writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

860
clock12:13 calendar-gray 14 May 2014 view-gray4587 dəfə oxunub
view-gray4587 dəfə oxunub

Bizim unitazlar

Hamımıza elə gəlir ki, dünyanın ən təmizkar, səliqə-sahmanlı xalqı bizik.

Amma bizim təmizkarlıq anlayışımız evimizin kandarından kənara çıxmır və fərdi gigiyenamızla məhdudlaşır.

Bizim mentallığımızda “ictimai təmizlik” anlayışına yer yoxdur.

Məsələn, idarələrin, kafe və restoranların tualetində tez-tez belə xəbərdarlıqla qarşılaşırıq: “Təmizliyə riayət edin”, “Suyu çəkin”, “Unitaza dırmaşmayın” və s.

Hətta Elmlər Akademiyası, Azərbaycan Nəşriyyatı kimi yerlərdə "Sabunu özünüzlə aparmayın" kimi elanlara da rast gələ bilərsiz...

Bu xəbərdarlıqlar özünə hörmət edən adam üçüntəhqirdir əslində. Yəni sən o qədər mədəniyyətsizsən ki, özünü adam kimi aparmağın üçün sənə xəbərdarlıq edilir.

Qərb ölkələrinin tualetlərində bu tip xəbərdarlıqlara rast gəlməzsiz.

Tualet mədəniyyətinə sahib adam bilir ki, özündən sonra suyu çəkməli, salfeti yerə yox, zibil qabına atmalı, unitaza dırmaşmamalı, döşəməyə tüpürməməlidir.

Bizdə bir çox adam hələ də unitazın təyinatını anlaya bilmir. Çanaqda oturmaq əvəzinə mütləq ona dırmaşır.

Ona görə də unitaz haqda insanları bir az bilgiləndirmək zərurətini hiss edirəm.

Unitaz insanın təbii ehtiyaclarını ödəmək üçün qurulmuş, çanaq formalı vasitədir. O, ayaqlarınızı üstünə qoymaq üçün yox, yanınızın qoyulması üçündür.

Bir qayda olaraq keramikadan hazırlanır.

Siz tualetə daxil olursuz, unitazın təmizliyindən əmin deyilsizsə, nəm salfetlə təmizləyirsiz, çox vasvası xasiyyətiniz varsa, tualet kağızı ilə qıraqlarını örtürsüz.

Çanağa oturursuz, sonra suyu çəkirsiz.

Yəni bu qədər bəsit.

Hə, lütfən, nəm salfeti də unitazın içinə yox, zibil qutusuna atmağı unutmayın.

Mən adətən belə eləyirəm. İnsanlar ictimai yerlərdə çanağa dırmaşdıqlarından “silahlanib” gedirəm: spirt, pambıq nəm və quru salfet. Qonorarımın az qala əhəmiyyətli hissəsi də bunlara xərclənir və çantamdan əskik olmur.

Mütləq nəzərə alın ki, unitaza dırmaşanda o, qırıla, iti uclu qırıntılar yanınızı, baldırınızı kəsə və siz xəsarət ala bilərsiz.

Aləmin çirkini ayaqqabılarınızın altına yığıb unitaza dırmaşmaqla natəmizlik, pintilik edirsiz, mikrob yayırsız. Başqalarının hüquqlarını pozursuz. Və elədiyiniz pintilikdən, natəmizlikdən sonra təmizkar olduğunuzu bəyan edirsiz.

Xoşumuza gəlməsə də, boynumuza almalıyıq ki, bizim tualet mədəniyyətimiz yoxdur.

Daha sərt desəm, biz bahalı eynəklərlə, telefon və avtomobillərlə, marka əlbisələrlə, ətirlərlə, çantalarla fəxr eləyən və unitaza dırmaşan adamların əhatəsində yaşayırıq.

