writer1

İnqilab Quliyev

Məqalə sayı

3
clock13:30 calendar-gray 17 Oktyabr 2019 view-gray1137 dəfə oxunub
view-gray1137 dəfə oxunub

Rusiyaya gedən azərbaycanlının kədərli tarixçəsi

Kulis.az İnqilab Quliyevin “Mən haradan biləydim” yazısını təqdim edir.

Babamın sağ vaxtları idi. Maddi vəziyyət sarıdan korluq çəkmirdik. Ya da bunu hiss edəcək yaşda deyildim. Babam sovet vaxtında uzun illər neftçilik edib - mühasib imiş, yaxşıca qazanıb, elə qazandığını da kefinə, yeyib-içməyinə, gəzib-görməyinə xərcləyib. Təqaüdə çıxandan sonra da yaxşı təqaüd alırdı. Kənd yerlərində nisyə alver həmişə populyar olub. Məncə, olacaq da. Adətən, nisyə alver böyük yaşayış yerlərində, bir-birini tanımayan insanların yaşadığı ərazilərdə mümkün olmur. Bizim kənddə isə digər əksər kəndlərdə olduğu kimi hər kəs hər kəsi ənkə-böyüyünə qədər tanıyırdı. Daimi alver etdiyimiz mağaza babamın qardaşı oğlunun mağazası idi. İstədiyim vaxt mağazaya girib, istədiyim şeyi götürüb çıxırdım. Elə bilirdim ki, havayıdır. Daha doğrusu, bilmirdim. Yəni bu aldığım şey-şüyün qarşılığında bir şey verildiyindən xəbərsiz idim. Əslində, bu haqda düşünsəydim gedişatı özüm üçün aydınlaşdırardım. Sadəcə, düşünmürdüm. Yəni düşünəcəyim şeydən xəbərsiz idim. Qatıq deyə bir ağartı məhsulu olduğundan xəbəri olmayan adam qatığın turşuyub-turşumadığını özlüyündə necə müzakirə edə bilər ki?! Hə... Onu deyirdim axı, sən demə, ay boyunca mağazaya girib, götürüb, çıxdığımız şey-şüylərin pulunu bizimkilər ayın axırında verirmişlər. Mən haradan biləydim?!

Əvvəllər kəndlərdə sayılı sayda xeyriyyəçi insanlar olurmuş. Kənd mağazalarına girib, bütün nisyə dəftərini açıb, kəndçilərin borclarını ödəyib gedirlərmiş. Bəzən də mağaza sahibindən xahiş edirmişlər ki, səni and verirəm kapital məbədinə, kimliyimi kimsə bilməsin. Kimisi sinəsini qabardaraq borcunu ödəmək məqsədi ilə mağazaya girəndə borcunun silindiyini öyrənirdi, kimisi də boynu-bükük halda evdəki vəziyyəti ifadə edən cümlələri ağızından tökə-tökə içəri girərkən:

- Ay İsmət, valla deyiblər ki, birinci gün sosialı verəcəklər, alan kimi gətirib borcumu ödəyəcəm. Bir dənə yağ ver, kişi üçün də bir dənə siqaret, yaz o birilərin altına, birinci gün pulu alan kimi hamısını gətirib verəcəm.

Ardından mağaza sahibi vəziyyəti ərz edər. Bir anlıq xoşbəxtlik. Borcu ödəyənin dirilərinə dua, ölənlərinə rəhmət.

- Onda bir dənə də duz ver, ay İsmət.

Gülən qadın yeyin yerişlə evə doğru irəliləyir. Alqışlar. Pərdələr bağlanır.

