news-inner
clock12:21 calendar-gray 06 Sentyabr 2019 view-gray3950 dəfə oxunub
view-gray3950 dəfə oxunub

Arvadının külünü okeana səpən azərbaycanlı dahi

Bu gün dahi azərbaycanlı alim Lütfi Zadənin anım günüdür. Kulis.az bu münasibətlə dünya şöhrətli elm xadimi ilə bağlı maraqlı faktları təqdim edir.

1933-cü ildə Bağırov göstəriş vermişdi ki, Sovet İttifaqına mənsub olmayan hər kəs 24 saat ərzində ya ölkəni tərk etməli, ya da sovet vətəndaşlığını qəbul etməlidirlər.

Xəbəri eşidən Lütfi Zadənin atası Rəhim dayı ailəsini götürüb İrana gedir.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Lütfi Zadə üçüncü sinfədək təhsilini Bakıda alıb. Uşaq vaxtı ona “Lutik” deyirlərmiş.

***

Elə o ərəfələr fotoya maraq salır. Sonralar fotoportretlər üzrə ixtisaslaşır. Müsahibələrinin birində bu haqda deyir: “Paparatsilər kimi icazəsiz bir çox məşhur insanları çəkmişəm”.

Məşhurların arasında ABŞ-ın sabiq prezidentləri Nikson və Trumen də olub.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Bakını çox sevirdi. Xüsusən də Azərbaycan yeməklərini. Ən çox lülə kababla kələm dolmasını... 1965-ci ildə Bakıya gələndə uşaqlığının bu iki ləzzətindən dadmaq ilk işi olub.

***

Kimdənsə hədiyyə almağı xoşlamazmış. Ancaq özü hədiyyə verməyi çox sevərmiş. Tez-tez dostlarının ad günündə iştirak edər və onlara hədiyyələr verərdi. Ən çox da qalstuk bağışlamaq onun ənənəsinə çevrilmişdi.

Image result for lütfi zadə

***

Unikal yaddaşı vardı. Bu üzdən də elm sahəsinə yönəldi. Elmi, riyazi bilgiləri, saysız informasiyaları yaddaşında cəm edən, demək olar ki, elmə aid heç bir bilgini unutmayan Lütfi Zadə hərdən corab geyməyi yadından çıxarırmış.

***

Amerikada Kolumbiya Universitetinə qəbul olundu. Sonradan elmi işçi kimi işləməyə başladı. 24 yaşında Amerikanın ən gənc alimi oldu.

***

Ona şöhrət qazandırmış qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsindən əlavə, başqa nəzəriyyələri də var. Sadəcə çoxluq arasında o qədər də məşhur deyil.

Image result for lütfi zadə

***

Qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsi mübahisəli sayılırdı və tez-tez ironiya hədəfinə tuş gəlirdi. “New York Times” qəzetindəki məqalədə onun nəzəriyyəsinin yanlışlıqları haqda fikirlər yer almışdı.

***

Lütfi Zadə pula önəm verən biri deyildi. Statistikaya görə, onun nəzəriyyəsindən yararlanan şirkətlərdən pay sahibliyini istəsə, dünyanın ən varlı adamı olardı. Amma istəmirdi. Elə ona görə də balaca bir evdə kasıbyana yaşamağı seçdi...

***

Toyu çox sadə olub. Cəmi 6 nəfər varmış toyunda. Nyu-Yorkdakı restoranda keçirilən sadə toy və yoldaşı Fenka ilə 73 il bərabərlik...

***

Yoldaşının ailəsi Rusiyadan immiqrasiya edən yəhudilər idi. Onlar Yaponiyaya getmiş və sonra İrana gəlmişdilər. Hər iki ailə uşaqlarını rəqs dərnəyinə qoyur. Beləliklə, Lütfi Zadə həyatının qadını ilə burda tanış olur.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Xanımı vəfat edəndə bir məktub yazmışdı. Ağrılı və kədərli bir məktub. O məktub bu sözləri deyirdi: “Mən Fenkasız yaşaya bilmərəm”. Doğrudan da çox yaşaya bilmədi. Düz bir ildən sonra vəfat etdi. 96 yaşında... Ölməmişdən əvvəl isə doğma Bakısında dəfn olunmasını vəsiyyət etdi.

