Kişiləri təcavüzə "təhrik edən" qadınlar

Kişiləri təcavüzə "təhrik edən" qadınlar
19 may 2021
# 11:05

Kulis.az Ayxan Ayvazın “Qadınların döyülməsinə haqq qazandıranlar” yazısını təqdim edir.

Zorlama xəbərləri ara vermir. Bu cür hadisələrdə hələ də qadını təqsirli çıxaran bir arqument var: qadın təşviq edir! Məsələn, geyimi ilə.

Bu arqument o qədər səslənib ki, bir rəssam Brüsseldə zorlanma zamanı qadınların əynindəki geyimlərdən sərgi hazırlayıb. Bu sərgi təcavüzkarlara bəraət qazandıran “qadın geyimi ilə təşviq edir” yanaşmasını alt-üst edib; nümayiş olunan geyimlər qapalı geyimlərdir, hansısa açıq-saçıqlıq yoxdur, adi geyimlərdir, hətta onlardan biri polis uniformasıdır.

Qadın kimi dünyaya gəlmisənsə, mütləq onun altında nəsə axtarılacaq. Ən birinci xəta qadın olmaqdır. Qadındırsa... Arxasından minlərlə səbəb sadalayacaqlar. Yəni, problem qadındadır! Qadınsansa, aha, deməli, araşdırmağa ehtiyac yoxdur, günah səndədir. Yox e, başqa söz demə. Səsini kəs! Sənsən problem!

Ötən günlərdə hamımızın izlədiyi o məşhur videonu təzədən xatırlayaq. Yolun qırağında təkəri məndən böyük olan bir maşın saxlayır. Qəfildən maşının içindən bir qadın çıxır və qaçmağa başlayır. Dalınca da yekəpər bir kişi. Qadını yarıyolda haqlayan kişi onun qolundan tutub darta-darta təzədən maşına gətirir. O zaman ərzində kişinin bu şiddətini görən həmcinslərinin heç birindən bir reaksiya gəlmir. Hamı sanki film izləyirmiş kimi bu səhnəyə baxır və susur.

Qadının döyülməsinə, şiddət görməsinə haqq qazandıran qədim bir arqument mövcuddur: “Yəqin nəsə eləyib ki, belə olub”, “Yəqin ayağısürüşkənmiş”, “Yüyrək at özünə qamçı vurdurmaz” və s.

Tək bəhsi keçən videonun altına gələn şərhlərdə deyil, ümumiyyətlə, ta qədimdən qadına olan şiddətin üstünü bu cür örtən, malalayan adamlar olub. Hətta, bu arqumentləri səsləndirənlərin çoxu elə qadınların özü olub. Qaynanalar, baldızlar, xalalar, nənələr...

Mən yaşadığım toplumdan çıxış edib deyirəm ki, qadına şiddət olunmasını təhrik edən elə qadının özüdür. Məsələn, qayınana öz oğlunun qulağını doldurub ki, bəs gəlin mənə çay vermir. İşdən yorğun-arğın gələn və anasının sözünü müzakirəyə çıxarmağa ehtiyac görməyən oğul da gəlini salıb təpiyinin altına.

Bu cür nümunələr saysız-hesabsızdır. Deməli, qadını döydürən elə onun həmcinsləridir. Nə vaxtsa, oxumuşdum, ya da elə özüm yazmışdım: qadının ən böyük düşməni onun özüdür! Qadınların döyülmək, şiddət səbəbinin məişət səviyyəsi bu cürdür. Onun ictimai-siyasi mənada təklənməsi isə ayrı və daha geniş, hətta deyərdim çıxılması qeyri-mümkün olan dərin bir söhbətdir.

Qadın kişi cəmiyyətində həmişə uduzmağa məhkumdur.

Əsas sualımız isə başqadır:

Qadının döyülməsinə, şiddət görməsinə haqq qazandıranlar nə içib-nə yeyirlər?

Onlara bunu etdirən səbəb nədir?

İlin-günün bu vaxtı, pandemiyanın hələ də ömrümüzə oturduğu, ədəbiyyatın, kitabın artıq tamamən boşluğa göndərildiyi belə bir zamanda bu suallara cavab axtarmağın özü də absurd ola bilər. Lakin biz yaşadığımız coğrafiyanın həqiqətlərindən çıxış etmək zorundayıq.

Qadının döyülməsinə, şiddət görməsinə haqq qazandıran kəsim özü də nə vaxtsa ya şiddət göstərib, ya göstərəcək, ya da şiddəti dəstəkləməklə bir növ özünü sığortalamış olacaq. Birdən o, “arvaddan qorxan” damğası yeyər.

Uzaq keçmişdə bir evdə qonaq olmuşdum. Evin kişisi tez-tez səsinin qalın yerinə salıb yoldaşına buyururdu. Mən buna etiraz etmək istəyəndə evin ən yaşlı qadını – nənə müdaxilə elədi, dedi, a bala, belə eləməsə arvad qudurar. Heç nə, əlim üzümdə qaldı.

Ona görə də maşından çıxıb qaçarkən tutulan və ərimi, sevgilisimi tərəfindən şiddət görən qadını günahlandıranlar mənə təəccüblü görünmədi. O qafaların dəyişməsi üçün ənənəvi düşüncədən imtina etməliyik. Görünür, bu da çox uzanacaq.

Tanrı köməyimiz olsun! Daha doğrusu, qadınların...

Necə deyirdi Marina Svetayeva?

Tanrım, bağışla, sən heç vaxt qadın olmamısan...

# 2466 dəfə oxunub

Oxşar xəbərlər

Zopa və ya kötək “qanun”u: vicdanlı jurnalist...

Zopa və ya kötək “qanun”u: vicdanlı jurnalist...

13:45 19 iyul 2024
Rihanna Olimpiadanın rəsmi sponsoru oldu

Rihanna Olimpiadanın rəsmi sponsoru oldu

12:45 19 iyul 2024
Cavidan Novruz:  "Amansız ölüm atama imkan vermədi bunu görsün"

Cavidan Novruz: "Amansız ölüm atama imkan vermədi bunu görsün"

11:19 19 iyul 2024
Şuşada ilk dəfə etnocaz konserti

Şuşada ilk dəfə etnocaz konserti

10:15 19 iyul 2024
Rüşvət aldığına görə dərisi soyulan hakim - Yeddi dəhşət

Rüşvət aldığına görə dərisi soyulan hakim - Yeddi dəhşət

21:00 18 iyul 2024
Şuşada növbəti Vaqif Poeziya Günləri başlayıb - Fotolar

Şuşada növbəti Vaqif Poeziya Günləri başlayıb - Fotolar

15:25 18 iyul 2024
# # #