Cabbar kişi də kənd mağazasına bir xeyli borcu olan bəndələrdən biri. İki-üç aydır elədiyi alver ayın axırında aldığı veteran təqaüdündən çox çıxır. Təqaüdü aldığı kimi aparıb mağazaya versə də borcu bağlaya bilmir ki, bilmir. Görür belə olmayacaq. Balaca dəstirxanını atır çiyninə, yol alır Rusyətə. Arvada deyir ki, “darıxma, siz alverinizi edin, mən hər ayın axırı pul göndərəcəm.” Gedir, iki ay sonra 40 şirvan göndərir. O biri ay 65 şirvan. Burada vəziyyət yaxşılaşır. Üstəlik, arvadı mağazaya borc ödəməyə gedəndə borcun ödəndiyi xəbərini alır. Xəbər göndərir ki, “ay Cabbar, bəs hal-qəziyyə belədir, borc ödənib, əlimizdə də bir az sən göndərdiyindən, bir az təqaüddən az-maz bir şey var, çıx gəl, ta az sürün Rusyətin küçələrində!” Cabbar fikirləşir ki, arvad darıxıb, yalan danışır, kimdir əşi mənim borcumu ödəyən?! Pah! Ölmüşdü Xankişi! İşləməyə davam.

Cabbar bu qərarı verdiyində Tula şəhərinin tulalar dolaşan bir küçəsinin tinindəki nimdaş, rütubət qoxan, taxta bir kafedə son pivəsini bitirmişdi. Qabda qalan son noxudları qabıqlarını çıxarıb, külqabının içinə atdıqdan sonra yeyirdi. Cabbar illərdir Rusiyada yaşayan xalası oğlunun yanına getmişdi. Bütün kənd əhalisi kimi o da xalası oğlunun pula pul demədiyini, gündə bir Nataşa ilə fırlandığını düşünsə də ora getdiyində tam əksi olan bir mənzərə ilə qarşılaşmışdı və Cabbar xalası oğlunun ona verdiyi yataqdan başqa heç nə olmayan, divarları rütubətdən qabıq vermiş otaqda qaldığında hələ də noxudu qabıqlı yeməyin sağlamlığa zərərli olduğuna inanıb, buna xüsusi diqqət yetirirdi.

İlk günlərdə bir azərbaycanlı vasitəsi ilə dülgər sexində işə başlamışdı. Evə ilk pulu göndərəndən sonra pəncərədən baxmaqla qapı ağzında gözləyənlərin qarnını doyura bilməyəcəyini anlamışdı. Məcbur dülgər sexindən ayrılan Cabbarın pəncərə sifarişi alarkən tanış olduğu bir müştərinin "İş lazım olsa, mənimlə əlaqə saxla'' cümləsi yadına düşdü. Əsli Rustavidən olan bu adamın restoranlarından birində aşpaz köməkçisi kimi işə başlayan Cabbar işlədiyi ikinci həftədə əlinə qaynar suyun tökülməsindən sonra məcbur qalıb, oradan da ayrıldı. Cabbar ikinci ay evə göndərdiyi pulu da dolanışığını necə, haradan, hansı pulla idarə etdiyindən baş aça bilmədiyi xalası oğlundan borc alıb göndərmişdi.

Bir neçə gün əli ilə əlləşən Cabbarın bu Tula küçələrində düz-əməlli iş tapa biləcəyi barədə çox da ümidi qalmamışdı. Lakin geri qayıda bilməzdi. Qohum-qonşunun "Getdi, orda da bir barmağa dərman ola bilmədi, suyu süzülə-süzülə qayıdıb gəldi" deməsini həzm edə bilməzdi. Bunu deyən insanların Cabbarın geri gəlməsinə sevinib, "Bay-bay! Gör kim gəlib, ə?!" deyib var gücü ilə qucaqlaşan, üç gün Cabbarı xərcə salıb, qayıtmağının sağlığına vuran insanlar olacağı isə Cabbarın qüruruna viaqra kimi təsir edirdi. Gecələr öz-özünə "Kaş heç gəlməyəydim, azdan-çoxdan, bir təhər dolanırdıq, mənə lazım idi?" tipli tənqidlər yönəltsə də sonda başını yastığın altına soxub, yatmağa çalışırdı. Təxminən, 30 saniyə sonra gözlərini açıb, "Mən hardan biləydim e, ala?" deyib, yenidən yuxuya getməyə cəhd edirdi.

