news-inner
clock11:52 calendar-gray 05 Avqust 2016 view-gray729 dəfə oxunub
view-gray729 dəfə oxunub

Fahişə sevmək xoşbəxtliyi

Kulis.az Ülvi Babasoyun “Xoşbəxtlikdən qorxanlar” essesini təqdim edir.

- Düzünü denən, ömründə bir fahişəyə aşiq olmusan heç? Ya da elə biriylə evlənərsən?

- Nə danışırsan, fahişəyə aşiq olmaq? Onnan evlənmək?

- Bəs nədi? Elələrinin qarşısında diz çöküb yalvar-yaxır edənlər var e.

- Yox a. Elə şey olar? Bayaqdan mənə deyirsən, de görüm, özün razı olarsan buna?

Nəinki indi, bütün zamanlarda çoxları belə düşünüb.

“Cinayət və cəza”da Raskolnikovu intihardan qoruyan sevgidir. Qayğılı və fədakar sevgi. Kimsəsiz və gözəl bir qızcığaza şəhvətlə deyil, mərhəmətlə, sevgiylə yanaşmaq. Qızı səfillikdən xilas etmək arzusu. Qınanmaq xofu Raskolnikovun xislətində yoxdu. Çox nadir və dəyərli hisslər var onda. Bir fahişənin qarşısında əyilmək qədər incə və nəzakətli duyğular. Özündən aşağı olanı sevmək. Sevmək və eşqin qarşısında balacalaşmaq. Əsl sevgi də bu deyilmi? Özündən zəifi sevmək. Aciz və qayğıya möhtac bir insana aşiq olmaq. Raskolnikov Sonyanın yaşamaq ümidi olur. Artıq o da var olmaq üçün bir səbəb tapır. Raskolnikov sevgi qarşısında əyilir. Başqa heç kəs və heç nəyin yox.

Bəs Anna Kareninada necəydi? Niyə sevgisi onu xilas etmədi? Çünki Anna yasaq və peşman eşq yaşamışdı. Vronskini ilk görüşü aşiq olmağa bəs etmişdi. Ondan asılı olmadan həyatı dəyişmişdi. Artıq ixtiyarı əlində deyildi, ürəyindəydi. Tolstoy məhz bu məqamı göstərmək istəyirdi. Sevgi ixtiyarsız ola bilər. Ancaq iradə də var axı. Seçim etmək isə çox çətindi. O, çarəsizdi. Sevgi və iradə arasında qalan çıxılmazlıq yaşayırdı. Tolstoyun ekzistensiyası lirik və mürəkkəbdi. Nə olur-olsun, eşqə təslim olmaq yolunu seçmişdi Anna. Hisslərinin əksinə getmək onun sonuncu və gözəl seçimi olacaqdı. Geri qayıtmaq mümkün olmayan səfərin başlanğıcı idi.

Anna ümidsiz və tərəddüdlü günlər keçirir. Xatircəm hisslər tükənib. Vronskinin sevgisindən belə şübhələnir. Darıxır. Sevgilisinə məktub yazır. Sonra Vronskinin yanına getməyə qərar verir. Hər şeyin düzələcəyinə ümidlidir. Onun bu halı təsəlli axtarışıdır. Olur ey birdən ürəyimiz çox sıxılanda, ümidimiz üzüləndə nəysə bir səbəb, hərəkət, davranış axtarırıq. Bax, elə. Dünya ilə vidalaşacağından xəbərsizdi. Ağlının ucundan da keçmir ki, vaxtına az qalıb.

Qatarı görməsi hər şeyi alt-üst edir. Hətta, Tolstoyun planlarını belə. Vronskiylə qarşılaşdığı ilk günü xatırlayır. Qatarın altına düşən adamı. Özünü qatarın altına atmaq hissi bütün bədənini bürüyür. Burda sevgi deyil, yaddaş qalib gəlir. Peşman Anna üçün ikinci bir seçim şansı qalmır. Özünü saxlaya bilmir. İxtiyarı əlində olmayan sevgi, ixtiyarı əlində olmayan ölümə çevrilir.

Romanı oxuyan hər kəs Annanın ölümündən sonra davam edən hekayətin mənasız və sıxıcı olduğunu düşünür. Halbuki, Tolstoyun ideal cütlüyü Levin və Kitidir. Ən az eşq qədər ailə də müqəddəsdir Tolstoyçün. Levinin həyatına uzun-uzadı səhifələr əbəs yerə ayrılmayıb. Annanın peşman və gözəl məhəbbəti qədər doğma və kədərli olmasa da.

