Bu gün əfsanəvi italyan aktyor Marçello Mastroyanninin doğum günüdür.

Kulis.az sənətçi haqqında materialı təqdim edir.

Marçello Vinçentso Domeniko Mastroyanni 28 sentyabr 1924-cü ildə İtaliyanın mərkəzindəki kiçik Fontana Liri qəsəbəsində, dülgər ailəsində dünyaya göz açıb. Ailənin maddi vəziyyəti ağır idi, lakin bu, İtaliyanın faşizm və müharibə ərəfəsindəki ümumi mənzərəsinin bir parçası sayılırdı. Marçellonun uşaqlığı Turin və Romada keçir. O, gənclik illərində kinoya böyük maraq göstərmirdi, daha çox memar olmaq arzusunda idi. Hətta bir müddət Roma Universitetində iqtisadiyyat və memarlıq üzrə təhsil almışdı.

İkinci Dünya müharibəsi onun həyatını büsbütün dəyişdirdi. Alman ordusu tərəfindən əmək düşərgəsinə göndərilən gənc Marçello oradan qaçaraq müharibə bitənə qədər Venesiyada saxta sənədlərlə gizlənməyə məcbur olur. O illərin qorxusu, aclığı və qeyri-müəyyənliyi sonradan onun yaratdığı obrazların dərinliyində, kədərli baxışlarında özünü büruzə verəcəkdi.

Müharibədən sonra Roma dirçəlməyə başlayanda Marçello da universitet teatrında kiçik rollar oynamağa başlayır. Məhz burada dövrün böyük rejissoru Lukino Viskonti onu kəşf edir və öz teatr truppasına dəvət edir. Viskontinin sərt, intizamlı və mükəmməliyyətçi rejimi gənc Mastroyanni üçün əsl məktəbə çevrilir.

Mastroyanni 1950-ci illərdə kinoda aktiv çəkilsə də, onu dünya şöhrətinə qovuşduran şəxs dahi Federiko Fellini oldu. Fellini "Şirin həyat" (La Dolce Vita, 1960) filmi üçün baş rol axtararkən prodüserlər Pol Nyuman kimi ulduz siması istəyirdilər. Lakin Fellini bunu qətiyyətlə rədd edir. O, Mastroyannini yanına çağırır və kino tarixinə düşən o məşhur dialoq baş tutur:

— "Mənə sadə, adi, bir az da iradəsiz üzə sahib olan biri lazımdır. Buna görə səni seçdim", — deyə Fellini bildirir. Mastroyanni bu sözlərdən incimək əvəzinə qəhqəhə çəkir və rolu qəbul edir.

Film dünya kinosunda rezonans yaratdı. Marçellonun canlandırdığı jurnalist Marçello Rubini obrazı, Roma küçələrində mənəvi boşluq içində veyllənən, həm intellektual, həm də zəif iradəli adam müasir insanın ekzistensial böhranının simvoluna çevrildi. Anita Ekberqlə Trevi fəvvarəsindəki o məşhur səhnə isə kino sənətinin vizual vizit kartlarından birinə çevrildi.

Bu uğurdan sonra Fellini ilə Mastroyanninin dostluq və sənət birliyi yaranır. "8½" (Səkkiz yarım, 1963) filmində Marçello artıq Fellininin özünü, yaradıcılıq böhranı yaşayan rejissor Qvido Anselmini canlandırır. Bu performans Mastroyannini nəinki İtaliyanın, bütün Avropanın ən böyük aktyoru statusuna yüksəltdi.

"Şirin həyat"dan sonra bütün dünya mətbuatı ona "Latın aşiqi" (Latin Lover) damğasını vurdu. Qadınlar onun arxasınca qaçır, jurnallar onu ən yaraşıqlı, ən ehtiraslı kişi kimi təqdim edirdi. Amma Marçello bu obraza nifrət edirdi.

O, müsahibələrinin birində deyirdi:

"Mən heç bir zaman "maço" olmamışam. Mən sadəcə makaron yeməyi, yaxşı şərab içməyi və dostlarla söhbət etməyi sevən tənbəl bir italyanam. İçimdə həmişə bir tərəddüd, bir qorxu var."

Bu düşüncəni qırmaq üçün Mastroyanni çox riskli addımlar atırdı. Məsələn, Mauro Boloninin "Gözəl Antonio" (Il Bell'Antonio, 1960) filmində fiziki cəhətdən iqtidarsız bir kişini, Ettore Skolanın "Xüsusi gün" (Una giornata particolare, 1977) filmində isə faşist rejiminin təqib etdiyi homoseksual bir radioçunu canlandırdı. O, zəif, sınmış, məğlub olmuş kişiləri oynamaqdan qorxmurdu və məhz bu cəsarəti onun xarizmasını daha da əlçatmaz edirdi.

