writer1

Kənan Hacı

Məqalə sayı

193
clock14:38 calendar-gray 08 Sentyabr 2014 view-gray1322 dəfə oxunub
view-gray1322 dəfə oxunub

Qadın vəfasızlığından “Qadın corabları”nacan

Bu yaxınlarda dostlarla söhbət əsnasında ağzımdan qaçırdım ki, Cəlil Cavanşirin “Qadın corabları” romanı haqqında bir yazı yazacağam. Gördüm qımışdılar, - tərifləyəcəksən, yüz faiz. Bu önyarğı içimdə bir narahatlıq yaratdı. Evinizi Allah tiksin, içi mən qarışıq, hamımız yazırıq. Çay süfrəsi arxasında, yeyib-içmək məclislərində bir-birimiz haqda “filankəsin ədəbiyyata dəxli yoxdur”, “o, nəsr yaza bilmir” deyə əslində öz eqomuzu sığallayırıq. Desən ki, öz aramızdı, heç sən də yaza bilmirsən, burda məsələ qəlizləşəcək.

Mən həmişə bu fikirdə olmuşam ki, bir yazıçının digər yazıçının əsərini tənqid etməsi ədəbi cığallıqdan başqa bir şey deyil. Hər bir yazar öz dünyagörüşündən, öz mühitindən və təcrübəsindən çıxış edərək istedadının imkan verdiyi miqyasda ədəbi mətn yaradır. Axı ona necə demək olar ki, sən bunu pis yazmısan? Yazıçı sənin bəyənə biləcəyin əsəri yazmağa borclu deyil. O əsərin də mütləq öz oxucusu tapılacaq və tapılır.

Mənim Cəlil Cavanşiri nə tərif, nə də tənqid etmək fikrim var. Mən həmişə darıxan adamam və darıxmaq hissi içimi bürüyəndə ilk yadıma düşən adam Cəlil abi olur. Cəlil ədəbi mühitdə bəlkə yeganə adamdır ki, mən ən məhrəm sözümü ona deyə bilirəm. İnsanın həyatda mütləq məhrəm sözünü deyə biləcəyi bir həmdəmi, həyanı, ürək dostu olmalıdır. Müxtəlif situasiyalarda, çətin məqamlarda mənə arxa olan dostlarımın heç birinin haqqını itirmədən Cəlilin mənimçün məhz bu baxımdan müstəsnalığını xüsusi qeyd edirəm. Cəlillə bir kədəri arpa suyuna ( pivəyə) qatıb səhərəcən yavanlıq elədiyimiz günlərdən çox keçməyib. Həyatın amansızlığından, qadın vəfasızlığından, ədəbiyyatdan, kinodan, lap belə Nadir Qafarzadənin “Maral”ınacan hər türlü mövzuda onunla söhbətlərimiz olub. Cəlilin həlim təbəssümü canıma qəribə bir rahatlıq gətirib, ondan ayrılıb evə gedəndə içimdə təsəvvüredilməz dərəcədə yüngüllük hiss etmişəm.

Cəlil içi dopdolu olan bir adamdı, onun yazıları çoxillik şərab kimi həmişə adamın beynini dumanlandırır. Hər dəfə görüşəndə yeni yazdığı roman haqqında şövqlə danışırdı və məni də maraq hissi bürüyürdü. Bir gün nəhayət, “Qadın corabları”nı oxumaq üçün mənə yolladı və mən romanı, yalançıların sözü olmasın, iki-üç saata oxuyub bitirdim. Bu romanda yaşadığı bu az ömürdə neçə dəfə “intihar” etmiş Cəlilin özünü gördüm. Bu əsər oxucuya imkan verir ki, mətnin bir hissəsinə çevrilsin və oxucunun yorulanda çıxıb getməsi üçün çıxış nöqtəsi də qoyur.

Əsər Nicat Aslan adlı yazarın özünü qadın corabları ilə asması yaxud asılması ilə başlayır və sonrakı bütün hadisələr vaxtsız dünyasını dəyişmiş bu gəncin ətrafında baş verir. Dil və təhkiyə gözümüzün alışdığı ədəb-ərkanlı, ütülü-sığallı və bəzək-düzəkli deyil. Cəlil romanı cod və daranmamış dildə (qrammatik baxımdan deyil, leksik-semantik nöqteyi-nəzərdən ) yazıb, yeri gəldikdə epatajdan da istifadə edib. Əsərdə təsvir edilən mühit, Nicatın keçirdiyi qeyri-sağlam həyat tərzi bunu birbaşa tələb edir, qəhrəmanın içində sıxılmış enerji söyüş formasında püskürür.