Cabbar Rusiyadakı fəaliyyətini azərbaycanlıların işlədiyi bazarda özünə bir piştaxta tapıb, bir neçə il sonra sonlandıracaqdı.

Beləcə, səkkiz il keçir. Nəhayət, əldən-ayaqdan düşmüş, üz-gözünü saqqal, saqqalını ağ tük basmış keçəl Cabbar kəndə qayıdır. Görür, illərdir işləyib göndərdiyi pulla arvadı əməllicə dam-daş tikdirib. Təsərrüfatı böyüdüb. Vəziyyət yaxşıdır. Soruşur ki, “ay Tükəz, sən Həzrət Abbas, o vaxtı həqiqətən o boyda borcu ödəmişdilər?!” Tükəz iki əlini qaldırıb, “kül elə axmaq başuva!” deyib, Cabbara doğru yelləyərək, “mən o vaxt rus xaçına söyürdüm, ədə?! Dedim ki, ödənib də... Səə yalan borcum var idi?! Boş-boşuna ömrünü çürütdün orda. Mən də pulu tolazlamamaq üçün dam-daş tikdim, qoyun-quzu aldım.”

Cabbar köynəyinin döş cibindən siqareti çıxarıb damağına qoyduqdan sonra kibriti yandırıb siqaretə tutuşdurur. Başının arxasını iki aşağı-iki yuxarı qaşıyır. İlk qullabın tüstüsünü buraxır-"Mən haradan biləydim?!"

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Gənc rəssamlar üçün ustad dərsləri - Ödənişsiz
12:03 04 Avqust 2021
Azərbaycanlı şair Türkiyədəki yanğına şeir yazdı – Mətn
11:12 04 Avqust 2021
Atam öləndə mənə "iş" tapan müəllimim - Ayxan Ayvaz yazır
10:47 04 Avqust 2021
Yazıçı həmkarını sərt tənqid etdi: “Fiaskodur!”
10:03 04 Avqust 2021
İspanca çıxan “Nəsimi poeziyası” kitabı təqdim olunub
09:37 04 Avqust 2021
Sən əvvəl qoymurdun sevəm səni – Nərmin Kamaldan yeni şeirlər
09:01 04 Avqust 2021
Falçı ona cavan öləcəyini söyləmişdi – Zərdüşt Şəfinin kədərli həyatı
21:00 03 Avqust 2021
Milli Qəhrəman haqqında sənədli film çəkilib
19:00 03 Avqust 2021
Anar Kərimov Yunus Əmrə İnstitutunun nümayəndə heyətini qəbul edib
18:41 03 Avqust 2021
İki dil bilmək uşaqların nitqinə ziyandırmı?
18:21 03 Avqust 2021
Dünya bir pəncərədir - Rasim Nəbioğlu yazır
17:42 03 Avqust 2021
Eyni səngərdə döyüşən ata-oğul, ərinin tabutuna girən qadın, əkiz qardaşların əkiz məzarı - 44 günlük müharibədən 44 qeyri-adi fakt
17:01 03 Avqust 2021
Aktrisanın adına saxta profil açıldı
16:34 03 Avqust 2021
Yeni sədr hər kəsi əməkdaşlığa çağırdı
15:45 03 Avqust 2021
Rus qadını evinə qonaq çağırdı, ərini içirtdi... – Xəyanət haqqında hekayə
15:01 03 Avqust 2021
Bakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalı keçiriləcək
14:15 03 Avqust 2021
Nazirlik rəsmisi: “Kinostudiyaya ən müasir avadanlıqlar almışıq”
13:30 03 Avqust 2021
Bir bax, başın üstə günəş doğulur – Ramiz Rövşən Şuşaya şeir oxudu - Video
12:45 03 Avqust 2021
Allaha inanmadı, 16 yaşlı qızla evləndi, oğlunun ölümündə özünü günahkar bildi - Xalq şairindən 10 maraqlı fakt
12:01 03 Avqust 2021
Öz ölümünü yazan şair - Günün şeiri
11:30 03 Avqust 2021