Qayıdaq Raskolnikovla Sonyanın yanına. Raskolnikov ağır katorqa günlərində də, onda əvvəl də pessimist əhvaldadır. Heç vaxt ovqatı xoş olmur. Həmişə qara-qara düşünür və intihar keçir ağlından. Ürəyi, ürəyi isə dadmadığı yeni bir duyğuya bələnib. Sonyaya aşiqdir. Raskolnikovu intihardan xilas edən budur. “Cinayət və cəza” romanını ecazkar qılan məqam. “Cinayət və cəza” eşqin ən ali mərtəbəsini kəşf etdi. Fahişə bir qızın qarşısında diz çökən əlçatmaz sevgini. Yoxsa Raskolnikova cinayət işlətmək və sonra da ona cəza tapmaq qurama və sunidir. Planlanmayan eşq süjeti hər şeyi, mənəvi cəzanı da üstələdi. Əsl mənəvi cəza sevgisizlikdi. Sevə bilməməkdi. İnsanlar arasında yaş, vəzifə, rütbə, cinsiyyət ayrımı etməkdi. Saxta əxlaq, namus təəssübkeşliyidi.

Sonya eşqdə ürkək və həssasdı. “Sonya da bütün günü həyəcan içində oldu, axşam hətta yenə naxoşladı. Lakin o elə xoşbəxt idi ki, o heç gözləmədən elə xoşbəxt olmuşdu ki, az qalırdı öz xoşbəxtliyindən qorxsun”. Əslində Anna da, Vronski də, Aleksey də, Levin və Kiti də öz xoşbəxtliklərindən qorxan insanlardı. Tolstoy və Dostoyevskini ortaq edən duyğu. Anna Vronskini başqa qadınlarla təsəvvür edərək xoflanırdı. Alekseyi ailə və əqidəsini itirmək qorxudurdu. Levin Kitisizlikdən, Kiti ünsiyyətsizlikdən qorxanlardandı. Yenə də ən gözəl qorxu Sonyanın, ən gözəl ölüm Annanındı. Sonya Raskolnikovu tapmışdı. Anna özünü, iradəsini. Sənətin tapıntıları isə sonsuzdu...

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Musiqili Teatr Xocalı haqqında film çəkdi - Video
18:56 24 Fevral 2021
Onu repressiyadan Mirzə İbrahimov xilas etdi – Abdulla Şaiq haqqında maraqlı faktlar
18:12 24 Fevral 2021
Yeni iddia: Kennedini Xruşşov öldürdüb
17:35 24 Fevral 2021
Qar yağanda ortaya çıxan 10 azərbaycanlı tipi
16:50 24 Fevral 2021
Azərbaycanda yeni teatr yaradıldı
16:02 24 Fevral 2021
Puşkin və 44 günlük Vətən müharibəsi – Cavid yazır...
15:13 24 Fevral 2021
Jerar Depardye təcavüzdə günahlandırıldı
14:22 24 Fevral 2021
101 yaşlı şair vəfat etdi
13:38 24 Fevral 2021
Sonuncu qar - Gənc şairin yeni şeiri
12:51 24 Fevral 2021
Ona Bakının Alen Delonu deyirdilər, son filmini çəkib Azərbaycandan getdi... - “Dədə-Qorqud”un Turalı necə Mark Jozef oldu?
12:10 24 Fevral 2021
Hamı bir-birini didməyə hazırdır - Sevda yazır...
11:30 24 Fevral 2021
Xalq artisti Nuranə Nurun sözlərinə mahnı oxuyub - Video
11:01 24 Fevral 2021
Əhmədiyyə Cəbrayılov haqqında sənədli film çəkilir
10:30 24 Fevral 2021
Öz ayaqlarına yıxılır adamlar – Aqşin Yeniseydən Günün şeiri
10:01 24 Fevral 2021
Gənc şair: “Davamlı olaraq qız aldadıram” – Müsahibə
09:02 24 Fevral 2021
Həsən Turabovun qızı: “Ona dedim, atamı sən öldürmüsən” – Müsahibə
21:00 23 Fevral 2021
"Yeni alınma sözlər lüğəti" nəşr olundu
19:35 23 Fevral 2021
"Tıq-tıq xanım" ingilis dilinə tərcümə edildi
18:42 23 Fevral 2021
"Çığırtı" əsərinin daha bir sirri açıldı
17:50 23 Fevral 2021
Xalq artisti Yalçın Rzazadə Lənkəranda dəfn edilib – FOTO
17:30 23 Fevral 2021