news-inner
clock11:01 calendar-gray 01 Sentyabr 2020 view-gray2658 dəfə oxunub
view-gray2658 dəfə oxunub

İmam Hüseynə lağ edənlər - Ayxan Ayvaz yazır...

İllər əvvəl Aşura günü bir məscidə getmiş və ordan reportaj yazmışdım. Reportaj səs-küy doğurdu, biri təriflədi, o biri dodaq büzdü. Dodaqbüzənlər özlərini ateist adlandıran kəsim idi. Sən demə, məni də ateist hesab edirlərmiş və düşünüblərmiş ki, bu cür cəfəng, cahil bir anı necə bəh-bəhlə yazıya çevirmişəm.

Onlara dedim: mən ateist deyiləm, dindar da deyiləm, mənim inancım Rafiq Tağının "Allah, varsansa sənə şükür, yoxsansa eybi yox" cümləsinə söykənir. Qaldı reportaja... Mən hesab edirəm ki, yaxşı yazı sevgiylə yazılar, nifrətlə yox. Mən gördüyümü yazmışam, yazıçı kimi kənardan müşahidə etdiklərimi qələmə almışam.

İndi də eyni fikirdəyəm, təzə-təzə yazmağa başlayanda da bu fikirdəydim: sevgisiz yazı alınmır, lax yumurta kimi olur. Ədəbiyyat adamı ateist də ola bilər, deist də, ancaq və ancaq heç bir vədə sevgisiz ola bilməz. Sevgisiz yazılan heç nə hədəfə dəymir. Məsələn, zövqünə inandığınız, həqiqi ədəbiyyat adamlarından soruşun, görün hansı biri Salman Rüşdinin qalmaqallı "Şeytan ayələri"ni bəyənəcək. İnanmıram biri bəyənər. Estetik gözəllik olmadığından o əsər sadəcə dinə nifrət qılıncı sıyırmaqdır. Sənin sevgin tənqid kimi də ifadə oluna bilər, amma nifrət, qəzəb kimi yox. O zaman yazdığınız alınmaz.

Milli ədəbiyyatımızda Axundovun "Kəmalüddövlə məktubları" da mənə görə bu qəlibdəndir. Bəlkə də məqsədi dini fanatizmi tənqid etmək, insanları oyatmaq olub, ancaq əsərə sevgiylə deyil, nifrətlə girişib. Əmin olun, nifrətin sıçradığı heç bir əsər yaxşı deyil.

Mənə din həmişə mifoloji qatı ilə maraqlı olub. Heç vaxt uzun-uzadı din dartışmalarına girişməmişəm. Dinin yalançı, puç və əfsanə olduğunu sübut etməyə çalışan həmkarlarıma da həmişə gülümsünmüşəm. Qərb dindən ədəbiyyat yaradanda, Qərb dini rəvayətlər üzərində möhtəşəm bədii nümunələr qoyanda, biz sadəcə dinə qəzəbimizi püskürən publisistik yazılar yazdıq, ya da əliəyri, gülünc molla obrazları yaratdıq.

Aşura da, İmam Hüseyn də mənim üçün hər şeydən əvvəl mətn hadisəsidir. Ədəbiyyatdır. Mən onun gerçəkliyini qoyuram bir qırağa. Sırf yazıçı kimi o hadisənin bədiiliyinə boylanıram və ordakı tükləri ürpərdən faciəni görürəm.

Həmişə fikir vermişəm: İmam Hüseyni, Aşuranı tənqid edən, ona lağ-lağı qoşanlar özlərindən xəbərsizdirlər. Adi bir həqiqəti dilə gətirə bilmir, nəyəsə cəsarətləri çatmır. İmam Hüseyn isə öz həqiqəti uğrunda sona qədər gedib. Əqidə nümunəsidir o. Kərbəlanı yalnız ərəbə aid etmək nə deməkdir? Kərbəla bəşəridir. Dünyada ədalətsizlik, zülm var, əzən, haqqı tapdalayan var. Deməli, Kərbəlanı lokal ərazi çərçivəsində qiymətləndirmək doğru deyil. Çox sadə bir sual verim: siz öz əqidənizə görə hara qədər getmisiniz? O həqiqətiniz kimlərə görə gülünc, mənasız, boş olsun, eybi yox. Amma getmisinizmi? Heç özünüzü sorğulamısınızmı? Mən öz həqiqətim uğrunda nələr etmişəm?

Kərbala həqiqət uğrunda savaşmağın, zülmkara baş əyməməyin simvoludur. Onu kiçik görmək, adiləşdirmək olmaz. Sevməyə, inanmaya bilərsən. Hörmət etməyi, olmursa, susmağı bacar.

Mən də, Aşuranın fəlsəfəsini həqiqi başa düşənlər də bilirlər ki, baş yarmaq doğru deyil, uşaqlara o ayinləri izlətmək olmaz. Biz də onu tənqid edirik. Ancaq bütün bunlar sizə o yol uğrunda ölənlər üçün yas tutanlara lağ etmək haqqı verməz. Çünki bu dünyada hərə bir şeyə inanar, hərə bir yola qulluq edər. Heç kim heç kimə "sənin inandığın mənasızdır" deyə bilməz. İnanmaya bilər, tənqid edə bilər, lağ edə bilməz. Bu, ironiya deyil, yumor hissi deyil, bu sadəcə nadanlıqdır. Dini fanatizm necə təhlükəlidirsə, intellektual fanatizm ondan daha dəhşətlidir. İntellektə görə insanların həqiqi sevgisinə təpik vura bilməzsən. Eyni qaydada o da sənə "mənim kimi ol" deyə bilməz.

Hər şey bu qədər sadədir.

Çe Gevaraya sevgi olanda, hər şey qaydasındadır, intellektualdır, İmam Hüseynə sevgi olanda cahillikdir.

Elə şey olar?

Özünüzü güldürməyin!

news-inner-user
Ayxan Ayvaz

488 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021
Tofiq Bakıxanov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
10:16 27 Yanvar 2021
Samirə Əşrəfə ağır itki üz verib
10:06 27 Yanvar 2021
Təbrizli yazar: “Nizamini məqbərədən çıxarıb xalqın həyatına qaytarmalıyıq” – Müsahibə
09:01 27 Yanvar 2021
“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021
O, çayxana filosofudur - Nabokovdan Sartr haqqında sərt sözlər
16:44 26 Yanvar 2021
Harri Potter serial olur
16:08 26 Yanvar 2021
Miri Yusif "Yaşat" fondu üçün konsert verəcək
15:29 26 Yanvar 2021
Zeynəb Xanlarova ilə oxumaqdan imtina etdi, yoldaşı ilə 55 il nikahsız yaşadı, qızının dəfninə getmədi – Xalq artistindən maraqlı faktlar
14:50 26 Yanvar 2021
Fellininin prodüseri vəfat etdi
14:02 26 Yanvar 2021
Akif İslamzadənin albomu yeni onlayn platformada - Foto
13:20 26 Yanvar 2021
Nazirliyin yeni komandası film çəkilişlərinə qarışacaqmı? – Gənc rejissor yazır
12:40 26 Yanvar 2021
Müharibədə iştirak edən ilk qadın müğənni: O, ilk konsertindən cəmi bircə manat qazanmışdı – Aygün haqda bilmədiklərimiz
12:01 26 Yanvar 2021