news-inner
clock21:00 calendar-gray 13 Sentyabr 2017 view-gray203 dəfə oxunub
view-gray203 dəfə oxunub

Əcdadlarımızdan 50 il çox yaşayırıq - ARAŞDIRMA

Qədimdə insanın ömrü daha qısa olub. Zaman keçdikcə orta yaş həddi qalxmağa başlayıb. Burda tibbin və texnologiyanın inkişafı da öz sözünü deyir. Ancaq texnologiyanın inkişafı həm də özü ilə bərabər başqa fəsadlar da gətirir.

50 il əvvəlki insanın xəyal edə bilməyəcəyi bir dövrə gəlib çıxmışıq. Elmi tərəqqi, kəşflər və tibdəki yeniliklər çoxlarına məlumdur. İbtidai dövrdəki insanın orta yaş həddi ilə indiki zamandakı insanın yaş həddi arasında kəskin fərqlər var.

İlk insanın orta yaş həddi 18-20 arası hesab olunur. Qidalanma, torpaq, hava, iqlim, insanın istimi-iqtisadi vəziyyəti – bütün bunlar onun uzun ömür sürməsi üçün əhəmiyyətli məsələlərdir.

İlk insandan bu günə qədər keçən zamanda insan ömrü çox artıb. Ancaq qədimdə uzun ömürlü insanlar da olub.

Yəni, əslində insan çox yaşaya bilərdi, sadəcə hansısa adi xətəlikdən ölürdü, ya da edam edilirdi.

300 min il əvvəl qazıntıda paleolit dövrünə aid insan qalıqları tapılıb. 22 skeletin 15-nin 14 yaşda öldüyü ortaya çıxıb. Yalnız bir skeletdə insan ömrü 50-60 yaş arası görünüb.

Qədim yunan müdriklərinin vaxtı ilə dediklərini təhlil etdikdə, istər-istəməz təəccüblənirsən.

Yunanlar demişdilər: “70 yaşında vəfat edən insan elə hesab eləsin ki, doğulandan bir az sonra, necə deyərlər, elə beşikdəcə dünyasını dəyişib”.

Dünya tarixçiləri uzun-uzadı tədqiqatlardan sonra bir nəticəyə gəliblər ki, vaxtı ilə insanlarda orta yaş həddi təxminən 200 ilə yaxın olub və eyni zamanda onlar bu müddətdə iş qabiliyyətini itirməyiblər.

Nastradamusa görə isə 2097-ci ildə sürətli qocalma xəstəliyinin qarşısı tamamilə alınacaq.

İnsanların böyüməsi, yaşlanması və ölməsi ilə bağlı müxtəlif nəzəriyyələr var. Bir nəzəriyyəyə görə, orqanizmdə baş verən bəzi kimyəvi reaksiyalar gün keçdikcə böyrək və ürək olmaqla sağlam hüceyrələrimizə zərər verir.

Bir başqa nəzəriyyəyə görə, genetik proqramlaşdırma ilə yaşımız əvvəlcədən təyin olunub. Proqram hüceyrələr vasitəsilə qocalmağımıza nəzarət edir. Kifayət qədər hüceyrə öldükdən sonra orqanlar lazım olan səviyyədə işləmir və nəticədə insan ölür.

İnsan qocalıq xəstəliyinə 20 yaşından tutulur.

25 yaşından qocalıq nişanəsi insanın dərisində görünür.

İnsanın dərisində hüceyrələr təqribən 50 dəfə yenidən bərpa olunur və bundan sonra bərpa olunma prosesi dayanır. Dəri nazilir və xüsusən üzün dərisində qırışma qocalıq əlaməti kimi özünü büruzə verir.

30 yaşından eşitmə və görmə qabiliyyəti zəifləməyə başlayır.

Hətta 30 yaşdan bədənin xəstəliklər qarşısında müdafiə qabiliyyəti azalır. Bunların da əsl səbəbi ondan ibarətdir ki, bəzi hüceyrələrin yenidən bərpa olma prosesi dayanır.

35 yaşından insan bədəninin sümüklərində kövrəlmə prosesi gedir və onun skeletində xəstəliklərə qarşı müqavimət azalır.

45 yaşından insanın hafizəsi zəifləməyə başlayır. Çünki, beyində yerləşən bəzi informasiya ilə işləyən beyin və sinir hüceyrələri sıradan çıxmağa başlayır. Nəhayət, bu yaşdan sonra yavaş-yavaş insana yeni məlumatları öyrənmək və onları yadına salmaq çətinləşir.

Sənaye inqilabı, müharibələr, yoluxucu xəstəliklər - bütün bunlar insan ömrünə təsir edib. Ətraf mühitin insan yaşamına uyğun olması orta yaş həddini qaldırıb. İnkişaf etmiş ölkələrdə insanların orta yaş həddi daha çox olub.

İnsanın orta yaş həddi hər dövrdə dəyişib. Orta yaş həddi dünyanın hər tərəfində eyni deyil. Bir ölkədə uzun olan ömür, başqa bir ölkədə qısa olub.

Mezolit dövründə - 30 yaş.

Neolit – 21

Mis – 33

Bürünc və dəmir – 36

Fikir verdinizsə, zaman keçdikcə insan ömrü də uzanıb.

İnkişaf etmiş ölkələrdə XIII, XIV, XVII əsrlərdə insanın orta yaş ömrü 35-39 olub.

XVIII əsrdə 32-38 yaş arası.

XIX əsrdə isə bu rəqəm getdikcə yüksəlib: 38-50.

XX əsrdəki orta yaş həddi isə belədir: 47-69.

İndi isə, yaşadığımız dövrdə orta yaş həddi 81-dir.

news-inner-user
Ayxan Ayvaz

425 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Milli Kitabxanadan 30 min manatlıq jest
17:40 29 Mart 2020
Filmlərin yayımı və nümayişi qaydalarına dəyişiklik edilib
17:01 29 Mart 2020
Şəfiqə Məmmədova ordenlə təltif edilib
15:45 29 Mart 2020
Komada olanda Alim Qasımovu onun yanına niyə çağırdılar? - Müğənni Şəfa haqqında maraqlı faktlar
15:00 29 Mart 2020
Mədəniyyət Nazirliyi yeni layihəyə start verib
14:15 29 Mart 2020
Spirtlə dəstəmaz almaq zamanı
13:31 29 Mart 2020
Mərhum Xalq artistinin qonşusu: "Binamızın problemini bircə təbəssümlə həll etdi"
12:30 29 Mart 2020
Dünyanın ən qədim şeiri - 4 min yaşlı mətn
11:41 29 Mart 2020
AzTV-dən evdə darıxanlara sürpriz
11:03 29 Mart 2020
Şərif Ağayarın hekayəsi: “Şeqlov üsulu”
09:30 29 Mart 2020
Xalq şairi vəfat etdi
08:05 29 Mart 2020
Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, yataqdan videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Anar Nağılbazın ən çox istifadə etdiyi söyüş
15:04 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020
Nazirlik televiziya kanallarına filmlərlə bağlı müraciət etdi
11:28 28 Mart 2020