writer1

Etimad Başkeçid

Məqalə sayı

51
clock11:08 calendar-gray 16 Dekabr 2019 view-gray1851 dəfə oxunub
view-gray1851 dəfə oxunub

Boşboğazların əsri

Mənə həqiqət yox, rahatlıq lazımdır!
(F.Fidcerald)

Hərdən mənə elə gəlir ki, sözlərin az olduğu vaxtlarda insanlar daha ünsiyyətcil, səmimi, qərəzsizmiş, bir-biriylə daha dürüst davranırmış. Sözlər çoxaldıqca riya da artıb, nəticədə «sözlər fikirləri gizlətmək üçündür», «çox söz yalansız olmaz» tipli deyimlər yaranıb.

«İnformasiya əsri» dediyimiz nəsnə ağzını avara qoyanların, boşboğazların ikonasına çevrilib: bu adamlar öz hobbilərindən mənfəət götürməyi bacaran kreativ sənətkarlardır. Nəticədə «informasiya»nı qapıdan qovursan, pəncərədən girir. Çoxu da, qarabağlılar demiş, «qəstüm-şalvarlı», qalstuklu informasiyalardır; cümlələri elə bil tokar dəzgahında düzəltmisən.

Bir çox müsəlman ölkələrindən fərqli olaraq, bizdə hamı yazıb-oxumağı bacarır (Sovet hökumətinə pioner salamı!»), di gəl, «inofrmasiya əldə edib, üzərində işləyən və yayanlar»ın mütləq əksəriyyəti filansyorlardır. Adamın inanmağı gəlmir ki, Tövrat yazılan zaman yəhudilərin yalnız bir faizi oxuyub-yazmağı bacarırmış.

Sözüm onda deyil – bizim media nəyi bacarmasa da, insanlarla mentor tonda, nida cümlələriylə danışmaq əlindən gəlir. Bəzi əldəqayırma professorlar kimi. Minillik həqiqətləri elə yastı-yastı nağıl eləyir, adamı yuxu tutur. Nəbadə bu həqiqətlər haqqında ehtiyatsız cümlə işlədəsən, o dəqiqə tumanını başına çəkir.

Belə olan halda bəzən yolunu «Faxralı» xəngəlxanasından salırsan ki, bir-iki stəkan gürcü çaxırı içib, beyin sensorlarına dinclik verəsən.

Başınızı ağrıtmayım, bu günlərdə yenə «Faxralı»ya güzarım düşdü. Axşam tərəfi adam çox idi deyə, xeyli yaşlı, üzünü tük basmış bir kişiylə eyni stolda oturmalı oldum. Kişi artıq hallıydı, bir mənə, bir də əlimdəki kitaba – Nəsimi haqqında kitab idi – baxdı, baxdı, sonra dumanlı gözlərini üzümə zilləyib, çoxdankı tanışım kimi:

– Bu sənətkarlara necə baxırsan? – soruşdu.

– Hansı sənətkarlara?

– Həqiqət və ya, tutalım, öz həqiqəti uğrunda canından keçənlərə.

Çiynimi çəkdim.

– Necə yəni? Qəhrəmandırlar, örnək adamlardır! – əzbərdən dedim.

– Mən elə fikirləşmirəm… – kişi bic-bic gülümsündü. Fikirləşdim ki, yalan-palanını pula satan adamlardandır, indicə məndən çaxır istəyəcək. Amma yox, kişi siqaretdən xarlaşmış səslə davam elədi: – Bu, sadəcə həyatı, yəni ən ali dəyəri ilğıma qurban verməkdir.

– Həqiqət ilğımdır?

– Əlbəttə! Bütün biliklər nisbidir, elə deyil? Sübut eləməyə ehtiyac varmı? Bunu hamı bilir…

– Tutalım.

