writer1

Orxan Saffari

Məqalə sayı

17
clock11:02 calendar-gray 04 İyul 2019 view-gray1044 dəfə oxunub
view-gray1044 dəfə oxunub

Yelkənsiz qadınlar - Yelkənli yazıçı

Yelkən – dor ağacına bərkidilən və külək vurduğu zaman gəmini, qayığı hərəkət etdirən xüsusi biçimli qalın, möhkəm bez parçasıdır.

Bu, yazımda bəhsi keçən "yelkən" sözünün qısa tərifi...

Keçək, "Yelkənsiz" tərəfinə.

Söhbət Fərhad Amurdan və onun "Yelkənsiz qadınlar" romanından gedir.

Roman iki ildir ki, kitabxanamda yer alsa da oxumamışdım. Unuda bilmədiyim qadın kimi... Həmişə görürsən, ancaq toxunmaq yasaq.

Romana gəlincə... Nəhayət, tilsimi qırıb yaxınlaşa bildim.

***

Əsər haqqında tərif və tənqidlərimin üfüqi genişdir. Amma çalışacam ki, çürükçülük eləməyim, qısa və konkret yazım.

Hərdən qadınlardan incikliyimiz olur. Qadınsız olmadığı kimi bəzən qadınla da olmur. "Yelkənsiz qadınlar" romanının sonuna çatanda həmin o, "olmayan qadınlar"ı xatırladım. Məncə, romanın sonu alınmayıb. Alınmayıb deyəndə göydə qalıb. Natamamlıq var sanki, həm də sevgi romanı olması nəsə ürəyimcə deyil. Bu, artıq mənim məsələmdir. Oldum-olalı, yazdım-yazalı, oxudum-oxuyalı sevgi romanlarını sevmədim. Müəllif özüm belə olsam...

Bu, roman haqqında ümumi tənqidim də deyil. Tənqid üçün gərək ayrı bir yazı da yazam. Lakin elə bu yazıda kiçik tənqid hissəsi verməklə istəyirəm tərifə də keçim. Neyləyim, adam var könlündən dəli bir ağlamaq keçir, mənimki də belə.

Fərhad Amurun "Yelkənsiz qadınları" romanını ümumi belə analiz edə bilərik: hisslərin qarışıqlığı, duyğusallıq, aşırı sentimentallıq, sarsıntılar...

Söhbət sevgidən, qadınlardan gedirsə, məsələ qarışıqdır. Əslində, istər sevgi romanlarında, istər real həyatda sevgidən əziyyət çəkənlər daha çox kişilərdir kimi görünsə də, məncə, belə deyil. Qadın kişidən yaxşı sevir, daha çox sevir. Bu gün günümüz əsas müzakirə mövzuları belə qadınla bağlıdır. Qadınlar haqqında yazılmış bütün romanları, hekayələri, şeirləri - ən başda Fərhad Amurun "Yelkənsiz Qadınlar"nı göz önünə gətirib tez-tez işlətdiyimiz cümləni təkrarlaya bilərik:

- Qadın ədəbiyyatın xammalıdır!

Romandakı obrazların bəziləri əslində, müasir ədəbiyyatdan tanıdığımız yazıçı-şairlərdir. Bunların bəziləri açıq şəkildə, bəziləri də üstüörtülü verilib müəllif tərəfindən.

Kitabı oxumadığım dönəmlərdə Fərhaddan həmin obrazların kimlər olduğunu soruşanda onu artıq oxuyub bilmək lazımdır demişdi. Məhz bu səbəbə görə bu barədə geniş danışmaq istəmirəm. Hər şeyi mən yazası deyiləm ki. Orasını da özünüz oxuyub öyrənin.

Roman sevgi romanıdır, dramdır. Əsərdəki obrazların hər birinin öz hekayəsi var və hər bir obraz sevgi oyununun içindədir. Və də onlar düşdüyü situasiyalardan qurtulmağa çalışırlar.

Romana həm də avtobioqrafik roman da demək olar. Ona görə ki, sanki ümumi yaşantılar müəllifin özünün yaşadığı hallardı. Əgər belə deyilsə, texnikası yüksəkdir.