Cəlil bu əsərdə bədii təsvir vasitələrindən istifadə etməyib, sadəcə, qələmin başını buraxıb. Əsərdə maraqlı müəllif müdaxilələri var ki, dostumuz bu ədəbi fənddən yaxşı faydalana bilib. Nicatın iztirabları, Könülün çarəsiz sevgisi və Orxanın dost itkisindən doğan üzüntüsü oxucunu gerçək və acı bir həyat hekayəti ilə üz-üzə qoyur. Romanın süjeti son dərəcə maraqlıdır, detektiv həvəskarları da oxuya bilər. Yazıçı bu əsərdə eyni zamanda öz müasirlərinin, həmyaşıdlarının faciəsini göstərir, cəmiyyətin və yaşamın sosial-psixoloji imajını təsvir edir. Əlbəttə, Cəlil istəsəydi, bu mövzuya daha geniş, əhatəli miqyasda yanaşa bilərdi, bütün tənqidçilərin könlünü şad etmək üçün ədəb-ərkanlı “yazıçı cümlələriylə” bol olan əsər də ortaya çıxara bilərdi. Ən azından, Cəlilin buna istedadı çatar. Amma onda “Qadın corabları” yox, dadsız-duzsuz bir əsər ortaya çıxacaqdı.

Bu əsərin hər cümləsində Cəlilin stixiyası hiss olunur. Onun jestləri, mimikası, əsəbi, çılğınlığı damar kimi cümlələrdə çırpınır. Bu, Cəlilin üslubudu, Cəlili başqalarından fərqləndirən də məhz bu azadəlikdi, üsyankarlıqdı, barışmazlıqdı.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“O videoda Səfurə xanımın kürəyi qan içindədir” – Məlahət Abbasova dəhşətli faktlar açıqladı – Geniş müsahibə
09:01 26 İyul 2021
Rəsulzadə haqda kitabın təqdimatı olub
15:28 25 İyul 2021
Üzeyir Hacıbəylini tanımayan Xalq artisti: Onu kim “Toylar kralı” etdi?
12:53 25 İyul 2021
Şukşinin hekayəsi: "Barmaqsız" – Dilimizdə ilk dəfə
10:30 25 İyul 2021
Xalq artisti vəfat edib
18:42 24 İyul 2021
Istanbulda Beynəlxalq Qısametrajlı Film Festivalı keçiriləcək
17:18 24 İyul 2021
Göy üzü ərşə qalxan əzablarla doludu – Salam Sarvandan şeirlər
16:30 24 İyul 2021
Mədəniyyət naziri Reza Deqati ilə görüşüb
15:27 24 İyul 2021
Həmid Piriyevin yeni kitabı çıxdı
14:45 24 İyul 2021
Mədəniyyət Nazirliyi Televiziya kanalları ilə iclas keçirib
13:41 24 İyul 2021
Onu repressiyadan Mirzə İbrahimov xilas etdi – Abdulla Şaiq haqqında maraqlı faktlar
12:30 24 İyul 2021
Azərbaycanlı gənc müğənni qəflətən öldü - Foto
11:32 24 İyul 2021
Dünyanın ən gözəl yarımçığı - Nihat Pir yazır...
10:31 24 İyul 2021
100 dilə tərcümə olundu, bəstəkarı həbs edildi, adına muzey açıldı – “Cücələrim”in qeyri-adi taleyi
09:00 24 İyul 2021
Azyaşlı qızla evlənən, toyda adam vuran, səsini qorumayan “urus balası” - Sabir Mirzəyevdən maraqlı faktlar
21:00 23 İyul 2021
“Cırtdan” tamaşası onlayn göstəriləcək
19:00 23 İyul 2021
Milli Mətbuat Günü viktorinasının qalibi bilindi
18:30 23 İyul 2021
Aktrisa “Sənətkar” medalına layiq görüldü
17:30 23 İyul 2021
Köhnə məhəbbətin qız tanışları...
16:40 23 İyul 2021
Burda ölə bilməyənlər basdırılıb – Orxan Yaşarın şeirləri
16:01 23 İyul 2021