writer1

Aqşin Yenisey

Məqalə sayı

64
clock15:26 calendar-gray 08 İyun 2011 view-gray505 dəfə oxunub
view-gray505 dəfə oxunub

Söz cangüdənə çevriləndə

Sözsüz ki, Azərbaycanda bu gün ədəbiyyat canlanır və sözsüz ki, bu gün ədəbiyyat canlandıqca söz ölür. Yazıçı və şairlərimiz öz tənha yuvalarından çıxıb xora, cərgəyə qoşulurlar. Ədəbiyyatı bürüyən bu uğultu yazıçı və şairlərin faciəsi, oxucuların qələbəsidir.

Bu gün ədəbiyyatı yazıçılar deyil, oxucular öz dallarınca dartıb aparırlar. Hamımız qarşıda bizi gözləyən aysberqdən xəbərsiz nəhəng ədəbiyyat “Titanik”inə sevinə-sevinə doluşmuş zavallı sərnişinlərik.

Yaratdığımız kitab bolluğunda söz qıtlığı ilə üzləşmişik. Təsəvvür edin, hamımız pomidor satırıq, amma hamımızın pomidoru əzik-üzükdü – içi mən özüm qarışıq. Ucuz şöhrət, ağır dolanışıq və kefqom ortabab iddiası – evimizi yıxan bunlardır. Dolanışığı olanlar şöhrət, şöhrəti olanlar pul, heç biri olmayanlar isə qonorar qazanmaqla məşğuldur. Yazılar kapitalizm dünyasına xas olan kütləvi istehsal qanunları ilə yazılır və bu bolluq özüylə bərabər nəhəng zibilxanaların yaranmasına səbəb olur. Bu, şair, yazıçı zibillikləri isə getdikcə böyüyür, üfunət mənbəyinə çevrilir.

Digər sahələrindəki durğunluq bizi adına “yazıçı”, “şair” deyilən boşboğazlığa, çərənçiliyə sürükləyir. Ədəbiyyatımız durğunluqdan çıxıb xaosa, həftəbecərliyə düşür. Biz əsərləri yox, müəllifləri tanıyırıq, sevirik, tənqid edirik, o müəllifləri ki, üstündən qısa zaman keçdikdən sonra heç kim tanımır, sevmir, tənqid etmir. O müəllifləri ki, onları zamanın sınağından əsərlərinin deyil, özlərinin keçməsi maraqlandırır – içi mən özüm qarışıq.

Əsərlər müəlliflərindən daha tez qocalıb ölür. Əgər yazıçının məqsədi gündə bir əsər yazmaqla öz diriliyini yada salmaqdırsa, apar onu AYB-yə üzv elə. Ədəbiyyatımız artıq, sadəcə, bizim fiziki diriliyimizin keşikçisinə, cangüdəninə, şahidinə çevrilir. O, şahidlik edir ki, biz sağıq, keşiyimizi çəkir ki, acından, yaxud soyuqdan ölməyək. Ancaq əksinə olmalıdır, ədəbiyyat bizi – müəllifi öldürməlidir, onu kökəltməli deyil. Əgər onun buna gücü çatmırsa, deməli, zəif ədəbiyyatdır.

Şöhrətdən bədbəxtlik yox, kabab qoxusu gəlirsə, bu, yaradıcılığın gətirdiyi şöhrət deyil, bu, olsa-olsa, təzə ayaqqabının geyidikcə köhnəlməsi, bir gün zibilliyə atılmasıdır. Yazıçı yazandan sonra zibilliyə atılmamalıdır, o, elə siftədən zibillikdə yazmalıdır, atılmışların arasında. Yəni onun yaradıcılığının vektoru həyatdan zibilliyə doğru olmamalıdır, zibillikdən həyata doğru olmalıdır. Evdən zibilliyə gedən kitablar yox, zibillikdən evə qayıdan kitablar müqəddəsdir.

Sözsüz ki, bu yazıda mənim kiməsə ağıl vermək, yol göstərmək fikrim yoxdu, məni öz içimdəki yazıçının - əgər belə deməyə haqqım çatırsa – taleyi maraqlandırır. Mən onunla haqq-hesab çürütmək istəyirəm. Yadıma Mariya Svetayevanın Mayakovski haqqında dediyi sözlər düşür: “O, bütün ömrü boyu içindəki şairi öldürməklə məşğul idi, amma bir gün içindəki şair çıxıb onun özünü öldürdü”.

Deyəsən, bizim hamımızı bu tale gözləyir, çünki biz də hələ ki, içimizdəki şairi, yazıçını öldürməklə, onu evədən qovub bizə şöhrət, qonorar gətirməyə yollamaqla məşğuluq. O hələ ki, bizə boyun əyir, dözür. Unutmuşuq ki, biz onun yox, o, bizim sahibimizdir. Bizim ondan başqa heç kimimiz, heç nəyimiz yoxdur.

Paylaş

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Nаmiq Аbdullаyеvin ахırı – Əjdər Oldan unikal portret-hekayə - İlk dəfə
10:01 22 Sentyabr 2019
Arvad deyil ey, Sokratdı - Aqil Abbasın yeni hekayəsi
17:40 21 Sentyabr 2019
Xərçəngin mübarizə simvolu Neslicanın həyatından parçalar
16:44 21 Sentyabr 2019
Qadına şiddətə yox deyir, amma qadına şiddət göstərir
16:12 21 Sentyabr 2019
Döyülsə də, şəkillərdə gülən qadınlarımız
15:05 21 Sentyabr 2019
“Anama ikinci uşağı qadağan eləmişdilər” – Müsahibə
14:30 21 Sentyabr 2019
Avtobus etüdləri
13:11 21 Sentyabr 2019
Tanınmış rəssamın sərgisi keçiriləcək
12:26 21 Sentyabr 2019
Nəsimiyə həsr olumuş heykəltəraşlıq simpoziumuna start verilib
12:01 21 Sentyabr 2019
Üzeyir Hacıbəyli haqda çarx hazırlanıb - Video
11:14 21 Sentyabr 2019
Xalq artistimiz Böyük Teatrda oynayacaq
10:05 21 Sentyabr 2019
On yaşlı uşağı qaçırıb evində saxlayırdı...
08:58 21 Sentyabr 2019
“İnsana bədbəxtlik lazımdır” – Şekspirdən aforizmlər
21:00 20 Sentyabr 2019
Xalça Muzeyində Nəsimiyə həsr olunan sərgi keçiriləcək
18:47 20 Sentyabr 2019
Qanad açır uçmağa tənha qadın - Şeirlər
18:20 20 Sentyabr 2019
Azərbaycan şairləri Dünya Yazarlarının Belqrad görüşündə
17:32 20 Sentyabr 2019
Tarkovski filmləri nədən bəhs edir?
17:30 20 Sentyabr 2019
Haluk Bilginər “Emmi” mükafatına namizəd olub
17:10 20 Sentyabr 2019
Dünyanın ilk vagina muzeyi açılır - Fotolar
16:33 20 Sentyabr 2019
SSRİ-nin Xalq artisti vəfat edib
15:50 20 Sentyabr 2019