writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

539
clock10:47 calendar-gray 29 May 2013 view-gray1806 dəfə oxunub
view-gray1806 dəfə oxunub

Füzuli intellektual deyildi?

Şərif Ağayar

“Azərbaycan aşıqları qeyri-intellektualmış”

Həm də söhbət doğrudan da əyalət qoxusu verən müasir sazandələrdən deyil, ortaçağ dövrünün məşhur söz adamlarından gedir. Məsələnin könül incidən tərəfi bu ki, tək aşıqlar deyil, məsələn, Məhəmməd Füzuli də kimlərinsə cızdığı intellektuallıq çevrəsinə daxil deyildir. Gülməlidir! Niyə illah da ingilis və ya hansısa Qərbi Avropa dillərini bilən intellektual sayılır da, fars-ərəb dillərini bilən sayılmır? Bu dillərdə xurafat yayılmışdır deyəcəksiniz. Amma bıçaqla çörək də kəsmək olar, adam da! Baxır qullanana!

Nədir intellektuallıq? Dərk etmək! Sözün adekvat qarşılığı budur. Dərk etmiş adam intellektualdır. Və hətta Umberto Ekonun təbirincə, hər dərk etmiş adam deyil də, üstəlik yaradıcı adam... Bəli, böyük alim yaradıcı olmayanı intellektual saymır.

Bizdən fərqli olaraq Qərb mütəxəssislərinin Şərqə münasibəti intellektuallıq çevrəsindən kənarda deyildir. Yəni, onlar üçün, haqlı olaraq, hansı mədəniyyətin daşıyıcısı olmağın intellektuallığa dəxli yoxdur. Məsələn, alman rejissoru Verner Hersoqun iranlı həmkarı Möhsün Mahmalbafla məşhur söhbətində Qərblə-Şərqin, alman və fars mədəniyyətinin maraqlı paralelləri aparılırkən, V.Hersoq “qalın buz laylarını xatırladan və hər layında minlərlə sirr gizləyən” İran mədəniyyətinə heyrətini gizlədə bilmir.

Mən qəti və qəti şəkildə hansısa mədəniyyətin təbliğatçısı kimi görünmək istəmirəm. Sadəcə intellektuallıq kimi geniş və mütərəqqi anlayışa məkan-zaman, din-millət kontekstində sərhədlər qoymağa etiraz edirəm.

Gələlim aşıqlarımıza...

Bircə misal çəkəcəm.

Abbas Tufarqanlı gəraylı ustasıdır. Bu gün özünü intellektual sayan və başqalarının idrakına şübhə ilə yanaşan bir çox şairlərin həvəslə imitasiya etdiyi Ramiz Rövşən də bu formadan geninə-boluna istifadə edib. Söhbət intonasiyadan və fikir dərinliyindən gedəndə Ramiz müəllim Abbas Tufarqanlıya nə qədər uduzduğunu müdrikcəsinə dərk edir. Odur ki, bu böyük sənətkar qarşısında öz yazdıqlarını “yüngül nəğmələr” adlandırır.

60-cı illərin alovlu yenilik axtarışları vaxtı Yusif və Vaqif Səmədoğlu qardaşları ataları Səməd Vurğun da daxil bütün heca şairlərini, o cümlədən klassik aşıq şeirini nihilistcəsinə inkar edirdilər. Ancaq bir zaman gəldi ki, intellektual poeziyanın nümayəndəsi sayılan Vaqif Səmədoğlu “Abbas Tufarqanlı Azərbaycan poeziyasının Allahıdır” söylədi. Yusif Səmədoğlu isə intellektual nəsrin ən yaxşı nümunələrindən sayılan “Qətl günü” romanından sonra yazdığı və vaxtsız ölümü ilə yarımçıq qoyduğu növbəti romanını belə adlandırdı: “Deyilənlər gəldi başa” Bu isə, bayaqdan adını vird etdiyimiz Abbas Tufarqanlının bir misrasıdır.

Məncə, tələsməyək...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Onu babasının adıyla çağırdılar, "başı Sovet çəkici ilə əzilməlidir" dedilər, ardıcıl iki dəfə sürgün etdilər - Almas İldırımın məşəqqətli həyatı
20:45 15 Yanvar 2021
“Santa Barbara” serialının qəhrəmanı vəfat etdi
18:46 15 Yanvar 2021
Milli Teatr Vətən müharibəsi iştirakçısını işlə təmin etdi - Foto
18:19 15 Yanvar 2021
Azərbaycanlı rəssamın ABŞ -da fərdi sərgisi açıldı
17:37 15 Yanvar 2021
Cəfər Cabbarlı ilə Səməd Vurğun Onu niyə anlamırdılar?
17:14 15 Yanvar 2021
Görkəmli ingilis rejissorun kitabı Azərbaycan dilində - İlk dəfə
16:30 15 Yanvar 2021
Yaşamak bir ağaç gibi... – Günün şeiri
15:51 15 Yanvar 2021
Ərə vermək üçün yaşını artırdılar, prokuror qaynı oğlunu əlindən aldı, evində ölü tapıldı - Məşhur aktrisanın film kimi həyatı
15:11 15 Yanvar 2021
Netflix “Leyli və Məcnun” filmini çəkdi: Azərbaycanlı oğlan və İndoneziyalı qız - Video
14:31 15 Yanvar 2021
Şuşaya Üzeyir bəylə qayıtmağın fəziləti
14:07 15 Yanvar 2021
Kişiləri öldürüb özü uzun yaşayan qadınlarımız: Dəhşətli statistika
13:29 15 Yanvar 2021
Tacikistan mediası "Nizami ili"ndən yazır
12:45 15 Yanvar 2021
Fransada yaşayan türk yazar: “Hər gün səhər gözümüzü qadın cinayətləri ilə açırıq” – Müsahibə
12:11 15 Yanvar 2021
Üzeyir Hacıbəyli, Natəvan və Bülbülün “güllələnmiş heykəllər”i Şuşaya qaytarıldı
12:01 15 Yanvar 2021
Ermitaj saxtakarlıqda ittiham olunur
11:35 15 Yanvar 2021
Gündüz dayı necə məşhurlaşdı?
11:03 15 Yanvar 2021
Şərif Ağayarın “Kurtlar vadisi”ni xatırladan romanı – Tənqid
10:30 15 Yanvar 2021
“Yeralaş”ın bədii rəhbəri koronavirusdan vəfat edib
09:52 15 Yanvar 2021
Ərinin xəyanətini yuxuda görən Qumru – Sevdanın hekayəsi
09:00 15 Yanvar 2021
Hitlerin kitabının elmi buraxılışı hazırlandı
19:11 14 Yanvar 2021