***

Çoxları onun bu qərarına təəccüblənmişdilər. Düşünmüşdülər ki, o, elə yoldaşının yanında dəfn olunmaq istəyər. Lakin sən demə, Lütfinin xanımı öləndə vəsiyyət etmişdi ki, onu yandırıb, külünü okeana səpsinlər...

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Oğlu Norman onun dəfninə gəlməmişdi. Bunu belə izah edirlər: Norman çox rasional biridir və artıq yerə enerji sərf etməyi xoşlamır. Oğlu Lütfi Zadə ilə morqda vidalaşıb və dəfnə gəlməyə ehtiyac görməyib.

***

Norman haqda daha maraqlı bir fakt da var: onun “Uduşlu poker sistemləri” kitabı qumar oyunlarının həvəskarları üçün stolüstü kitab hesab olunur.

Image result for Lotfi A. Zadeh

***

Lütfi Zadə inanclı biri deyildi. Ateist idi. Ancaq vəsiyyəti üzərinə Bakıda dəfn olunanda dini qaydalarla basdırıldı.

***

Mirasını davamçısı, tanınmış alim Rafiq Əliyevə bağışlayıb. Professor Rafiq Əliyev isə bu maddi sərvəti “Zadə irsi və süni intellekt” Assosiasiyasına hədiyyə edib.

news-inner-user

16477 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Açıq havada premyera oldu – İlk dəfə
19:01 18 Sentyabr 2020
Onlar "Ginnesin rekordlar kitabı"na daxil oldular - Fotolar
18:40 18 Sentyabr 2020
"Arşın mal alan" Bolqarıstan teatrında səhnəyə qoyuldu
18:00 18 Sentyabr 2020
Sarı camış - Kamal Abdulladan yeni hekayə
17:22 18 Sentyabr 2020
Azərbaycanın “Avroviziya-2021”də iştirakı təsdiqləndi
16:38 18 Sentyabr 2020
Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi anıldı
15:51 18 Sentyabr 2020
Dostunun qızıl saatını oğurlayan Vüqar, ərindən iyrənən Validə... – Səriyyə xala iş başında
15:10 18 Sentyabr 2020
“Qalatasaray”ın qələbəsinə sevinən kölə təfəkkürü – Sərdar yazır...
14:32 18 Sentyabr 2020
İntim görüntülərlə şantaj olunan qadın nə etməlidir? – Mütəxəssis rəyi
13:39 18 Sentyabr 2020
Mədəniyyət Nazirliyi: "Fəxri adlara namizəd olanları müstəqil komissiya seçəcək"
13:10 18 Sentyabr 2020
Şabanın adı filmlərinin çəkildiyi küçəyə verilib
12:47 18 Sentyabr 2020
Pula görə təhsilini yarımçıq qoydu, repressiyadan təsadüfən xilas oldu, xanımı başqa qadınla evlənməsini istədi – Üzeyir bəydən maraqlı faktlar
12:08 18 Sentyabr 2020
Müəlliməni intihara aparan səbəb
11:36 18 Sentyabr 2020
Musiqi Günü ilə bağlı elektron baza hazırlanıb - Link
11:02 18 Sentyabr 2020
Tanınmış yazıçı vəfat etdi
10:33 18 Sentyabr 2020
27 yaşda intihar edən müəlliməyə gecikmiş təsəlli
10:04 18 Sentyabr 2020
Bəy!
09:36 18 Sentyabr 2020
Qanı gördükcə qorxudan titrəyirdim - Bircənin romanı
09:00 18 Sentyabr 2020
Xalq artisti qonşusunu məhkəməyə verdi
19:05 17 Sentyabr 2020
Sinəm üstə saxlaram ayağının izini... – Rəbiqə peyğəmbərlərə şeir yazdı
18:32 17 Sentyabr 2020