writer1

Ömər Xəyyam

Məqalə sayı

47
clock13:28 calendar-gray 14 Oktyabr 2014 view-gray3730 dəfə oxunub
view-gray3730 dəfə oxunub

Hamı peyğəmbər ola bilər

Lap çoxdanın əhvalatıdı bu. Hələ o vaxtlar dünya fırlanmırmış, düzünə gedirmiş. Bizim kənddə bir Həsən dayı varmış. Beşaçılanını tüfəngini alıb çiyninə, düşərmiş meşələrin canına. Ovçuluğa həvəsi olsa da, ömrünün sonuna kimi bir dovşan da vurmayıb.

Hər dəfə həyat yoldaşının qınağına tuş gələn ovçu Həsən bir gün meşədən qayıdanda düşür bazara. Qəssabdan iki kiloqram quzu əti alıb, ceyran əti adı ilə gətirir evə. Həyat yoldaşı da, uşaqları da quzu ətini ceyran əti kimi həzm-rabedən keçirirlər. Hətta, arvadı Sürəyya xala bütün kəndə səs salır ki, bəs, ceyran güllədən sürətli qaçırmış, bir gülləyə sərib yerə Həsənim.

O vaxtlar psixologiya elmi insanlara yad idi. Sonradan öyrəndilər ki, bu adi özünütəlqin imiş. İnsan özünü inandırsa, quzu ətini ceyran əti kimi yeyə bilər.

Orta əsrlərdə fərqli düşünən insanlara qarşı inkvizisiya tətbiq olunurdu. Bu qrupa aid insanlar o qədər çox olurdu ki, onların hamısını edam etməyə zaman çatmırdı. Bunun üçün belə bir üsuldan istifadə edirdilər: əslində tərkibi təbaşir tozundan olan məhlulu dustaqlara içirdirdilər və bunun zəhər olduğunu söyləyirdilər. İnsanlar bu tozu içib həqiqətən də ölürdülər. Meyiti incələyəndə məlum olurdu ki, orqanizmində zəhərləyici maddə var! Yəni, beynin təsirindən mədəaltı vəzi lazımı zəhəri ifraz edirmiş.

Almaniyada vərəm dispanserində belə bir şayiə yayıldı ki, bir qrup alim vərəmi sağaldan möcüzəvi dərman hazırlayıblar. Xəstələrə bildirildi ki, bu həblər klinika tərəfindən alınıb. Həbləri qəbul edən xəstələrin 90 faizi sağalmağa başladı. Əslində isə heç bir möcüzə həb icad edilməmişdi – onlar adi aspirin idi. Demək ki, onları sağaldan həb deyil, həbə olan inanc idi.

ABŞ. 50-ci illər. 100 nəfər yaşlı insandan ibarət iki qrup yaradıldı. Bir qrupa deyildi ki, sizə xüsusi həblər veriləcək və bu həblər sizdə yüksək əhval-ruhiyyə yaradacaq, enerjinizi artıracaq. Digər qrupa deyildi ki, sizə verilən həblər yuxu gətirəcək, əsəbləriniz sakitləşəcək, halsızlıq yaradacaq. Təxmin etdiyiniz kimi eyni həblər burda da fərqli nəticələr yaratdı. İşin sirri budur ki, insanlara öncədən baş verəcək hadisələrin proyektini təlqin edirlər və insanlar buna uyğun reaksiya verir. Ancaq elə insanlar var ki, bu təcrübəyə tabe olmur.

Bu elmdə Plasebo effekti adlanır. Plasebo effekti – psixoloji təsir nəticəsində fizioloji dəyişmənin müsbət effektidir. Boş dərmanların (plasebonun) müalicəvi effektini biz ənənəvi olaraq özünütəlqinlə izah edirik: hər üçüncü pasientə yüngülləşmə gətirir. Aşkar olunub ki, plasebonun müsbət təsirinin gözlənilməsi kimyəvi mexanizm yaradır: beynimiz endorfin (ağrını yatıran və sakitləşdirici effekt daşıyan təbii birləşmə) istehsal edir, nəticədə ağrı həqiqətən də azalır.