Başda etdiyim tənqid əslində romanı oxuyan zaman dialoqlarda ağlıma gəldi. Hərdən bayağılıq, şablonluq da hiss etdim. Amma bir tərəfdən sevgi elə həm də bayağılıqdı.

Azərbaycan ədəbiyyatında üç-dörd sevgi romanı var ki, yenilik kimi təqdim etmək olar. Mövzusuna görə aşağı-yuxarı hamısı eynidir, eyni formada yazılıb. Amma “Yelkənsiz qadınlar”da mənə elə gəlir ki, forma başqadır. Tanış deyil bir növ. Romandakı keçidlər, ümumi texnika bunu deməyimə əsas verir. Qeyd etdiyim nüanslar oxuduğumuz digər sevgi romanlarındakı kimi deyil.

Fərhad Amurdan bundan əlavə bir neçə hekayə oxumuşluğum var.

Açığı, müəllifin yazı dilinin gözəl olmasını romandan çox, hekayələrində hiss elədim. Yəni hekayələrdəki peşəkarlığı romanda o qədər də hiss olunmurdu. Ya da mən hiss etmədin.

Ən çox da "Versiya 1" hekayəsində Fərhadın yazıçılığına olan şübhəm aradan qalxdı.

Bu kiçik həcmli hekayədə də iki obraz var və onlardan biri də qadındır. Deyəsən, qadınlar zamanında müəllifi yaman incidiblər.

"Dünya yeni işıqlıdır" hekayəsində artıq sujet dəyişir və bütün bunlar fonunda Yelkənsiz qadınlar-Yelkənli yazıçı Fərhad Amuru "yaradır".

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Falçı ona cavan öləcəyini söyləmişdi – Zərdüşt Şəfinin kədərli həyatı
21:00 03 Avqust 2021
Milli Qəhrəman haqqında sənədli film çəkilib
19:00 03 Avqust 2021
Anar Kərimov Yunus Əmrə İnstitutunun nümayəndə heyətini qəbul edib
18:41 03 Avqust 2021
İki dil bilmək uşaqların nitqinə ziyandırmı?
18:21 03 Avqust 2021
Dünya bir pəncərədir - Rasim Nəbioğlu yazır
17:42 03 Avqust 2021
Eyni səngərdə döyüşən ata-oğul, ərinin tabutuna girən qadın, əkiz qardaşların əkiz məzarı - 44 günlük müharibədən 44 qeyri-adi fakt
17:01 03 Avqust 2021
Aktrisanın adına saxta profil açıldı
16:34 03 Avqust 2021
Yeni sədr hər kəsi əməkdaşlığa çağırdı
15:45 03 Avqust 2021
Rus qadını evinə qonaq çağırdı, ərini içirtdi... – Xəyanət haqqında hekayə
15:01 03 Avqust 2021
Bakı Beynəlxalq Qısa Filmlər Festivalı keçiriləcək
14:15 03 Avqust 2021
Nazirlik rəsmisi: “Kinostudiyaya ən müasir avadanlıqlar almışıq”
13:30 03 Avqust 2021
Bir bax, başın üstə günəş doğulur – Ramiz Rövşən Şuşaya şeir oxudu - Video
12:45 03 Avqust 2021
Allaha inanmadı, 16 yaşlı qızla evləndi, oğlunun ölümündə özünü günahkar bildi - Xalq şairindən 10 maraqlı fakt
12:01 03 Avqust 2021
Öz ölümünü yazan şair - Günün şeiri
11:30 03 Avqust 2021
Qələbədən yazmaq çox çətindir
11:01 03 Avqust 2021
“Orxan Pamukun evi inanılmaz dərəcədə geniş idi” – Söhbət
10:30 03 Avqust 2021
Deyirsən, anamın yerində ayrı arvadla mazaqlaşsın? – Yeni hekayə
09:01 03 Avqust 2021
Açıq havada Kino Günü keçirildi - Fotolar
08:49 03 Avqust 2021
Azərbaycanlı şair vəfat etdi
08:08 03 Avqust 2021
"Qapalı olan həyatımın qapılarını indi açıram..." - Fəxrəddin Manafovla yubiley müsahibəsi
21:00 02 Avqust 2021