writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

815
clock12:13 calendar-gray 14 May 2014 view-gray3947 dəfə oxunub
view-gray3947 dəfə oxunub

Bizim unitazlar

Hamımıza elə gəlir ki, dünyanın ən təmizkar, səliqə-sahmanlı xalqı bizik.

Amma bizim təmizkarlıq anlayışımız evimizin kandarından kənara çıxmır və fərdi gigiyenamızla məhdudlaşır.

Bizim mentallığımızda “ictimai təmizlik” anlayışına yer yoxdur.

Məsələn, idarələrin, kafe və restoranların tualetində tez-tez belə xəbərdarlıqla qarşılaşırıq: “Təmizliyə riayət edin”, “Suyu çəkin”, “Unitaza dırmaşmayın” və s.

Hətta Elmlər Akademiyası, Azərbaycan Nəşriyyatı kimi yerlərdə "Sabunu özünüzlə aparmayın" kimi elanlara da rast gələ bilərsiz...

Bu xəbərdarlıqlar özünə hörmət edən adam üçüntəhqirdir əslində. Yəni sən o qədər mədəniyyətsizsən ki, özünü adam kimi aparmağın üçün sənə xəbərdarlıq edilir.

Qərb ölkələrinin tualetlərində bu tip xəbərdarlıqlara rast gəlməzsiz.

Tualet mədəniyyətinə sahib adam bilir ki, özündən sonra suyu çəkməli, salfeti yerə yox, zibil qabına atmalı, unitaza dırmaşmamalı, döşəməyə tüpürməməlidir.

Bizdə bir çox adam hələ də unitazın təyinatını anlaya bilmir. Çanaqda oturmaq əvəzinə mütləq ona dırmaşır.

Ona görə də unitaz haqda insanları bir az bilgiləndirmək zərurətini hiss edirəm.

Unitaz insanın təbii ehtiyaclarını ödəmək üçün qurulmuş, çanaq formalı vasitədir. O, ayaqlarınızı üstünə qoymaq üçün yox, yanınızın qoyulması üçündür.

Bir qayda olaraq keramikadan hazırlanır.

Siz tualetə daxil olursuz, unitazın təmizliyindən əmin deyilsizsə, nəm salfetlə təmizləyirsiz, çox vasvası xasiyyətiniz varsa, tualet kağızı ilə qıraqlarını örtürsüz.

Çanağa oturursuz, sonra suyu çəkirsiz.

Yəni bu qədər bəsit.

Hə, lütfən, nəm salfeti də unitazın içinə yox, zibil qutusuna atmağı unutmayın.

Mən adətən belə eləyirəm. İnsanlar ictimai yerlərdə çanağa dırmaşdıqlarından “silahlanib” gedirəm: spirt, pambıq nəm və quru salfet. Qonorarımın az qala əhəmiyyətli hissəsi də bunlara xərclənir və çantamdan əskik olmur.

Mütləq nəzərə alın ki, unitaza dırmaşanda o, qırıla, iti uclu qırıntılar yanınızı, baldırınızı kəsə və siz xəsarət ala bilərsiz.

Aləmin çirkini ayaqqabılarınızın altına yığıb unitaza dırmaşmaqla natəmizlik, pintilik edirsiz, mikrob yayırsız. Başqalarının hüquqlarını pozursuz. Və elədiyiniz pintilikdən, natəmizlikdən sonra təmizkar olduğunuzu bəyan edirsiz.

Xoşumuza gəlməsə də, boynumuza almalıyıq ki, bizim tualet mədəniyyətimiz yoxdur.

Daha sərt desəm, biz bahalı eynəklərlə, telefon və avtomobillərlə, marka əlbisələrlə, ətirlərlə, çantalarla fəxr eləyən və unitaza dırmaşan adamların əhatəsində yaşayırıq.