Azərbaycan mentallığında ayaqyolu mədəniyyətini filosof Həsən Quliyev “Arxetipik azərilər: mentalitein simaları” kitabında dəqiq analiz edib. Həmin yazıdan bir parçanı diqqətinizə çatdırıram:

“Azərbaycanlı son dərəcə varlı olub, müasir estetik zövqdən çıxış edərək ekzotik atributikaya malik dəbdəbəli saray tikə bilər. Lakin bununla yanaşı onun ayaqyolusu son dərəcə miskin, həddindən artıq çirkli və narahat olur. Azərbaycanlı say-seçmə qonaqları özünün dəbdəbəli sarayında qəbul edir, eyni zamanda qonaqların onun ayaqyolunu görməsindən çox da utanmır.

Mədəni dildə bu “ayaq yolu”dur və buna görə də onun təmiz olması heç də vacib deyildir, bu, hətta müəyyən mənada qeyri-təbiidir. Digər mədəniyyətlərin nümayəndələri kimi azərbaycanlı üçün də ayaqyolu funksional baxımdan zəruridir. Lakin niyə görəsə ayaqyolu onun üçün nümayişkaranə şəkildə özünün məhz “çirkli və müvəqqəti” statusunda vacibdir və görünür, bu səbəbdən sıxıla-sıxıla gizlədilir. Azərbaycanlı ayaqyoluna diqqət vermir, onun üçün nə vaxt nə də pul tapır. Azərbaycanlının ayaq yoluna münasibətində uzaq arxaik həyatın-“necə gəldi və harda gəldi bayıra çıxmağın izi nəzərə çarpır”.

Qısası, biz hələ Avropa tipli unitaza hazır deyilik. Bu mədəniyyəti dərk edənə kimi hələ ki, yerdən olan, Asiya tipli tualetlərdən istifadə eləməliyik.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Berlin Film Festivalı açıq havada keçiriləcək
17:35 10 May 2021
Musa Dədə əbədiyyət yaşında - Fərid Hüseyn yazır...
15:51 10 May 2021
Çingiz Qənizadə: “Kəramət Böyükçölü maliyyələşdirib üstümə göndərənləri yaxşı tanıyıram” – Müsahibə
14:30 10 May 2021
Leonardo da Vinçinin çəkdiyi rəsm hərraca çıxarılacaq
13:45 10 May 2021
Məşhur yazıçı vəfat etdi
12:30 10 May 2021
Allah üçün bənna kimdir? - Şəhriyar Del Gerani yazır...
11:30 10 May 2021
Türkiyəli bəstəkar Qarabağ Zəfərinə mahnı bəstələdi - Video
10:20 10 May 2021
Kimi Kreml xəstəxanasına müalicəyə göndərdi, kimi "KQB"-nin qəzəbindən qorudu? – Heydər Əliyevin ədəbiyyatımıza verdiyi töhfələr
09:30 10 May 2021
Zöhrə Abdullayeva xəstəxanaya yerləşdirildi
19:45 09 May 2021
Ədəbiyyatımızın ən gözəl müharibə şeirləri - Mətnlər
14:28 09 May 2021
9 May qələbəsində rus arağının rolu - “Tamamilə məxfi” sənədlər
10:30 09 May 2021
Paşinyan Cıdır düzündə “Yallı” gedəndə – Bircə yazır...
09:01 09 May 2021
Şuşa haqda məşhur şeirin müəllifindən Qələbə Şeiri
08:01 09 May 2021
Yeni filmin nümayişi təşkil olunub
18:01 08 May 2021
Ədəbiyyat tariximizə qızıl hərflərlə yazılan misralar: 5 seçmə şeir
17:20 08 May 2021
Azərbaycanlı musiqiçi vəfat etdi
16:20 08 May 2021
Gənc yazardan yeni hekayə: Şlaqbaum
15:39 08 May 2021
Aktyor kitabxananın qonağı oldu
15:01 08 May 2021
Musa Yaquba sevgi və iztirabla
14:20 08 May 2021
Çingiz Hüseynovun ən çox sevdiyi 10 roman - Siyahı
13:36 08 May 2021