writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

860
clock13:28 calendar-gray 09 Fevral 2017 view-gray554 dəfə oxunub
view-gray554 dəfə oxunub

Söyüş söyməyən əxlaqsız qadınlar

Sevda Sultanova

Ayxan Ayvaz haqlıdır. Qadının dilində səslənən söyüş onun bioloji, mənəvi təyinatına - zərifliyinə, incəliyinə və s. tərsdir. Ona görə “təyinatına tərsdir” deyirəm ki, istər-istəməz qadınla bağlı arxetip təsəvvürlərimiz bunu həmişə diktə edir. Yəni bu təsəvvürlərə görə, qadın üçün bəlli çərçivələr cızılıb: qadın qadınsı, zərif olmalı, heç bir halda kobudluq etməməli, ağır oturub batman gəzməli, bunu eləməli, onu eləməməlidir və s. Qadına münasibətdə bazis təsəvvürlər dəyişmir.

Hər halda “qadına söyüş yaraşır, ya yaraşmır” polemikası mənim üçün çox da əhəmiyyətli olmadığından mövzu ilə bağlı başqa məqamlara fokuslanacam.

Ümumiləşmiş belə fikir var ki, söyüş söymək və ya qeyri-normativ leksika mədəni səviyyənin aşağı olduğunun göstəricisidir.

Şəxsi, ictimai münasibətlərdə dozadan artıq nəzakətli, mədəni davranış göstərən adamlardan (cinsindən asılı olmayaraq) həmişə çəkinmişəm, ya da belə adamlara güvən hissim olmayıb. Həddindən artıq mədəni adamların sonda təhlükəli olduğunu anlayırsan. Təcrübəmdən deyim ki, bir qayda olaraq pedant mədəni, tərbiyəli davranışın arxasında sonradan nəsə bir riyakarlığın, meşşanlığın, mənfəətcilliyin gizləndiyi üzə çıxır. Yəni, bu sosial maska o adamlar üçün niyyətlərini həyata keçirmək üçün vasitədir.

Təbiətən elə yüksək mədəniyyətə malik adamlar da var ki, onların bir qismi ilə söhbətləşəndə o qədər etik davranıb müsahibini çərçivəyə salır, etiket qaydalarına o qədər dəqiqliklə riayət edirlər ki (məsələn, cəngəl mütləq sol əldə olmalıdır qaydası kimi), adamın yağlı söyüş söyüb, boşqabı da yemək qarışıq onun başına çırpmağı gəlir. Mənə elə gəlir ki, bu adamlar dünyaya yalnız ona görə gəlirlər ki, yer məhvərindən çıxsa da, bıçağın sağ, çəngəlin sol əldə olmasını, yeməkdən sonra da mütləq desert yeyilməsini vacib şərt olduğunu sübuta yetirsinlər.

Təbii ki, təbiətində söyüş söyməyi bacarmayan adamlar da var ki, onlarla ünsiyyətdə çox rahatsan, zövq alırsan.

Qısası, söyüşü mədəni səviyyənin aşağı göstəricisi saymıram.

Söhbət gündəlik, harda gəldi, necə gəldi, ortamı nəzərə almadan söyən adamlardan getmir. Çünki bu halda söyüş onların sadəcə, leksikonu, özünüifadədir.

Mənim nəsə ifadə edən söyüşü sevirəm. Yəni kontekstindən, şəraitdən asılı olaraq söyüş ciddi anlam - etiraz da, mövcud vəziyyəti ifadə eləmək üçün vasitə də ola bilər.

Məsələn, Madonnanın Trampı söyməsi kimi... Həmin vəziyyətdə Madonnanın söyüşü onun qadın cazibəsinə xələl gətirmir. Onun söyüşü etiraz, ifadə azadlığı idi və həmin situasiyada qeyri adekvat səslənmirdi.