Azərbaycan mentallığında ayaqyolu mədəniyyətini filosof Həsən Quliyev “Arxetipik azərilər: mentalitein simaları” kitabında dəqiq analiz edib. Həmin yazıdan bir parçanı diqqətinizə çatdırıram:

“Azərbaycanlı son dərəcə varlı olub, müasir estetik zövqdən çıxış edərək ekzotik atributikaya malik dəbdəbəli saray tikə bilər. Lakin bununla yanaşı onun ayaqyolusu son dərəcə miskin, həddindən artıq çirkli və narahat olur. Azərbaycanlı say-seçmə qonaqları özünün dəbdəbəli sarayında qəbul edir, eyni zamanda qonaqların onun ayaqyolunu görməsindən çox da utanmır.

Mədəni dildə bu “ayaq yolu”dur və buna görə də onun təmiz olması heç də vacib deyildir, bu, hətta müəyyən mənada qeyri-təbiidir. Digər mədəniyyətlərin nümayəndələri kimi azərbaycanlı üçün də ayaqyolu funksional baxımdan zəruridir. Lakin niyə görəsə ayaqyolu onun üçün nümayişkaranə şəkildə özünün məhz “çirkli və müvəqqəti” statusunda vacibdir və görünür, bu səbəbdən sıxıla-sıxıla gizlədilir. Azərbaycanlı ayaqyoluna diqqət vermir, onun üçün nə vaxt nə də pul tapır. Azərbaycanlının ayaq yoluna münasibətində uzaq arxaik həyatın-“necə gəldi və harda gəldi bayıra çıxmağın izi nəzərə çarpır”.

Qısası, biz hələ Avropa tipli unitaza hazır deyilik. Bu mədəniyyəti dərk edənə kimi hələ ki, yerdən olan, Asiya tipli tualetlərdən istifadə eləməliyik.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Bəhram Bağırzadədən xəbər var
15:44 15 İyul 2020
Həmişə ana söyüşü söyən Çexov: son nəfəsdə dediyi müəmmalı söz nə idi? - Qeyri-adi faktlar
15:02 15 İyul 2020
Aktyor ölümlə təhdid olunur
14:17 15 İyul 2020
Facebookda müharibə aparanlar – Oğuz yazır...
13:25 15 İyul 2020
Anar müharibədən danışdı: “Ziyalı sözünə ehtiyac var”
12:46 15 İyul 2020
Məşhur aktyor koronovirusdan vəfat etdi
12:13 15 İyul 2020
Azərbaycanlı şairdən yeni qələbə marşı – Mətn
11:31 15 İyul 2020
Xəyyam Mirzəzadənin həyat yoldaşı vəfat edib
10:58 15 İyul 2020
Əsgərlərlə birlikdə dağa odun daşıyan, öz hesabına kazarma tikdirən, evini şəhid ailəsinə bağışlayan komandir
10:14 15 İyul 2020
XVI əsrdə yaşamış Azərbaycan şairinin şeirlər toplusu tapılıb
10:01 15 İyul 2020
Bu yazıçılar müharibədə iştirak ediblər - Siyahı
09:00 15 İyul 2020
Sorrentino Maradona haqda film çəkir
18:52 14 İyul 2020
İtkin düşən aktrisanın cəsədi tapıldı
18:12 14 İyul 2020
Etimad Başkeçidin səs-küylü hekayəsi: Veyil dərəsi
17:33 14 İyul 2020
Adını duaya çevirib Tanrıya pıçıldamaq...
16:52 14 İyul 2020
Məşhur aktyor koronavirusdan öldü
16:21 14 İyul 2020
Dünya gözlərinlə mənim aramda keçir... – Adonisin şeirləri
15:39 14 İyul 2020
Con Travoltaya ağır itki
15:00 14 İyul 2020
Türkiyəli yazıçı vəfat etdi
14:21 14 İyul 2020
Artur Rasizadə: “Hüseyn Cavidin evində qalırdıq”
13:40 14 İyul 2020