news-inner
clock13:15 calendar-gray 07 Dekabr 2017 view-gray323 dəfə oxunub
view-gray323 dəfə oxunub

Alimlər tapdı: Dinlər yaranmamışdan qabaq insanları nə birləşdirirdi? - ARAŞDIRMA

Tarixə qədərki epoxada yad insanlar bir-biri ilə münasibət qurarkən nəyə əsaslanırdılar? Onlar hansı dünyabaxış və təsəvvürləri bölüşürdülər? Antropoloqlar bunun ayrı-ayrı əhvalatlar olduğu fikrinə gəliblər.

“Ovçuluq-yığıcılıq inanclarında tanrı-əxlaq anlayışı yoxdur, lakin onlar bir birinə kömək edir və qəbiləni kollektiv həyatında iştirak edirdilər. Bu səbəbdən biz düşünürük ki, ovçu-yığıcıların bu hekayələri artıq kənd təsərrüfatı meydana gəlmiş xalqlar üçün xarakterik olan müqəddəs allahları olan mürəkkəb miflərin sələfləridir” – deyə London universitet kollecindən Andrea Milyano izah edir. Bu gün bir çox antropoloqlar bir fikirlə razılaşır ki, bizim əcdadlarımız olan insan qrupları arasında din sadə səbəbdən yarana və möhkəmlənə bilərdi – fövqəl qüvvələrə və onların günahkarları cəzalandıra bilməsinə inam qruplarda nizam yaradır, qrup üzvləri arasında əlaqələri möhkəmləndirirdi. Bu belə “inanclı” insan qruplarına yaşamağa və öz nəslini davam etdirməyə imkan verirdi.

Digər tərəfdən alimlər etiraf edir ki, dinlər və o dinlə əlaqəli əxlaq normaları birdən-birə yaranmayıb. – Onlar 13-15 min il əvvəl insanların kənd təsərrüfatını mənimsədiyində yaranıb. Buna müvafiq olaraq, qədim insanlar əlaqə qurmaq, bir-birinə etibar etmək üçün hansısa bir formadan istifadə etməlidirlər. Bu forma konfliktləri minimallaşdırmalı, qarşılıqlı sərfəli əməkdaşlığa kömək etməli idi.

Milyano və onun həmkarları Filippində ibtidai icma quruluşunda ilişib qalmış aborigen qəbilələrin nümayəndələrindən ibarət qrupu müşahidə edərək, bu rola uyğun bir namizəd tapdılar. Bu qəbilənin üzvləri müasir sivilizasiyanın nailiyyətləri ilə maraqlanmırlar və ovçuluq və yığıcılıqla məşğuldurlar.

Bu müşahidələr zamanı alimlər qeyri-adi bir şey gördülər: onların arasında böyük şöhrətə və nüfuza malik insanlar yaxşı ovçular və yaxud ağsaqqallar və ya ağbirçəklər deyildi, hamıdan yaxşı əhvalatlar danışmağı bacaranlar idi.

Bu müşahidələr alimləri maraqlandırdı və onlar qəbilənin yaşlılarından bir-biri ilə bölüşdükləri hekayələrin, nəvələrinə ötürdükləri nağılların bir neçəsini danışmağı xahiş etdilər.

Məlum oldu ki, hekayələrin və nağılların bir çoxu bilavasitə, qəbilə üzvlərinin bir-biri ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq etməli olmasından, mübahisələrin həllində zorakılığın tətbiqinin qəbul olunmazlığından, cinslərin bərabərliyi kimi sosial normalara riayət etməyin vacibliyindən bəhs edir.

Ən maraqlısı odur ki, yaxşı hekayət danışmaq nəinki onun müəllifinin qəbilə üzvləri arasında nüfuzunu qaldırırdı, həm də onun nəsli davam etdirmək şanslarını artırırdı. Qəbilənin digər üzvlərinə baxanda belə adamların uşaqları daha çoxdur.

Alimlərin ehtimallarına görə, hər iki fakt bunu deyir ki, hekayə mübadiləsi ənənəsi insanın sonrakı mədəni təkamülündə ortaya çıxmış dinin ilkin özünəməxsus formasıdır.

news-inner-user
Aliyə

999 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Brilliant, Faiq, Aygün, Röya... - Onları belə görmədiniz
17:47 25 Yanvar 2021
Gecə qəfil evimə gələn qaradərili oğlan – Azər Əhmədovun qısa hekayələri
17:11 25 Yanvar 2021
Afaq Məsud Meksika səfiri ilə görüşdü
16:47 25 Yanvar 2021
Azərbaycanlı bəstəkar haqqında kitab çap edildi
16:33 25 Yanvar 2021
Dövlət varidatı elan olunmuş əsərlərdən istifadəyə görə qonorardan istifadə qaydası
15:55 25 Yanvar 2021
Atamın Qarabağda qalan əlləri – Hekayə
15:17 25 Yanvar 2021
Aygün Kazımovanı arxada qoydu, vərəmə tutuldu, 31 yaşında Amerikada güllələndi – Azərbaycanlı müğənninin faciəvi həyatı
14:37 25 Yanvar 2021
Beynəlxalq ədəbiyyat mükafatının qalibi bəlli oldu
13:58 25 Yanvar 2021
Türk aktyor evində ölü tapıldı
13:15 25 Yanvar 2021
2020-ci ildə Azərbaycanda ən çox satılan 10 kitab - Siyahı
12:34 25 Yanvar 2021
“Netflix”də çəkilən ilk aktrisamız: “Çox yaxşı qonorar verdilər” – Müsahibə
12:05 25 Yanvar 2021
Peyvənd qorxusu, toy dərdi və öldürülən yeganə azərbaycanlı
11:14 25 Yanvar 2021
Tanınmış ssenarist vəfat etdi
10:44 25 Yanvar 2021
Ağalar Qut Sabiri tənqid erəkən... - Təbrizdən yazırlar
10:15 25 Yanvar 2021
Muzeylər açıldı
09:35 25 Yanvar 2021
Günel Mövludun ən böyük nöqsanı – Cavid Ramazanov “Düşərgə”dən yazır...
09:03 25 Yanvar 2021
Eldar Quliyev "İstiqlal" ordeni ilə təltif olunub
15:16 24 Yanvar 2021
İlbzlərin sevişməsindən həzz alan kişi
11:32 24 Yanvar 2021
Kamal Abdullanın romanı Almaniyada çap olunub
17:38 23 Yanvar 2021
Xudu Məmmədov Zəlimxan Yaquba onunla bağlı hansı sirri açdı? – Xatirə
16:30 23 Yanvar 2021