news-inner
clock11:45 calendar-gray 21 Oktyabr 2015 view-gray140 dəfə oxunub
view-gray140 dəfə oxunub

Qan Turalının Dədə Qorqud fikri qalmaqal yaratdı ALİMİN CAVABI

Yazıçı Qan Turalının sim-sim.az saytına müsahibəsində “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanının folklor deyil, yazılı ədəbiyyat nümunəsi olduğu barədə fikirlərinə qorqudşünas alim, filologiya elmləri doktoru Yeganə İsmayılovadan cavab gəlib. Yeganə İsmayılova Kulisə yolladığı yazılı açıqlamasında dastanın birmənalə şəkildə folklor nümunəsi olduğunu bildirib: “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanları həmişə ilk növbədə folklor və yazılı ədəbiyyat aspektində yanaşma tələb etmişdir. Bu çox mühüm və nəzərə alınması son dərəcə vacib yanaşmadır. “Kitabi-Dədə Qorqud” bütün hallarda folklor abidəsidir. Folklor abidəsinin bütün quruluş elementləri (mövzu, məzmun, forma, obraz, süjet, motiv, epizod, bədii dil, onun təsvir və ifadələr sistemi və s.) istisnasız şəkildə qanunauyğunluqlara tabedir və heç bir halda ondan qırağa çıxmır. Folklor mətnin poetikası yazılı ədəbiyyatın poetikası biri-birilə qırılmaz şəkildə bağlıdır.”

Qorqudşünas alim dastanın təhkiyəsi haqqında da danışıb: “Dastanı söyləyən aşıq deyir ki, Dədəm Qorqud deyərdi. Müqəddimədə də ilk cümlədə belə deyilir: “Məhəmməd peyğəmbərin zamanına yaxın Oğuz elindən bir ər qopdu, adına Dədəm Qorqud deyərdilər.” Xana söyləyən aşıq Dədə Qorqudun dilindən söyləyənləri danışır. Yenə də təkrar edirəm, bütün hallarda “Kitabi-Dədə Qorqud” folklor nümunəsidir, şifahi dildən yazıya alınıb, bizə isə yazılı şəkildə çatıb.”

Qan Turalı Sim-Sim.Az saytına açıqlamasında Dədə Qorqud dastanı haqda bu fikirləri demişdi: “Dədə Qorqud” dastanını Fridrix fon Dits XIX əsrdə üzə çıxardıb. Lakin maraqlısı budur ki, bu dastanın motivlərinə, ordakı ayrı-ayrı adlara biz yazılı ədəbiyyat tariximizdə rast gəlmirik. Misal üçün nə Nizami bu dastana istinad edib, nə də Füzuli. Aşıq ədəbiyyatımızda da bu dastana göndərmələr yoxdur. Bu barədə mən özüm də bir az araşdırmışam və mütəxəssislərlə də danışmışam. Çox qəribə məsələdir. Biz bu haqda postmodern roman da yaza bilərik.

Hə, bir başqa məsələ də var. Bu dastanın nəyə görə folklor nümunəsi kimi qəbul edildiyi də mənə naməlumdur. Bu dastanın Dədə Qorqudun dilindən söylənilib və məncə onun müəllifi kimi Dədə Qorqudu qəbul etmək lazımdır. Belə olan halda isə o folklor mənasını itirir. Homer də eyni cürdür. Dədə Qorqudun folklor müstəvisindən çıxardılması bizim yazılı ədəbiyyatın tarixini də bir neçə əsr qədimləşdirəcək.

Nurlan Ağa

news-inner-user

16063 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Məşhur musiqiçi Trampı məhkəməyə verdi
14:21 06 Avqust 2020
Türkiyədə nazir olan, övladına Atatürkün adını qoyan, ömürlük həbs cəzasına məhkum edilən azərbaycanlı yazıçı – Maraqlı faktlar
13:32 06 Avqust 2020
Vladimr Sorokindən yeni kitab
12:44 06 Avqust 2020
Çörək, dərman, kitab... - Operativ Qərargaha təklif
11:58 06 Avqust 2020
Ziyalılar karantinlə bağlı müraciət etdi
11:16 06 Avqust 2020
Məşhur rejissordan yeni film gəlir - Treyler
10:38 06 Avqust 2020
"Min bir gecə" Vyanada nümayiş olundu
10:04 06 Avqust 2020
İtin kolbasasını uşağına verdiyi üçün villadan qovulan fəhlə - Varisin yeni hekayəsi
08:59 06 Avqust 2020
Kinematoqrafçılar İttifaqı Ayaz Salayevi mükafatlandırdı
18:57 05 Avqust 2020
Masaya dağılmış qırmızı şərab - Mehriban Ələkbərzadəyə...
18:12 05 Avqust 2020
Şamaxıda antik dövrə aid nekropol tapıldı - Fotolar
17:41 05 Avqust 2020
Plastik əməliyyat zamanı dünyasını dəyişdi, bir il sonra səbəbkar həkim də stressdən öldü - Cahandar ağanın qızının faciəvi sonu
17:11 05 Avqust 2020
Məşhur yazıçı həbs olundu
16:28 05 Avqust 2020
Stiven Kinqdən yeni roman
14:50 05 Avqust 2020
Nə düşünürsən, Günel? - Orxan Həsəni yazır...
14:21 05 Avqust 2020
“Məni qardaşım hamilə qoydu" – Qırmızı donda intihar edən qızın faciəsi
13:32 05 Avqust 2020
Kamal Abdulladan orijinal layihə - Müsahibə
12:56 05 Avqust 2020
"Altın Koza"nın keçirilmə tarixi bəlli oldu
12:14 05 Avqust 2020
Məşhur türk aktyoru vəfat etdi
11:20 05 Avqust 2020
Azərbaycanlı şairin şeirləri türk saytında
10:42 05 Avqust 2020