Bu gün Xalq rəssamı Elmira Şahtaxtinskayanın anım günüdür.

Kulis.az "Palitra" rubrikasında boyakarın "Nizami Gəncəvinin portreti" əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Azərbaycanın ilk peşəkar qadın rəssamlarından biri, görkəmli portret ustası və qrafiki Elmira Şahtaxtinskaya Bakı şəhərində anadan olub, Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində və V. İ. Surikov adına Moskva Dövlət Rəssamlıq İnstitutunda təhsil alıb.

O, sovet dövrü Azərbaycan təsviri incəsənətində dəzgah qrafikası, plakat, akvarel və monumental portret janrlarının inkişafına misilsiz töhfələr verib, xüsusilə ədəbiyyat və mədəniyyət xadimlərinin obrazlarını dərin psixoloji təmkinlə yaradıb.

Rəssamın yaradıcılığı Şərq miniatür sənətinin dekorativ zənginliyi ilə Avropa akademik rəngkarlığının realist dəqiqliyini və psixoloji dərinliyini sintez edən unikal üsluba malikdir.

Şahtaxtinskaya əsərlərində incə xətt mədəniyyətindən, zəngin rəng harmoniyasından və intellektual fon strukturlarından istifadə edərək təsvir olunan şəxsiyyətin daxili aləmini və dövrünün ruhunu əks etdirməyə nail olub.

1996-cı ildə Bakıda vəfat edən rəssamın zəngin irsi Azərbaycan milli təsviri sənət xəzinəsinin parlaq və zərif səhifələrindən birini təşkil edir.

"Nizami Gəncəvinin portreti"

Elmira Şahtaxtinskayanın yaradıcılığının erkən və monumental əsərlərindən olan "Nizami Gəncəvinin portreti" (1949) rəssamın hələ tələbəlik illərində — dahi şairin 800 illik yubileyi ərəfəsində və sonrakı dövrdə Azərbaycan ədəbiyyatı klassiklərinə olan dərindən ehtiramının bəhrəsi olaraq ərsəyə gətirilib.

Şahtaxtinskaya bu əsərdə XII əsr Şərq intibahının dahisi Nizami Gəncəvinin simasını təsvir edərkən tarixi mənbələrə və şairin poemalarının fəlsəfi ruhuna müraciət edib.

Əsər hazırda Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində sərgilənir və milli rəngkarlığın klassik nümunələrindən biri kimi yüksək qiymətləndirilir.

Tablonun mərkəzində ağ sarığı, tünd saqqalı və mütəfəkkir baxışları ilə Nizami Gəncəvinin monumental portreti dayanır.

Şairin simasında həm qocaman filosofun həyat təcrübəsi, həm də bəşəri sevgi və ədalət ideyalarını yükləyən ilahi təmkin oxunur.

Portretin fonunda isə sadə divar yox, Nizami "Xəmsə"sinin orta əsr Şərq miniatür illüstrasiyaları, qədim əlyazma səhifələri, dastan səhnələri və ərəb qrafikası ilə yazılmış kitab üzləri mozaikası yer alır.

Rəssam bu fon quruluşu ilə şairin daxili aləmi ilə onun yaratdığı ölməz əsərlərin kainatını qovuşdurub.

Ön plandakı portretin qabarıq realist işıqlandırması ilə fondakı miniatürlərin düz-dekorativ xarakteri maraqlı stilistik sintez yaradır.

Şahtaxtinskaya tünd yaşıl, qəhvəyi, qızılı və bəyaz tonlardan ustalıqla istifadə edərək rəsmə əlyazma qədimliyinin nəfəsini gətirib.

Əsər bu gün tarixi şəxsiyyətin təsviri olmaqla yanaşı, şairin sözü ilə sənətin vizual dilinin vəhdətini təcəssüm etdirən fəlsəfi abidə olaraq dəyərləndirilir, aktuallığını qoruyur.

• Gizlicə ölkədən çıxarılan İran filmi nümayiş olundu
• "Həqiqi ilahə yerişindən bəlli olur... " - Vergilidən sitatlar
• "Emmi 2026"nın qalibləri açıqlandı