Kino tarixində heç bir qadın-kişi tandemi Marçello Mastroyanni və Sofi Loren qədər məşhur, uzunömürlü və təbii olmayıb. Onlar birlikdə 11 filmdə (bəzi mənbələrə görə daha çox) çəkiliblər. Vittorio De Sikanın rejissorluğu ilə ərsəyə gələn "Dünən, bu gün, sabah" (1963), "İtalyansayağı nikah" (1964) və "Günəbaxanlar" (1970) bu işbirliyinin əsas nümunələridir.

Ekrandakı uyğunluğa baxmayaraq, onların arasında heç vaxt romantik münasibət olmayıb. Sofi Loren öz xatirələrində yazırdı:

"Marçello mənim üçün qardaş, dost və ən yaxşı həmkar idi. Biz çəkiliş meydançasında bir baxışla bir-birimizi anlayırdıq".

Onların birgə yaratdıqları obrazlar, kələkbaz neapolitanlılar, həyatın çətinlikləri ilə vuruşan sadə italyanlar xalqın özünü ekranda görməsinə şərait yaradırdı.

Marçello Mastroyanninin şəxsi həyatı, az qala oynadığı filmlər qədər mürəkkəb və dramatik idi. O, 1950-ci ildə aktrisa Flora Karabella ilə evlənir. Bu evlilikdən onların Barbara adlı qızları dünyaya gəlir. Flora hər zaman Marçellonun həyatındakı ən sabit lövbər, ən yaxın dost olaraq qalır.

Bununla belə, Marçellonun eşq macəraları mətbuatın manşetlərindən düşmürdü. Onun amerikalı ulduz Fey Danavey ilə sevgisi uzun müddət müzakirə edildi. Danavey Marçellodan həyat yoldaşından boşanmasını və onunla evlənməsini tələb edirdi. Lakin həm katolik tərbiyəsi, həm də Floraya olan mənəvi bağlılığı Marçellonu bu addımı atmaqdan çəkindirdi. Nəticədə, Danavey onu tərk etdi və Mastroyanni bu ayrılıqdan sonra depressiyaya düşdü.

Daha sonra onun həyatına fransız kinosunun kraliçası sayılan Katrin Denev daxil oldu. Onların münasibətindən kino dünyasının bugünkü məşhur simalarından olan qızları Kyara Mastroyanni dünyaya gəldi. Marçello Denevə görə Parisə köçsə də, bu münasibət də dörd il sonra başa çatdı. Ancaq o, həm Flora, həm də Katrinlə həyatının sonuna qədər dostluq münasibətlərini qoruya bildi.

Mastroyanni "Metod aktyorluğu"nu, yəni rola girmək üçün aylarla əzab çəkməyi, xarakterlə bütünləşmək üçün özünü psixoloji yormağı heç vaxt qəbul etmirdi. Hollivud aktyorlarının ağır hazırlıq proseslərinə təbəssümlə yanaşırdı.

"Aktyorluq yalan danışmaq sənətidir," – deyə o bildirirdi. "Mən meydana çıxıram, rejissor mənə nə edəcəyimi deyir və mən onu edirəm. Bu qədər sadədir. Bu, uşaqların 'ev-ev' oynamasına bənzəyir. Niyə bunu mürəkkəbləşdirib əzaba çevirməliyik?"

Lakin onun bu "səthi" yanaşmasının arxasında müşahidə qabiliyyəti, dərin empatiya və fitri istedad dayanırdı. O, Mikelandcelo Antonioninin "Gecə" (La Notte, 1961) filmində ziyalının yadlaşmasını, Marko Ferrarinin "Böyük tıxac" və ya "Qarınqululuq" filmlərində absurdluğu ən incə detallarına qədər ustalıqla verə bilirdi. O, karyerası ərzində üç dəfə "Oskar" mükafatına namizəd göstərildi, Kann, Venesiya və BAFTA mükafatlarını qazandı.

Marçello Mastroyanni ömrünün son günlərinə qədər işləməkdən, kinodan və teatrdan qopmadı. Xəstəliyi dövründə belə çəkiliş meydançasına çıxır, teatr səhnəsində tamaşaçılarla görüşürdü. O, kinonu həyatdan qaçış yeri kimi görürdü.

19 dekabr 1996-cı ildə, 72 yaşında, Parisdə pankreas xərçəngindən vəfat etdi. Son nəfəsində yanında qızı Kyara və Katrin Denev var idi.

Onun ölüm xəbəri İtaliyanı və bütün dünyanı sarsıtdı. Həmin gün Roma merinin xüsusi göstərişi ilə paytaxtın ən məşhur simvolu, Mastroyanninin adını əbədiyyətə yazdıran Trevi fəvvarəsinin suları dayandırıldı. Fəvvarənin üzərinə qara kəfən örtüldü. Bu, Romanın öz sevimli oğluna, "Şirin həyat"ın ən kədərli simasına verdiyi son, unudulmaz vida idi.

• Sənətçilər yumor festivalındakı çıxışlarını ləğv etdilər
• Uşaq və inanc - Nəcib Məhfuzun hekayəsi
• Roş-Ha-Şana təntənəsi, Şuşa qalasının vitrajı, qədim Tövrat nüsxələri - Dağ yəhudilərinin sinaqoqundan reportaj