news-inner
clock11:52 calendar-gray 05 Avqust 2016 view-gray876 dəfə oxunub
view-gray876 dəfə oxunub

Fahişə sevmək xoşbəxtliyi

Kulis.az Ülvi Babasoyun “Xoşbəxtlikdən qorxanlar” essesini təqdim edir.

- Düzünü denən, ömründə bir fahişəyə aşiq olmusan heç? Ya da elə biriylə evlənərsən?

- Nə danışırsan, fahişəyə aşiq olmaq? Onnan evlənmək?

- Bəs nədi? Elələrinin qarşısında diz çöküb yalvar-yaxır edənlər var e.

- Yox a. Elə şey olar? Bayaqdan mənə deyirsən, de görüm, özün razı olarsan buna?

Nəinki indi, bütün zamanlarda çoxları belə düşünüb.

“Cinayət və cəza”da Raskolnikovu intihardan qoruyan sevgidir. Qayğılı və fədakar sevgi. Kimsəsiz və gözəl bir qızcığaza şəhvətlə deyil, mərhəmətlə, sevgiylə yanaşmaq. Qızı səfillikdən xilas etmək arzusu. Qınanmaq xofu Raskolnikovun xislətində yoxdu. Çox nadir və dəyərli hisslər var onda. Bir fahişənin qarşısında əyilmək qədər incə və nəzakətli duyğular. Özündən aşağı olanı sevmək. Sevmək və eşqin qarşısında balacalaşmaq. Əsl sevgi də bu deyilmi? Özündən zəifi sevmək. Aciz və qayğıya möhtac bir insana aşiq olmaq. Raskolnikov Sonyanın yaşamaq ümidi olur. Artıq o da var olmaq üçün bir səbəb tapır. Raskolnikov sevgi qarşısında əyilir. Başqa heç kəs və heç nəyin yox.

Bəs Anna Kareninada necəydi? Niyə sevgisi onu xilas etmədi? Çünki Anna yasaq və peşman eşq yaşamışdı. Vronskini ilk görüşü aşiq olmağa bəs etmişdi. Ondan asılı olmadan həyatı dəyişmişdi. Artıq ixtiyarı əlində deyildi, ürəyindəydi. Tolstoy məhz bu məqamı göstərmək istəyirdi. Sevgi ixtiyarsız ola bilər. Ancaq iradə də var axı. Seçim etmək isə çox çətindi. O, çarəsizdi. Sevgi və iradə arasında qalan çıxılmazlıq yaşayırdı. Tolstoyun ekzistensiyası lirik və mürəkkəbdi. Nə olur-olsun, eşqə təslim olmaq yolunu seçmişdi Anna. Hisslərinin əksinə getmək onun sonuncu və gözəl seçimi olacaqdı. Geri qayıtmaq mümkün olmayan səfərin başlanğıcı idi.

Anna ümidsiz və tərəddüdlü günlər keçirir. Xatircəm hisslər tükənib. Vronskinin sevgisindən belə şübhələnir. Darıxır. Sevgilisinə məktub yazır. Sonra Vronskinin yanına getməyə qərar verir. Hər şeyin düzələcəyinə ümidlidir. Onun bu halı təsəlli axtarışıdır. Olur ey birdən ürəyimiz çox sıxılanda, ümidimiz üzüləndə nəysə bir səbəb, hərəkət, davranış axtarırıq. Bax, elə. Dünya ilə vidalaşacağından xəbərsizdi. Ağlının ucundan da keçmir ki, vaxtına az qalıb.

Qatarı görməsi hər şeyi alt-üst edir. Hətta, Tolstoyun planlarını belə. Vronskiylə qarşılaşdığı ilk günü xatırlayır. Qatarın altına düşən adamı. Özünü qatarın altına atmaq hissi bütün bədənini bürüyür. Burda sevgi deyil, yaddaş qalib gəlir. Peşman Anna üçün ikinci bir seçim şansı qalmır. Özünü saxlaya bilmir. İxtiyarı əlində olmayan sevgi, ixtiyarı əlində olmayan ölümə çevrilir.

Romanı oxuyan hər kəs Annanın ölümündən sonra davam edən hekayətin mənasız və sıxıcı olduğunu düşünür. Halbuki, Tolstoyun ideal cütlüyü Levin və Kitidir. Ən az eşq qədər ailə də müqəddəsdir Tolstoyçün. Levinin həyatına uzun-uzadı səhifələr əbəs yerə ayrılmayıb. Annanın peşman və gözəl məhəbbəti qədər doğma və kədərli olmasa da.

