news-inner
clock12:21 calendar-gray 06 Sentyabr 2019 view-gray4137 dəfə oxunub
view-gray4137 dəfə oxunub

Arvadının külünü okeana səpən azərbaycanlı dahi

Bu gün dahi azərbaycanlı alim Lütfi Zadənin anım günüdür. Kulis.az bu münasibətlə dünya şöhrətli elm xadimi ilə bağlı maraqlı faktları təqdim edir.

1933-cü ildə Bağırov göstəriş vermişdi ki, Sovet İttifaqına mənsub olmayan hər kəs 24 saat ərzində ya ölkəni tərk etməli, ya da sovet vətəndaşlığını qəbul etməlidirlər.

Xəbəri eşidən Lütfi Zadənin atası Rəhim dayı ailəsini götürüb İrana gedir.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Lütfi Zadə üçüncü sinfədək təhsilini Bakıda alıb. Uşaq vaxtı ona “Lutik” deyirlərmiş.

***

Elə o ərəfələr fotoya maraq salır. Sonralar fotoportretlər üzrə ixtisaslaşır. Müsahibələrinin birində bu haqda deyir: “Paparatsilər kimi icazəsiz bir çox məşhur insanları çəkmişəm”.

Məşhurların arasında ABŞ-ın sabiq prezidentləri Nikson və Trumen də olub.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Bakını çox sevirdi. Xüsusən də Azərbaycan yeməklərini. Ən çox lülə kababla kələm dolmasını... 1965-ci ildə Bakıya gələndə uşaqlığının bu iki ləzzətindən dadmaq ilk işi olub.

***

Kimdənsə hədiyyə almağı xoşlamazmış. Ancaq özü hədiyyə verməyi çox sevərmiş. Tez-tez dostlarının ad günündə iştirak edər və onlara hədiyyələr verərdi. Ən çox da qalstuk bağışlamaq onun ənənəsinə çevrilmişdi.

Image result for lütfi zadə

***

Unikal yaddaşı vardı. Bu üzdən də elm sahəsinə yönəldi. Elmi, riyazi bilgiləri, saysız informasiyaları yaddaşında cəm edən, demək olar ki, elmə aid heç bir bilgini unutmayan Lütfi Zadə hərdən corab geyməyi yadından çıxarırmış.

***

Amerikada Kolumbiya Universitetinə qəbul olundu. Sonradan elmi işçi kimi işləməyə başladı. 24 yaşında Amerikanın ən gənc alimi oldu.

***

Ona şöhrət qazandırmış qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsindən əlavə, başqa nəzəriyyələri də var. Sadəcə çoxluq arasında o qədər də məşhur deyil.

Image result for lütfi zadə

***

Qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi mübahisəli sayılırdı və tez-tez ironiya hədəfinə tuş gəlirdi. “New York Times” qəzetindəki məqalədə onun nəzəriyyəsinin yanlışlıqları haqda fikirlər yer almışdı.

***

Lütfi Zadə pula önəm verən biri deyildi. Statistikaya görə, onun nəzəriyyəsindən yararlanan şirkətlərdən pay sahibliyini istəsə, dünyanın ən varlı adamı olardı. Amma istəmirdi. Elə ona görə də balaca bir evdə kasıbyana yaşamağı seçdi...

***

Toyu çox sadə olub. Cəmi 6 nəfər varmış toyunda. Nyu-Yorkdakı restoranda keçirilən sadə toy və yoldaşı Fenka ilə 73 il bərabərlik...

***

Yoldaşının ailəsi Rusiyadan immiqrasiya edən yəhudilər idi. Onlar Yaponiyaya getmiş və sonra İrana gəlmişdilər. Hər iki ailə uşaqlarını rəqs dərnəyinə qoyur. Beləliklə, Lütfi Zadə həyatının qadını ilə burda tanış olur.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Xanımı vəfat edəndə bir məktub yazmışdı. Ağrılı və kədərli bir məktub. O məktub bu sözləri deyirdi: “Mən Fenkasız yaşaya bilmərəm”. Doğrudan da çox yaşaya bilmədi. Düz bir ildən sonra vəfat etdi. 96 yaşında... Ölməmişdən əvvəl isə doğma Bakısında dəfn olunmasını vəsiyyət etdi.

