Kulis.az məşhur rus rəssam Karl Bryullovun həyatı və yaradıcılığı haqqında materialı təqdim edir.

19-cu əsr rus təsviri sənətinin ən parlaq simalarından biri, akademizm və romantizmin sintezini yaradan Karl Bryullov, müasirləri tərəfindən "Böyük Karl" adlandırılırdı. O, rus rəngkarlığını Avropa səviyyəsinə qaldıran və beynəlxalq miqyasda böyük şöhrət qazanan ilk rus rəssamı idi.

Karl Bryullov 1799-cu ildə Sankt-Peterburqda, fransız mənşəli sənətkar ailəsində doğulub. Atası heykəltaraş və ağac üzərində oyma ustası idi. Evdəki ciddi sənət mühiti Karlın gələcəyini erkən yaşlardan müəyyən etdi; atası onu o qədər sərt rejimdə dərslərə məcbur edirdi ki, bəzən rəsm tapşırığını bitirməyənə qədər uşağa yemək belə vermirdi.

Sankt-Peterburq Rəssamlıq Akademiyasını qızıl medalla bitirən gənc sənətkar, "Rəssamları Həvəsləndirmə Cəmiyyəti"nin təqaüdü ilə İtaliyaya göndərilir. Məhz Roma və Florensiyanın günəşli atmosferi, İtaliya İntibahının şah əsərləri Bryullovun daxilindəki azad rəng hissini oyatdı. O, akademizmin soyuq, qəlibləşmiş qaydalarından uzaqlaşaraq insani duyğuları, işığın və rənglərin canlı oyununu kəfş etməyə başladı.

Bryullovun yaradıcılığı sadəcə tarixi süjetlərlə məhdudlaşmırdı. O, həm də dövrünün dahi portret ustası idi. Onun fırçasından çıxan qadın portretləri aristokratik zərifliyi və daxili psixoloji dərinliyi ilə seçilirdi. Lakin rəssamın dünya şöhrəti onun monumental kətanlarında gizlənirdi.

İtaliyadakı möhtəşəm uğurlardan sonra imperator I Nikolay onu geri çağırır və rəssam Sankt-Peterburq Akademiyasında professor təyin olunur. Lakin Rusiyanın soyuq iqlimi, saray mühitinin sıxıcı qaydaları və uğursuz bir evlilik (cəmi bir neçə ay sürən və qalmaqalla bitən evlilik) rəssamın həm sağlamlığına, həm də ruhuna ağır zərbə vurur.

Həkimlərin məsləhəti ilə o, yenidən isti ölkələrə - əvvəlcə Madeyra adasına, sonra isə çox sevdiyi İtaliyaya qayıdır. Ömrünün son illərini Romada keçirən "Böyük Karl" 1852-ci ildə elə orada vəfat edir və Romanın protestant qəbiristanlığında dəfn olunur.

Onun sənəti klassik rəsmin intizamı ilə romantizmin çılğın alovunu birləşdirərək sənət tarixində silinməz bir iz qoyub.

Rəssamın yaradıcılığının zirvəsini nümayiş etdirən və sənət tarixinə qızıl hərflərlə yazılmış üç məşhur tablosunu təqdim edirik.

"Pompeyin son gecəsi" (1833)

Bu tablo rəssamın vizit vərəqidir. Vezuvi vulkanının püskürməsi nəticəsində məhv olan qədim Roma şəhərinin faciəsini təsvir edən bu monumental əsər üzərində Bryullov təxminən 6 il işləmişdir. O, arxeoloji qazıntı sahələrini gəzmiş, skeletlərin tapıldığı pozaları qeyd etmiş və tarixi dəqiqliyə riayət etməyə çalışmışdır.

Bryullov tablonun sol küncündə, başında boyalar və fırçalar olan yeşik tutmuş rəssam obrazında özünü təsvir edib. Onun yanında duran qadın isə rəssamın böyük sevgisi və ilham pərisi qrafinya Yuliya Samoylovadır (əsərdə Yuliyanın simasına müxtəlif pozalarda dörd dəfə rast gəlinir).

Tablo Romada və Parisdə nümayiş etdiriləndə Avropa sənət dünyası lərzəyə gəldi. Valter Skott bu əsəri "müasir dövrün eposu" adlandırdı.

"Atlı qadın" (1832)

Bryullovun portret janrındakı şah əsərlərindən biridir. Qrafinya Yuliya Samoylovanın himayəsində olan iki bacı - Covannina və Amasiliya Paçini təsvir olunub. Covannina qara atın üzərində zərif, dik və məğrur oturub. Eyvandan ona heyranlıqla baxan kiçik Amasiliya və hürkmüş atın dinamikası rəsmə inanılmaz bir hərəkətlilik qatır.

Rəssam qadının ağ-mavi ipək donunun parıltısını, atın tüklərinin məxməri qarasını və fondakı təbiət çalarlarını elə ustalıqla sintez edib ki, əsər zadəgan həyatının harmoniyasını və gəncliyin enerjisini mükəmməl şəkildə ötürür.

"Türk qızı" (1838)

Rəssamın Şərq ekzotikasına və qadın gözəlliyinə olan heyranlığının sənətşünaslıq baxımından ən romantik təzahürüdür. Bu tablo sadəcə etnik geyimli bir qadının təsviri deyil; rəssam burada tamaşaçını modelin tünd, dərin və bir qədər xəyalpərəst baxışları vasitəsilə onun daxili aləminə, sirli Şərq qadınının psixoloji dünyasına səyahətə çıxarır.

Qəhrəmanın dirsəyinə söykənərək yüngülcə uzanmış duruşu Şərq mədəniyyətinə xas olan rahatlığı (hüzuru) və gizli bir melanxoliyanı simvolizə edir, bu da əsəri akademizmin sərt qaydalarından uzaqlaşdırıb romantizmin emosional zirvəsinə daşıyır. Geyimdəki zəngin faktura fərqlilikləri - çalmanın ipək parıltısı, kürklü üst geyiminin ağırlığı və ağ kətanın saflığı — qadının zadəgan və sirli xarakterini tamamlamaqla yanaşı, Şərqin dəbdəbəli və nağılvari atmosferini vizual bir hekayəyə çevirir.

• "Good Will Hunting" filminin rejissorundan yeni film
• Özünü İsa Məsihə bənzədən rəssam - Dostu onun məzarına nə yazdırmışdı?
• Mən öz həbsxanamı çəhrayıya boyadım... - Əsəd Qaraqaplanın yeni şeirləri