Qayıdaq Raskolnikovla Sonyanın yanına. Raskolnikov ağır katorqa günlərində də, onda əvvəl də pessimist əhvaldadır. Heç vaxt ovqatı xoş olmur. Həmişə qara-qara düşünür və intihar keçir ağlından. Ürəyi, ürəyi isə dadmadığı yeni bir duyğuya bələnib. Sonyaya aşiqdir. Raskolnikovu intihardan xilas edən budur. “Cinayət və cəza” romanını ecazkar qılan məqam. “Cinayət və cəza” eşqin ən ali mərtəbəsini kəşf etdi. Fahişə bir qızın qarşısında diz çökən əlçatmaz sevgini. Yoxsa Raskolnikova cinayət işlətmək və sonra da ona cəza tapmaq qurama və sunidir. Planlanmayan eşq süjeti hər şeyi, mənəvi cəzanı da üstələdi. Əsl mənəvi cəza sevgisizlikdi. Sevə bilməməkdi. İnsanlar arasında yaş, vəzifə, rütbə, cinsiyyət ayrımı etməkdi. Saxta əxlaq, namus təəssübkeşliyidi.

Sonya eşqdə ürkək və həssasdı. “Sonya da bütün günü həyəcan içində oldu, axşam hətta yenə naxoşladı. Lakin o elə xoşbəxt idi ki, o heç gözləmədən elə xoşbəxt olmuşdu ki, az qalırdı öz xoşbəxtliyindən qorxsun”. Əslində Anna da, Vronski də, Aleksey də, Levin və Kiti də öz xoşbəxtliklərindən qorxan insanlardı. Tolstoy və Dostoyevskini ortaq edən duyğu. Anna Vronskini başqa qadınlarla təsəvvür edərək xoflanırdı. Alekseyi ailə və əqidəsini itirmək qorxudurdu. Levin Kitisizlikdən, Kiti ünsiyyətsizlikdən qorxanlardandı. Yenə də ən gözəl qorxu Sonyanın, ən gözəl ölüm Annanındı. Sonya Raskolnikovu tapmışdı. Anna özünü, iradəsini. Sənətin tapıntıları isə sonsuzdu...

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Biz tərəflər – Şərif Ağayardan hekayə
16:30 31 İyul 2021
"Memati" yeni serialda rol alacaq
15:00 31 İyul 2021
Aydın Xırdalanlı ölüm anında hansı videoya baxıb – Maraqlı Faktlar
13:30 31 İyul 2021
ADU-da Pakistan Mədəniyyət Mərkəzinin açılışı olub
12:52 31 İyul 2021
Flora Kərimova "Şərəf" ordeni ilə təltif olundu
11:48 31 İyul 2021
Ayaz Salayev: "O Ittifaqın başında bizə yaraşmayan insan dayanıb" - Müsahibə
11:33 31 İyul 2021
Tünzalə Ağayeva Türkiyəyə yardım göndərdi
10:26 31 İyul 2021
Ən başıbəlalı mahnımız: Onu Fatimeyi-Zəhraya, Şah İsmayıla və Cəfər Cabbarlıya nə bağlayır?
09:02 31 İyul 2021
Facebookda tənha insanları necə tanımaq olar?
21:00 30 İyul 2021
Ssenaristlər üçün Yay Məktəbi təşkil olunur
19:00 30 İyul 2021
Şəhidlərə həsr olunmuş kitab işıq üzü görüb
18:05 30 İyul 2021
Ürək dil acır ki, sönməmiş odum - Səməd Vurğundan şeir çələngi
17:30 30 İyul 2021
Qısa hekayə: Yanğın
16:23 30 İyul 2021
Hüquqşünas teatra rəhbər gəldi
15:30 30 İyul 2021
Xalqı efirdən partizan hərəkatına çağıran Xalq artisti - O, İlhamə Quliyeva ilə eşq yaşamışdımı?
14:26 30 İyul 2021
Türkiyə evimizdir - evimiz yanır
13:51 30 İyul 2021
Rejissorumuz beynəlxalq festivalda jüri sədri oldu
13:06 30 İyul 2021
İçimizi yanır! – Türk sənətçilərin yanğın harayı
12:20 30 İyul 2021
Yazıçımız Beynəlxalq ədəbiyyat festivalında qalib gəldi
11:41 30 İyul 2021
Ssenarimiz Ukraynada ən yüksək balı topladı
11:05 30 İyul 2021