Ümumiyyətlə seçilən ifadə tərzi –adamın mədəni səviyyəsini səslənən sözdən daha dəqiq ifadə edir. Kimsə ağır söyüşü elə ifadə edər ki, qətiyyən kübarlığını itirməz. Başqa birisi isə yüngül söyüş söyəndə belə vulqar görünər.

Nəinki söyüş, adi söz belə yerində olmayanda, ortamı nəzər almayanda dözülməyəcək qədər çirkin, kobud təsəvvür yaranır.

Keçmiş Amerika prezidenti Corc Buş kobud ifadələr işlətsə də, amma məsələn, həyat yoldaşının yanında bunu eləmir.

Söyüşün yaxşı tərəfləri də var təbii ki. Psixoloqlara görə, energetik balansı saxlamaq və stressi götürmək üçün söyüş köməyə gəlir. Məsələn, Melburnda dalaşan cütlüklər üçün xüsusi psixoloji xidmət var. Ər-arvad qəzəblənəndə xidmətin nömrəsini yığır və dəstəyin o başından elə ağır söyüşlər eşidilir ki, bu, tərəfləri tədricən özünə gətirir.

Əlbəttə ki, pislik eləməkdənsə, fiziki zərər yetirməkdənsə söyüş daha yaxşıdır. Amma orası da var ki, bizdə bir qisim qətllərin əsasında ana-bacı söyüşü dayanır...

Qadının söyməsinə gəlincə, məncə, bunu Faina Ranevskayadan yaxşı kimsə ifadə eləməyib: “Başıaşağı, tərbiyəli zibildənsə, ana söyüşü söyən yaxşı adam daha gözəldir.”

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Xalq artisti koronavirusdan dünyasını dəyişdi
11:38 08 May 2021
Şuşanın Mədəniyyət paytaxtı elan olunmasının 10 tarixi dərsi
11:10 08 May 2021
Ölən adamdan şair olar? - Gənc şair Fikrət Qocaya şeir həsr etdi
10:35 08 May 2021
Qətlə yetirilmək istərdim: Gecənin qaranlığında... Bıçaqla...
10:05 08 May 2021
2021-ci ilin “Oskar” saxtakarlığı – Sevda Sultanovadan sərt tənqid
09:00 08 May 2021
Jurnalist Fulya haqqında film çəkiləcək
18:56 07 May 2021
Sabir Rüstəmxanlıdan təsirli sözlər: “Əlvida, əziz qardaş!”
18:08 07 May 2021
Nizami Gəncəvi və Yunus Əmrəyə həsr edilən səhnə əsəri nümayiş olunub
17:46 07 May 2021
“Buynuzdan yazanda kəndi işğal olunan şairlərdən utanırdım” - Musa Yaqubun son müsahibəsi
17:15 07 May 2021
Musa Yaqubun dəfn olunacağı yer bəlli oldu
16:39 07 May 2021
Azərbaycanlı şairin ingiliscə kitabı çıxdı
16:12 07 May 2021
Musa Yaqub vəfat etdi
15:35 07 May 2021
Erməni ilə yeyib-içən Mirişin faciəvi aqibəti – Yeni hekayə
15:21 07 May 2021
“Digitalart-lab” layihəsi mayın sonunadək davam edəcək
14:37 07 May 2021
Xalq artisti Arif Quliyev dəfn olundu - Fotolar
13:49 07 May 2021
“Min bir gecə” baleti beynəlxalq festivalda nümayiş olunacaq
13:09 07 May 2021
Çarşablı bir qadın onu küçəyə atıb getdi, nişanlısı başqasını sevdi, soyadı olmadığı üçün pionerə keçirmədilər - On doqquz “ana”sı tapılan Arif Quliyevin dəhşətli həyatı
12:14 07 May 2021
Küçədə alça yeyən Arif Quliyev və təbəssümünü itirən uşaqlığımız
11:37 07 May 2021
Gənclik və qocalıq haqda ən gözəl şeir - Mətn
10:54 07 May 2021
Faiq Ağayev Arif Quliyevdən yazdı - Foto
10:17 07 May 2021