Falçılar da belə işləyir, dindarlar da!

Deməli, o vaxt dağ rayonlarının birində bir hoqqabaz kişi kitab düzəldir. Yüz səhifəlik bu kitabın fərqli tərəfi o idi ki, bütün vərəqləri bomboş idi. Bizim bu hoqqabaz camaatı kəndin mərkəzinə yığıb özünü peyğəmbər elan edir, “Kitabın vərəqlərini ancaq bəsirət gözü açıq olanlar oxuya bilər və bu səhifələrdə birbaşa haqqın özü yazılıb“ - deyir. Təbii ki, heç kim inanmır. Zaman-zaman bu hoqqabaz özünü ailəsinə peyğəmbər kimi həzm elətdirir. Hətta uşaqları bu kitabı ağızları sulana-sulana oxuyurlar. Günlərin bir günü kəndə sel gəlir, camaatın mal-qarası tələf olur. Meşəyə gedənlər qayıda bilmir. Bu vaxt başına döndüyüm “peyğəmbər”in böyük oğlu kitabı qoltuğuna vurub çayı, arx keçirmiş kimi keçir. Dalınca da o biri oğlu...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Belarus qızı ovlamaq istəyirdim, dənizdə boğuldum – Gənc yazarın Antalya xatirəsi
12:30 04 Avqust 2021
Gənc rəssamlar üçün ustad dərsləri - Ödənişsiz
12:03 04 Avqust 2021
Azərbaycanlı şair Türkiyədəki yanğına şeir yazdı – Mətn
11:12 04 Avqust 2021
Atam öləndə mənə "iş" tapan müəllimim - Ayxan Ayvaz yazır
10:47 04 Avqust 2021
Yazıçı həmkarını sərt tənqid etdi: “Fiaskodur!”
10:03 04 Avqust 2021
İspanca çıxan “Nəsimi poeziyası” kitabı təqdim olunub
09:37 04 Avqust 2021
Sən əvvəl qoymurdun sevəm səni – Nərmin Kamaldan yeni şeirlər
09:01 04 Avqust 2021
Falçı ona cavan öləcəyini söyləmişdi – Zərdüşt Şəfinin kədərli həyatı
21:00 03 Avqust 2021
Milli Qəhrəman haqqında sənədli film çəkilib
19:00 03 Avqust 2021
Anar Kərimov Yunus Əmrə İnstitutunun nümayəndə heyətini qəbul edib
18:41 03 Avqust 2021
İki dil bilmək uşaqların nitqinə ziyandırmı?
18:21 03 Avqust 2021
Dünya bir pəncərədir - Rasim Nəbioğlu yazır
17:42 03 Avqust 2021
Eyni səngərdə döyüşən ata-oğul, ərinin tabutuna girən qadın, əkiz qardaşların əkiz məzarı - 44 günlük müharibədən 44 qeyri-adi fakt
17:01 03 Avqust 2021
Aktrisanın adına saxta profil açıldı
16:34 03 Avqust 2021
Yeni sədr hər kəsi əməkdaşlığa çağırdı
15:45 03 Avqust 2021
Rus qadını evinə qonaq çağırdı, ərini içirtdi... – Xəyanət haqqında hekayə
15:01 03 Avqust 2021
Bakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalı keçiriləcək
14:15 03 Avqust 2021
Nazirlik rəsmisi: “Kinostudiyaya ən müasir avadanlıqlar almışıq”
13:30 03 Avqust 2021
Bir bax, başın üstə günəş doğulur – Ramiz Rövşən Şuşaya şeir oxudu - Video
12:45 03 Avqust 2021
Allaha inanmadı, 16 yaşlı qızla evləndi, oğlunun ölümündə özünü günahkar bildi - Xalq şairindən 10 maraqlı fakt
12:01 03 Avqust 2021