news-inner
clock13:24 calendar-gray 01 May 2020 view-gray3456 dəfə oxunub
view-gray3456 dəfə oxunub

Hamilə Leylanı qanına qəltan edən sevgi

İki aydan çoxdur mediada qadın cinayətləri ilə bağlı xəbər yazılmırdı. Hardasa sevinməyə başlayırdım ki, koronavirus insanları silkələyib. Bir az Allah, bir az da ölüm qorxusu salıb ürəklərə. Amma səhər gözümü açıb xəbərlərə göz gəzdirəndə qarşılaşdığım yeni qadın cinayəti xəbəri ilə sarsıldım.

Yox, hər şey “normala” dönüb. Cinayətkarlar karantindən çıxıb yenə “iş başındadır”.

Daha bir hamilə qadın “namus üstündə” can verdi. Daha bir qadın sadəcə bir iddia uğrunda xəyalları, arzuları, hələ doğulmayan körpəsi ilə birlikdə qanında boğuldu. Bundan sonra nə söyləsək, nə yazsaq, havada qalacaq.

Əsrlərdir cinayətlərə səbəb olan bu namus, qeyrət anlayışı ancaq qadınlara məxsusdurmu? Niyə hər cür mühafizəkarlığın təməlində, kişi iqtidarının qadın tabusu, qadın qorxusu, qadın aşağılaması var?

Hər cür avtoritar-totalitar cəmiyyətlər qadın və seks mövzusunda mühafizəkardır. Ancaq insanın ən dərin duyğularına, inanc dünyasına hökm edən dini mühafizəkarlıq - söhbət hansı dindən gedir getsin - mühafizəkarlıqların ən təsirlisidir. Məsələn, Xristiandakı “ifritə ovu” adı altında diri-diri yandırlan qadınları xatırlayaq.

İslam dini də sosial dayaqlarını qorumaq üçün mühafizəkarlığını birinci qadına göstərir. Uğrunda qadınların öldürüldüyü, kişinin qanlı bıçağını “namusumu təmizlədim” deyərək iftixarla sərgilədiyi, yerə göyə sığdırılmayan namus anlayışı, inkubator cücəsinə çevrilmiş qadını əzməyi qanuniləşdirir. Qadın bərabərhüquqlu fərd deyil, kişinin şərəfidir. Ona görə də namus qadın bədəni ilə eyniləşdirilir.

Qobuda əri tərəfindən amansızcasına qətlə yetirilən Leyla da “kişi şərəfi” uğrunda öldürüldü.

Xəbərləri incələyirəm. İl ərzində Azərbaycanda yüzlərlə qadın qətlə yetirilir. Böyük qismi boşanmaq istədikləri üçün əri tərəfindən, boşandıqdan sonra keçmiş əri tərəfindən, bir yanlış zəng, mesaj üçün nişanlısı, sevgilisi tərəfindən, sevgilisi ilə görüşdüyü üçün atası, qardaşı tərəfindən öldürülür. Bütün xəbərlərdə səbəb kimi qısqanclıq, namus göstərilir. Qısqanclıq cinayət alətinə çevrilib. Halbuki qısqanclıq sevdiyini paylaşa bilməmək duyğusunun ifadəsidir. Bu duyğu insan öldürmək üçün əsas ola bilməz. Əgər olursa, o zaman bizi öldürən sevgidir. Biz belə sevgini istəmirik.

Görünür, bizdə hələ uzun zaman qadın haqları “kişi şərəfi”nə uyğun tənzimlənəcək. Qadınların müəyyən bir yaş dövründən sonra öz həyatlarını istədikləri kimi idarə etmələri üsyan kimi dəyərləndirilir.

35 yaşa qədər uşaq dünyaya gətirən, analıq və ev qadını rolları arasında sıxılıb qalan qadın nə zaman ki özünə vaxt ayırmaq, işə girmək, sosiallaşmaq istəyir, kişi bunu “yolunu azmaq”, boşanmağa hazırlıq kimi anlayıb şiddətə əl atır. Qadının cəmiyyətə açıq olmasını kişi idarəni itirmək hesab edir. Özünü mədəniyyəti, dini, əxlaqı, hətta namusu qoruyan şəxs kimi görür. Və ən pisi cəmiyyətdən mənəvi dəstək alır.

Bəlkə, mediada bu xəbərləri təqdim edərkən “namus üstündə”, “qısqanclıq zəminində” ifadələrindən qaçmalıyıq? Bu təqdimat öldürülən qadının namussuz, cinayətkarın isə namuslu olduğuna gizli bir eyham vurur.

Bu kontekstdə namus yox, kişimərkəzçi sözü daha uyğundur. Qadının ölümünə səbəb namus deyil, patriarxallıq və radikal mühafizəkarlıqdır. Cəmiyyət isə çox zaman bu cinayətə şərait yaradır, kişinin əlinə qanlı bıçaq verib onu alqışlayır.

news-inner-user
Günel Musa

116 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Eldar Quliyev dəfn olunub - Foto
15:43 18 Aprel 2021
Müharibədən əvvəl fotoqraf işləmiş Milli Qəhrəman: Film kimi həyat və filmin özü
10:30 18 Aprel 2021
Sabir Əhmədli işğaldakı rayonuna necə qayıtdı?
16:32 17 Aprel 2021
Sirk ustaları bir araya gəldi
14:19 17 Aprel 2021
Şəhid polkovnikin təsirli piano ifası yayıldı - Video
13:28 17 Aprel 2021
Əsəbi gün - Humay Quliyevanın yazısı
12:30 17 Aprel 2021
Gözləri görməyən laçınlı şairin yurd gəzintisi
11:01 17 Aprel 2021
UNESCO Azərbaycan teatrının layihəsini qəbul etdi
10:29 17 Aprel 2021
Ağadadaşın kişi sözü – Elçindən yeni hekayə
09:00 17 Aprel 2021
“Nadir şah. Avşar dövləti” adlı kitab çap olunub
18:53 16 Aprel 2021
Prezident Eldar Quliyevin vəfatı ilə bağlı nekroloq imzalayıb
18:41 16 Aprel 2021
Qəmbər Hüseynlinin 105 illiyi qeyd olunub - Foto
18:17 16 Aprel 2021
Filmimiz Rotterdam Beynəlxalq Film Festivalında
17:29 16 Aprel 2021
Klinton ilk romanını nəşrə hazırlayır: "Terror dövləti" - Foto
16:37 16 Aprel 2021
Azərbaycanlı qadının fotosu Türkiyədə “İlin media fotosu” seçildi - Video
15:49 16 Aprel 2021
Təzəpirdə sinə vurdu, qızlarına görə Moskvada yaşamaqdan imtina etdi, atası onunla işləmək istəmədi – Tanımadığımız Eldar Quliyev
15:01 16 Aprel 2021
Yazıçıya vəzifə verildi
14:47 16 Aprel 2021
Qarabağda qırılan tut ağaclarına elegiya
14:31 16 Aprel 2021
Əməliyyatdan çıxan Zümrüd: “Xərçəng deyiləm” - Açıqlama
13:49 16 Aprel 2021
Həmid Herisçi Seymur Baycandan danışdı: “Təəssüf ki...”
13:02 16 Aprel 2021