Yazıçı qarşısında xeyli başqa vəzifələr də dayanır, uyğun formanı tapmaq, dilə fikir vermək, mövzunu itiləmək, simvolikanın qeydinə qalmaq, leytmotivi unutmamaq və s, bütün bunlar hamısı birgə “hekayəçi” alətini yaradır.

- Son romanınızın dili əvvəlki kitablarınızdakından nəzərə çarpacaq dərəcədə fərqlənir, bu cür fərqliliyə ehtiyac hardan doğdu.

- Hər kitabın öz səsi, öz emosiya və obrazlar lüğəti mövcuddur. Məsəlçün “Florensiya sehirbazı” romanım müəyyən tarixi dövrə aid sürətlərinin oxuya biləcəyi barokko stilindən bilərəkdən istifadə olunub. “Məzhəkəçi Şalimar”da isə başqa səs, daha qaramat və kəskin, yenə də aid olduğu aləmlə səsləşən bir dil qarşımıza çıxır. “İki il” kitabım isə xalq nağılları və tarixin parodiyası, psevdotarix araya girərək süjetlə həmhəng olur.

- Düşünürsünüzmü ki, surətlər də mətnin dili və nəqletmə kimi bir alət ola bilər? Bəzən sizin surətlərə münasibətiniz, şəxsi reaksiyanız çox aydın hiss olunur.

- Fikrimcə müəllif yaratdığı “yaxşı”, həm də “pis” surətləri sevməsə, oxucu da onlara barmaqarası baxacaq. Yaratdığım obrazlara canlı varlıqlar kimi yanaşıram, çalışıram məndən nə gözlədiklərini duyum. Yaradıcılıq müəllifin tiranlığından deyil, bu cür surətləriylə iç-içəlikdən doğur. Çalışıram mətndə amiranəliyimi qısıtlayım, surətlərə meydan verim. Bəhs etdiyim surətlər teoretik yox, öz talelərinin hökmü ilə tamamilə təbii şəkildə yaranıb boy atırlar. Süjetə dalıb getməyi, analizlərə deyil instinktimə uymağı üstün tuturam.

- Əvvəlki kitablarınızda “hakimi-mütləqlər”in – həqiqi və xəyali prezidentlərin, diktatorların, peyğəmbərlərin səsi qulaq batırır. “İki il”də isə siyasət bir küncə çəkilib, önəmsiz bir kölgəyə dönüb.

- Bütün romanları adı dillər əzbəri siyasi xadimlərə həsr etmək mütləq deyil!

Ədəbiyyatın gücünə heç vədə şübhə duymadım, ancaq ucundan tutub ucuzluğa da getmək istəmirəm. Lakin bu da var ki, indi bizimçün düşünmək sənəti hava, su kimi önəmlidir: gərək azad fəzada yaşayıb işlədiyini duya biləsən, - ancaq bu yolla özün öz ağan olduğunu dərk edə bilirsən.

- “İki il...” gələcəyə elə uzaqdan baxır ki, adam gələcəyin varlığına belə şübhə duymağa başlayır.

- Bu haqda nə deyim, bilmirəm. Stiven Dedalus deyir ki, tarix oyanmağa çalışdığım bir dəhşətdir.

- Bu dəqiqə Nyu-yorkda oturub, yaxın illərdə, yeni prezidentin hakimiyyəti ərəfəsində başımıza gələcəklərə görə də qorxu keçirirəm.

- İstəməzdim bu romanım müasir distopiya kimi qəbul olunsun. İndi hamı distopiya yazır, hətta yeniyetmələr üçün yazılan kitablarda da buna tez-tez rast gəlinir. Bax buna görə hamımız üçün daha güvənli bir dünya təsəvvür edib yazmağa çalışıram, ancaq əlbəttə ki, axmaq optimizmdən də qaçıram. Onu da qeyd edim ki, ağrılarla dolu gələcək bizdən çox uzaqdadır. Bu haqda kitabımda daim yada salınır. Hətta yaxşı gələcək belə problemlərsiz ötüşməyəcək.

- Maraqlıdır, Stephen King deyir ki, “Ev heyvanları məzarlığı”nı bitirdikdən sonra bir müddət onu yayımlamaq istəməyib. Maraqlıdır, sizin də yazdıqlarınızda nəyisə dəyişdirmək, ya da ictimailəşdirməmək kimi bir arzunuz olubmu?

- Xeyr, mən heç vaxt içimdəki hansısa fikri boğmaq, ya da susmağa çalışmamışam.

- Bəs “Şeytan ayələri”ni bitirərkən necə bir hiss keçirdiyinizi xatırlayırsınızmı?

- Xeyr, bu o qədər keçmişdə olub ki, indi heç yadımda da gəlmir. Mən çevrilib keçmişə baxmağı sevmirəm. İrəli baxıram və növbəti kitabımı hazırlayıram.

- Bəs oxucu kimi tolerant yanaşa bilmədiyiniz bir şey varmı?

- Ancaq pis yazılmış kitab.

news-inner-user

17131 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

İsti yatağım soyuq səngər misalı - Sara Selcandan yeni şeirlər...
16:28 28 Noyabr 2020
Azərbaycanda Mixail Qusmanın filminin premyerası oldu
15:01 28 Noyabr 2020
Bu nədir, Allahı danmaqdır? – Elçin yazır...
13:30 28 Noyabr 2020
"Şəngülüm, Məngülüm" tamaşası onlayn nümayiş olunacaq
12:01 28 Noyabr 2020
Türkiyədə "Azərbaycanlı şəhid uşaqların xatirəsinə" adlı konsert keçirildi - Foto
10:27 28 Noyabr 2020
Fuad Poladov: Qızla zirzəmidə görüşdüyümə görə məni məktəbdən qovdular – Müsahibə
09:00 28 Noyabr 2020
Ukrayna Milli Kitabxanasında Azərbaycan guşəsi açılacaq
18:31 27 Noyabr 2020
Qayıtdı gülləri yığıb başına, vətən gülşəninin Xarı bülbülü! – Yeni şeirlər
17:44 27 Noyabr 2020
Tələbənin universitetdən qovulması haqlı qərardırmı?
17:09 27 Noyabr 2020
"Qarabağ Azərbaycandır" adlı kitab nəşr olundu
16:34 27 Noyabr 2020
Rejissorumuzun da iştirak etdiyi festivalın qalibləri elan olundu - Siyahı
15:53 27 Noyabr 2020
Nənəsini yemək üstündə ağlatdı, xəstəliyinə görə yardım istədi, işdən çıxarılan gün həyat yoldaşı öldü – Məşhur diktordan maraqlı faktlar
15:11 27 Noyabr 2020
Məşhur Meksika filmlərinin ssenari müəllifi vəfat etdi
14:31 27 Noyabr 2020
İşğaldan azad olunan Xanabert qalası
13:53 27 Noyabr 2020
"Anamın kitabı" filmi gəlir - Yaxında
13:11 27 Noyabr 2020
Mənə ölümümdən yol verin... - Ötən gün dünyasını dəyişən şairin şeirləri
12:31 27 Noyabr 2020
Onlayn dərsdə gülməli vəziyyətə düşən müəllimlər
11:50 27 Noyabr 2020
Qorxu bilməyən işçimiz - Elçin yazır...
11:10 27 Noyabr 2020
Lalə Məmmədovadan duyğu dolu etiraf yazısı: “Hamınızı aldatdım!”
10:28 27 Noyabr 2020
Mirzə Cəlil haqda yeni kitab çıxdı – Dərs vəsaiti kimi təsdiq edildi
09:54 27 Noyabr 2020