writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

795
clock16:40 calendar-gray 22 Sentyabr 2015 view-gray104 dəfə oxunub
view-gray104 dəfə oxunub

10 yaşlı qızın hicab problemi

Təxminən on il əvvəl UNESKO Təhsil Nazirliyi ilə birlikdə fiziki və əqli məhdudiyyəti olan uşaqlarla bağlı layihə həyata keçirirdi. Layihənin əsas məqsədi məhdudiyyəti olan uşaqların sağlam uşaqlarla bərabər təhsilə cəlb olunması idi.

Yadıma gəlir ki, Sumqayıtda gənc kişi fiziki məhdudiyyəti olan oğlunun bu layihədə iştirakını rədd elədi. Onun arqumenti bizim üçün sarsıdıcı oldu: “Mən kafirlərin (yəni xristianların) ayırdığı pulla uşağımın təhsil almasını haram hesab edirəm”.

Onu fikrindən daşındıra bilmədik. Əlbəttə ki, onu tərki-silah eləmək üçün artıq klişeyə çevrilmiş aqressiv arqumentlər də səsləndirmək olardı: məsələn, istifadə elədiyiniz mobil telefon, televizor, nəqliyyat vasitələri də “kafirlərin” beyin məhsulunun nəticəsidir axı.

Amma bu tip insanlar heç cürə əks fikri dinləmək istəməyəcək qədər tərsdirlər.

Son bir neçə gündə mediada Sumqayıtda 10 yaşlı qızının məktəbə hicabla buraxılmaması ilə bağlı xəbərlər yayılıb. Valideyn qızının hicabda getməsində israrlıdır. Məktəb direktoru da mövqeyindən dönmür: “Məktəb geyimi normativinə hicab daxil deyil”.

Hər iki vəziyyətdə bizi qayğılandırmalı olan bir məqamdır. Oğlunu kafirlərin maliyyəsi hesabına oxutmaq istəməyən və ya qızının hicabla məktəbə getməsində israr edən valideynin bu istəkləri hardan qaynaqlanır: inanclarını gerçəkdən dərk edərək ona analitik yanaşmalarındamı, kor-koranə dini təbliğatın təsirinə düşmələrindənmi, yoxsa ailənin sadəcə mühafizəkar baxışlarındanmı?

Bır sıra hallarda hicabın bağlanması ailədaxili mühitdən doğur, valideynlərin qadınla bağlı arxetipik düşüncə tərzinə bağlıdır. Məsələn, qız uşaqlarına qoyulan qadağaları xatırlayın: qız uşağı çox gülməz, atılıb düşməz, oğlanlarla oynamaz, baldırı görünməz, qısa geyinməz və s.

10 yaşında, özünü bir şəxsiyyət kimi tanımayan, ətrafı dərk eləməyən bir uşağa hicab geyindirmək həm də bir mentallıq problemidir. Azərbaycan ailələrində cinsindən asılı olmayaraq uşaqlara seçim şansının tanınmamasının nəticəsidir. Valideynlər övladlarının ailə həyatı qurmalarından hansı peşəni seçməsinə, necə yaşamasına qədər sərt, kompromissiz müdaxilə edir. Onlar alternativ seçimi tanımaq istəmir. Və bu seçimsizlik şəraitində formalaşan, valideynin mülkiyyətinə çevrilən fərdin travmaları sonradan ailə sərhədlərindən çıxaraq cəmiyyətdə problemlər törədir.

Qayıdaq hicab məsələsinin dini tərəfinə. Bir neçə il əvvəl 11 yaşlı qızının məktəbə hicabla buraxılmamasına etiraz edən Azər Xəlilov açıqlama vermişdi: “Konstitusiya vicdan azadlığı prinsipini irəli sürüb, hamıya istədiyi dinə etiqad etməyə imkan yaradıb. İslam dininə etiqad edən məktəblini hicabla məktəbə buraxmamaq dini ayrı-seçkiliyə yol verməkdir”.

O zaman sual doğur: əgər vicdan azadlığından söhbət gedirsə, aydınlaşdırmaq lazımdır ki, hicab seçimi 10-16 yaşlı qızın seçimidir, yoxsa valideynin arzusu və ya basqısı, israrıdır?

Və yenə də vicdan azadlığından söhbət gedirsə, uşaqlara erkən yaşlarından dini təbliğatın aparılması doğrudurmu? Bu, valideynin iradəsinə tabe olan uşağın başqa vacib azadlığının – seçim azadlığının, uşaqlığının əlindən alınması deyilmi? Və ya sualı belə qoyaq. Erkən dini təbliğat necə bir valideyn tərəfindən (bu valideyn dini dəyərləri, onun mahiyyətini hansı səviyyədə qavrayır), hansı mühitdə aparılır, bu təbliğat onun gələcək həyatında hansı nəticələrə səbəb ola bilər? Axı biz bilirik, bır sıra hallarda dini təbliğatın nəticəsi radikallıqla, fanatizmlə nəticələnir. Və onlar Azərbaycandan uzaq ölkələrdə təsəvvürlərində formalaşdırılan hansısa mütləq həqiqət, ədalət uğrunda ölüm-dirim savaşına girirlər.

Bütün bunlar mövcud vəziyyətin motivlərini, səbəblərini öyrənmək, hərtərəfli təhlil, sosioloji araşdırma və məktəb nizamnamələrində hicabla bağlı məsələnin qoyulması ehtiyacını ortaya çıxarır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Milli Kitabxanadan 30 min manatlıq jest
17:40 29 Mart 2020
Filmlərin yayımı və nümayişi qaydalarına dəyişiklik edilib
17:01 29 Mart 2020
Şəfiqə Məmmədova ordenlə təltif edilib
15:45 29 Mart 2020
Komada olanda Alim Qasımovu onun yanına niyə çağırdılar? - Müğənni Şəfa haqqında maraqlı faktlar
15:00 29 Mart 2020
Mədəniyyət Nazirliyi yeni layihəyə start verib
14:15 29 Mart 2020
Spirtlə dəstəmaz almaq zamanı
13:31 29 Mart 2020
Mərhum Xalq artistinin qonşusu: "Binamızın problemini bircə təbəssümlə həll etdi"
12:30 29 Mart 2020
Dünyanın ən qədim şeiri - 4 min yaşlı mətn
11:41 29 Mart 2020
AzTV-dən evdə darıxanlara sürpriz
11:03 29 Mart 2020
Şərif Ağayarın hekayəsi: “Şeqlov üsulu”
09:30 29 Mart 2020
Xalq şairi vəfat etdi
08:05 29 Mart 2020
Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, yataqdan videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Anar Nağılbazın ən çox istifadə etdiyi söyüş
15:04 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020
Nazirlik televiziya kanallarına filmlərlə bağlı müraciət etdi
11:28 28 Mart 2020