news-inner
clock08:29 calendar-gray 05 May 2015 view-gray147 dəfə oxunub
view-gray147 dəfə oxunub

Biz necə qatil yaradırıq?

Gənc bir qızın yaşıdı və nə vaxtsa sevgilisi olmuş oğlan tərəfindən bıçaqlanaraq öldürülməsi üstündən keçilməyəcək qədər sıradan hadisədir. Çünki oğlanı dostları “özünə görə, yaxşı oğlan” kimi xarakterizə edirlər, qızı da xalalar, bibilər “yaxşı qız özgə oğlanla küçələri gəzməzdi” deyib qınayırlar... Camaat bu sual ətrafında baş sındırır: qızı öldürməyə oğlanı nə vadar edib? Yalnızca heysiyyət, ya qısqanclıq, başqalarının tənələri, sevgilidən ayrı qalma və ya bütün bu hallara dözülməzlik?

Əlbəttə böyük ehtimalla bunlardan hər biri ola bilər. Amma diqqətlə incələyəndə burada bir klişe faktoru da görəcəyik. Gənc bir adama ətrafın, efirin, TV-nin, mahnının, meyxananın, çayxananın sunduğu hazır klişelər. Bu klişelər kiminsə hansısa subyektiv fikirləri deyil. Bir şəkildə insanın beyninə girib onun gələcək hərəkətlərini proqramlaşdıran klişelərdir və o klişelərin çoxu insana, insanlığa ziddir.

Biz haradan bilirik ki o gənc oğlan qızın üstünə bıçaqla gedəndə “Ya mənim olacaqsan, ya qara torpağın” klişe-proqramına düşməyib? Axı bu klişelər ən çıxılmazda gözəgörünməyən bir əl kimi insanı idarə edir.

Klişelər insanı proqramlaşdırır: Ən çətin anda hansısa dayaz serialdan eşitdiyi “Namus ləkəsini qanla yuyarlar” düyməsi işə düşür.

Yaxud sevgili səni atdımı, yaşanılan dramatik vəziyyət buna vadar etməsə belə, beyində “sənsizlik ölümdən betər” düyməsi yanıb-sönür; Intiharın ən son anına qədər, bu düymə işləyir....

Bu klişe-proqramı yalnız meyxana-çayxana yox, ekran efir də bəh-bəhlə təqdim edir. O bu klişelərlə düşünən tamaşaçı kütləsi ilə rahat ünsiyyət qurmaq, bu qeyri-insani dəyərlər üzərindən spekulyasiya etmək üçün istifadə edir, nəinki istifadə edir, hətta alqışlayır, studiyadakı kiçik auditoriyası ilə birgə ona əl çaldırır, qısası, təbliğ edir (məsələn, dünən bir dəstə adam studiyada müğənni Manaf Ağayevin xəyanət etirafına əl çalırdı, aparıcısa gülümsəyirdi: “Kişiyə olar!”. Başqa bir kanalda ekspert uşaqlarını atmış ata haqda “ölsün!” deyib hökm verirdi).

Bu klişe istehsalına “Qurdlar vadisi”ni yamsılayan seriallar da, filmlər də, bayağı şeirlər də, hit-mahnılar da qoşulur.

Çünki, daha efirdə “sənə olan eşqimi sənə də alçaltmaram” deyən mahnılar yox, “O mənim olmalıdır, hamı bilsiiiinn...” eşidilir. Və mahnılar artıq ruh oxşaması deyil, alınıb-satılan biznes məhsuludur. Bəs belə xarabada Aytaclar öldürülməzmi?

Bu yerdə o oğlanın Aytacı öldürmək motivini (hətta bəzilərinin fikrincə, öldürmək haqqını) yox, əlini bıçağa atmamaq şansını axtarmalıyıq. O şansı ona verdikmi? Hansı təhsillə? Hansı verilişlə? Hansı məqalə ilə? Hansı mahnı ilə? Hansı kitabla? Hansı filmlə? Hansı kliplə?

news-inner-user
Aliyə

997 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Xalq artistinin oğlu vəfat etdi
01:53 10 İyul 2020
Azərbaycanlı alimin kitabı Avropa dillərində nəşr olunacaq
18:37 09 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
17:56 09 İyul 2020
Təranə Vahidin Türkiyədə çap olunan hekayəsi: "Durna adam"
17:15 09 İyul 2020
Qızını ərə verən atanın ölümü
16:26 09 İyul 2020
İspaniyada Haqverdiyevə həsr olunmuş poçt markaları buraxıldı
15:47 09 İyul 2020
Qadına görə başına bəla gələn məşhurlar: onların arasında Müşfiq də var
15:08 09 İyul 2020
Məşhur sənətçi prezidentliyə namizəd olacaq
14:19 09 İyul 2020
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır
13:30 09 İyul 2020
Uşaq təbəssümü
12:53 09 İyul 2020
Qorxu və təşviş insanı necə formalaşdırır? – Nazlı Əmirova ekzistensializmdən yazır...
12:30 09 İyul 2020
Bəhram Bağırzadənin həyat yoldaşı: "Hələ danışa bilmir"
11:48 09 İyul 2020
Cinsi yanğısını Facebookda söyüşlə soyudanlar
11:19 09 İyul 2020
Son 200 ilin ən yaxşı qəzəli – Mətn
10:46 09 İyul 2020
Elton Conun şərəfinə sikkə hazırlandı
10:09 09 İyul 2020
Sovet ordusunda üsyan edib almanlar tərəfə keçən azərbaycanlı - Amerikadan yazırlar...
09:01 09 İyul 2020
Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020