writer1

Aliyə

Məqalə sayı

997
clock12:34 calendar-gray 25 Oktyabr 2016 view-gray264 dəfə oxunub
view-gray264 dəfə oxunub

Sənət də varlıların yanındamı?

Qulluqçu Sofi varlı bir ailədə iş tapır. Ailə varlı, savadlı, intellektual burjua ailəsidir. İlk günlər heç bir konflikt hiss olunmur, Soji işindən razı görünür, ailə də Sofini keyfiyyətli xidmətə görə əsl qənimət hesab edir. Amma Sofinin emosiyasız, gərgin üzü, sərt rejimi dərinlərdə bir konfliktin olduğunu hiss etdirir tamaşaçılara.

Klod Şabrolun “Mərasim” filmi (Bəzən “Cinayət mərasimi” də adlandırılır) fransız yeni dalğasının klassik nümunələrindəndir. Tənqidçilər bu filmi siniflər arasındakı ziddiyyətlər mövzusunda ən yaxşı nümunlərədən hesab edirlər.

Filmin qəhrəmanı Sofi (Sandrin Bonner) işlədiyi ailənin həyatına qoşulmağa can atmır, o, öz yerini dəqiq bilir. Ailənin lütfkarlığına, “humanizm”inə qarşı Sofi olduqca sərtdir, o, bir kəlmə danışmır, vəzifəsini yerinə yetirir və sanki bununla tamaşaçılara, varlı ailəyə quldarlıq dövrünün qul və quldar arasındakı “danışan heyvan” münasibətini yada salır.

Ailənin başçısı da bir anlıq quldarı yada salır; o, Sofi eşidə-eşidə onun özünü, işini müzakirə edir, amma bu müzakirədə Sofi iştirak etmir. Bu epizod “Danışan heyvan” münasibətinin bica yerə xatırlamadığımızı göstərir.

Hadisələr inkişaf etdikcə Sofi daha da gərginləşir, o, ailəyə qarşı qapalıdır, ailənin “insanca” münasibəti Sofinin gərginliyi ilə tərs mütənasibdir. Film irəlilədikcə qulluqçu Sofinin yazıb oxuya bilmədiyini öyrənirik, amma Sofi bunu böyük bir sirri kimi xüsusən işlədiyi ailədən gizləyir. Bu adi kompleks deyil, bu sinfi ziddiyyətin yeni mənalar qazandırdığı kompleksdir.

Bu kompleks material mənada bərabərsizlikdən savayı dünyəvi müstəvidə onlarla eyni cərgədə dayana bilməməkdən doğur, Sofinin savadsızlığı maneədən çox onlar kimi ola bilməmək faktıdır. Amma Sofi onlara heyran deyil, xüsusən Janna (İsabel Yupper) ilə tanış olduqdan sonra. Nə üçün humanistlik göstərirlər, Sofiyə hər bir insanın haqqı olanları verərkən özlərini lütfkar kimi aparırlar? Çünki onları gerçəkdən ikinci dərəcəli sanırlar. Janna ilə Sofi kilsə xeyriyyəçiliyinə qoşulub kimsəsizlər, ehtiyacı olanlar üçün geyimlər topladıqda lütfkar varlıların ikinci dərəcəli münasibəti ortaya çıxır: Janna maskalarını cırarcasına yoxsullara verilən geyimləri tullayır - o geyimlər, hətta o yeməklər belə yararsızdır. (Janna istifadə tarixi keçmiş qida bankasını yaşlı ər-arvadın üstünə tullayır, geyimləri atır).

Sofi bütün bunları işlədiyi ailənin simasına yükləyir - onun üçün Jorjun ailəsi varlılar dünyasının obrazıdır, necə deyərlər, sinfi düşməndir. Sofi özünə onların gözündən baxır. Bütün bunlar sonda Sofini əvvəlcədən planlamağı bir qətlə gətirir: o evində işlədiyi ailənin bütün üzvlərini, hətta ona sağlam münasibət göstərən gənc qızı da güllələyir. Həm də ailə klassik opera dinləyən yerdə. Klassik musiqi dinləmək bir intellektual mərasimdir - ailə başçısı Jorj da təntənəli geyinib. Sofi və Janna bu mərasimi pozur, daha düzü cinayət mərasiminə çevirirlər.

Əsas qəhrəman filmin sonunadək bir neçə yerdə iri planla göstərilir. Finala yaxın Sofini göstərən iri planlar azalır, amma tamaşaçı Sofini daha yaxşı “görə bilir”: filmin əvvəlindən olduqca az danışan, yalnız suallara cavab verən, tanımadığımız Sofi finalda “danışır” və bu aqressiya, şantaj və nifrət dolu bir “nitqdir”. Əlbəttə, filmin finalında monoloq yoxdur, biz sadəcə Sofinin etdiklərini nəzərdə tuturuq. Sofinin simasında əzilmiş insanın nəyə qadir olduğunu görürük.

Məsələnin o biri tərəfi, necə deyərlər, opera tərəfi də var. Təhsil, yüksək cəmiyyət, klassik musiqi lüksü zənginlərin payıdır. Savad, dünyagörüşü, hətta gözəllik (bahalı estetik əməliyyatları xatırlayın) pulun, paranın lütfüdür, zənginlərin qismətidir. Sənət, mənəvi həyat da bu sırada ola bilərmi?

Motsartın musiqisi ilə mənəvi dünyasını zənginləşdirən intellektual Jorj buna inanır. İnanır və ölür.

Sofisə buna inanmır.

İnanmır və öldürür...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020
Dünyanın sonuncu tənha adamı - Kamal Abdullanın romanları haqda...
16:58 11 Avqust 2020
Nənəmin laylası öpür üzümdən – Şeirlər
15:44 11 Avqust 2020
Məşhur şairin məzarı tapıldı - Foto
14:52 11 Avqust 2020
İntihar edən məşhur aktyorun həyatı film olur
14:01 11 Avqust 2020
Sevdiyi kişidən məcbur ayırdılar, əri xalası qızıyla evləndi, gənc yaşında xiffətdən öldü – Faciələrə dözməyən “Nəsimi”nin Şəmsi
13:11 11 Avqust 2020
Uşaqlıqda hərbçi atamın, gənclikdə hərbçi sevgilimin yolunu gözləmiş adamam – Fəridə yazır...
12:06 11 Avqust 2020
"Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi illərində" kitabı nəşr olunub
11:27 11 Avqust 2020
Əri hamilə yoldaşını dənizdə niyə boğdu? - Günel Natiq yazır...
10:42 11 Avqust 2020
Sevda Ələkbərzadə yeni mahnısını təqdim etdi - Video
10:05 11 Avqust 2020
Atamın əlləri - Sərdar Aminin yeni hekayəsi
09:01 11 Avqust 2020
Özünü Ancelina Coliyə çevirən gənc oğlan - Fotolar
18:43 10 Avqust 2020
İlğım - Şəhla Nihanın yeni hekayəsi
17:59 10 Avqust 2020
Kinonun böhrana təsiri - Çarli Çaplin nə demək istəyirdi?
17:14 10 Avqust 2020
Mədəniyyət nazirinin müşaviri və şöbə müdirləri vəzifəsindən azad edildi
16:24 10 Avqust 2020
Rusların Yer planetində açdıqları "Cəhənnəm qapısı": Əlli ildir, bağlaya bilmirlər - Foto
16:02 10 Avqust 2020
Yazıçı Səfər Alışarlının yeni kitabı çap olundu
15:45 10 Avqust 2020