– Tutalım? Yox, bu belədir, yoxsa mütləq həqiqət kimi Tanrının ətəyindən yapışmazdılar. Həqiqət – yalnız ilğımdır, başqa heç nə. Həqiqətin varlığını sübut etmək mümkün deyil, necə ki, neçə min illik fəlsəfənin də buna gücü çatmır. Deməli, «son instansiyadakı həqiqətə» iddialı olan adama yalnız inanmaq qalır. İnanmaq və Sokrat kimi «Platon dostumdur, amma həqiqət daha qiymətlidir!» deyib, ölümə təslim olmaq, dostunu ortalıqda qoyub, aradan çıxmaq. Bu, sektant təfəkkürüdür! Bu təfəkkür nə qədər dəridən-qabıqdan çıxsa da, Koperniki Qalileydən yuxarıda tuta bilməz! Sokratdan sonra gələnlər, İsa Məsihdən tutmuş, Uilyam Uollesə qədər, hamısı onun oyununa gəliblər. Nə əllə tutula bilən, nə də sübuta yetirilə bilən bir nəsnəni fetişləşdirib, Tanrı mərtəbəsinə qaldırıblar və özlərini ona qurban veriblər. Nəticə isə ortadadır – nə dünya günahlardan arınıb, nə yer üzündə azadlıqlar bərqərar olub. Olubsa da, dünyanı hay-küysüz ələkdən keçirən, adı-soyadı bilinməyən sənətkarların sayəsində olub!

– Demək istəyirsiniz ki, dostluqlar hər şeydən üstündür… Elə isə, icazə verin sizi çaxıra qonaq eləyim. – söhbəti uzatmaq istəmədim. – Dostluqların şərəfinə!

Neyləmək olar, xəngəlxana bu cür söhbətlərin yeri deyil.

Ümid yenə mediaya qalır.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Tünzalə Ağayeva Türkiyəyə yardım göndərdi
10:26 31 İyul 2021
Ən başıbəlalı mahnımız: Onu Fatimeyi-Zəhraya, Şah İsmayıla və Cəfər Cabbarlıya nə bağlayır?
09:02 31 İyul 2021
Facebookda tənha insanları necə tanımaq olar?
21:00 30 İyul 2021
Ssenaristlər üçün Yay Məktəbi təşkil olunur
19:00 30 İyul 2021
Şəhidlərə həsr olunmuş kitab işıq üzü görüb
18:05 30 İyul 2021
Ürək dil acır ki, sönməmiş odum - Səməd Vurğundan şeir çələngi
17:30 30 İyul 2021
Qısa hekayə: Yanğın
16:23 30 İyul 2021
Hüquqşünas teatra rəhbər gəldi
15:30 30 İyul 2021
Xalqı efirdən partizan hərəkatına çağıran Xalq artisti - O, İlhamə Quliyeva ilə eşq yaşamışdımı?
14:26 30 İyul 2021
Türkiyə evimizdir - evimiz yanır
13:51 30 İyul 2021
Rejissorumuz beynəlxalq festivalda jüri sədri oldu
13:06 30 İyul 2021
İçimizi yanır! – Türk sənətçilərin yanğın harayı
12:20 30 İyul 2021
Yazıçımız Beynəlxalq ədəbiyyat festivalında qalib gəldi
11:41 30 İyul 2021
Ssenarimiz Ukraynada ən yüksək balı topladı
11:05 30 İyul 2021
Özü torpağın altında, saatı cibimdə... - Orxan Cuvarlı yazır
10:09 30 İyul 2021
Tural Abbaslının hay-küyü, Aysel Əlizadənin kukla eksperimenti - “Elin sözü” düzdürmü?
09:01 30 İyul 2021
Ən gözəl sevgilərlə xərçəng belə sağalar - Bahar Zamanının şeirləri
21:00 29 İyul 2021
Kino Günü açıq havada qeyd olunacaq
18:06 29 İyul 2021
Müəllifi kim öldürüb? - Qismət yazır...
17:20 29 İyul 2021
Azərbaycan almanlarından bəhs edən kitab çıxdı
16:51 29 İyul 2021