***

Çoxları onun bu qərarına təəccüblənmişdilər. Düşünmüşdülər ki, o, elə yoldaşının yanında dəfn olunmaq istəyər. Lakin sən demə, Lütfinin xanımı öləndə vəsiyyət etmişdi ki, onu yandırıb, külünü okeana səpsinlər...

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Oğlu Norman onun dəfninə gəlməmişdi. Bunu belə izah edirlər: Norman çox rasional biridir və artıq yerə enerji sərf etməyi xoşlamır. Oğlu Lütfi Zadə ilə morqda vidalaşıb və dəfnə gəlməyə ehtiyac görməyib.

***

Norman haqda daha maraqlı bir fakt da var: onun “Uduşlu poker sistemləri” kitabı qumar oyunlarının həvəskarları üçün stolüstü kitab hesab olunur.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Lütfi Zadə inanclı biri deyildi. Ateist idi. Ancaq vəsiyyəti üzərinə Bakıda dəfn olunanda dini qaydalarla basdırıldı.

***

Mirasını davamçısı, tanınmış alim Rafiq Əliyevə bağışlayıb. Professor Rafiq Əliyev isə bu maddi sərvəti “Zadə irsi və süni intellekt” Assosiasiyasına hədiyyə edib.

news-inner-user

18446 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Pamuku təzə romanına görə niyə linç edirlər?
16:20 14 Aprel 2021
Anar qazi-şairlərlə görüşüb
15:40 14 Aprel 2021
Öləcəyini bilə-bilə vertolyota minən Milli qəhrəman - Türkiyə prezidenti ondan nə xahiş etmişdi?
14:55 14 Aprel 2021
Ruhumuzun mistikası - Ibrahim Ibrahimli yazır
14:12 14 Aprel 2021
Ziyalılar Prezident Administrasiyasına müraciət etdi
13:31 14 Aprel 2021
Şah İsmayıl Xətainin kitabı nəşr olundu
12:47 14 Aprel 2021
Azərbaycandan borc istəyən Atatürkün məktubu - Nadir fakt
12:05 14 Aprel 2021
Kanalizasiyada ölən Əhməd məhəlləni necə xilas etdi?
11:25 14 Aprel 2021
“Tik-tok”da videosu çıxdığına görə döyülən qadın
10:44 14 Aprel 2021
Tanınmış rejissor vəfat etdi
10:15 14 Aprel 2021
"Ürəyim istəyən qədər boşboğazlıq etmək istəyirəm" - Seymur Baycanla müsahibə
09:00 14 Aprel 2021
Mərakeşdə Azərbaycanla bağlı kitab nəşr olundu
18:59 13 Aprel 2021
Gənc yazarla görüş keçiriləcək
18:08 13 Aprel 2021
44 günlük müharibəyə həsr edilən şeirlər kitabı çıxdı
17:21 13 Aprel 2021
Bir əliylə köksünü tutmuş... – Orxan Vəlidən seçmə şeirlər
16:45 13 Aprel 2021
Niyə kitab oxumalıyıq?
15:54 13 Aprel 2021
Kamal Abdullanın hekayəsi Gürcüstanda çap olunub
15:01 13 Aprel 2021
Övladı olmadı, Azərbaycanı biryolluq tərk etdi, gözləri tutuldu... – Kinomuzun Humayı hardadır?
14:10 13 Aprel 2021
Atatürkün pencəyi satışa çıxarıldı
13:37 13 Aprel 2021
Operator qızın soyuq səsi - Orxan Cuvarlı yazır
13:18 13 Aprel 2021