news-inner
clock11:08 calendar-gray 14 İyun 2016 view-gray144 dəfə oxunub
view-gray144 dəfə oxunub

Lyosa islamafobların hədəfində - YAZI

Michel Houellebecqin2015-ci ildə Parisdə "Charlie Hebdo" satirik dərgisinə terrorçu hücumla eyni ərəfədəçapdan çıxmışislamofob "İtaətkarlıq" romanı qısa müddətdə Avropada qalmaqal yaradıb və həm də bestsellerə çevrilib.

Anti-utopiya janrında yazılan və Fransada müsəlmanın prezident seçilməsiylə ölkənin sürətlə islamlaşmasından bəhs edən roman, tənqidçilər tərəfindən ksenofobiya və diskriminasiya aşılmaqda ittiham edilib.

Romanı oxuyan nobel mükafatlı Peru yazıçısı Mario Vargas Lyosa İspaniyanın "La Nacion" qəzetinə yazdığıməqalədə onu tənqid edib. "Oxu Zalı" Lyosanın məqaləsini ixtisarla təqdim edir:

Sena çayı üzərindəki aypara

Michel Houellebecqinmüsəlmanların Fransanı öz qayda-qanunlarına tabe etdiyi sonuncu romanı “İtaətkarlıq”, multikulturalizminin inteqrasiya ideyalarını həyata keçirə bilməmiş bir cəmiyyətin qorxu və önyarqıları ifadə edir.

Roman Fransada ümumxalq seçkilərinin keçirilməsi və “müsəlman qardaşları”nın asanlıqla seçkidə qalib gəlməsindən bəhs edir. Tezliklə hakimiyyət başına nə vaxtsa xristian olmuş, sonra dünyəviliyə meyl etmiş, axırda da müsəlmanlığı qəbul etmişMəhəmməd Ben Abbasgəlir.

Düzdür müsəlmanların hakimiyyətə gəlməsindən ehtiyatlanan millətçilər və ksenofoblar ayağa da qalxırlar, kiçik cinayətlər də törədirlər, sonda vəziyyətlə razılaşmış kimi görünürlər. Əsas odur ki, media bütün baş verənlər qarşısında susqunluğunu qorumağa çalışır. Ölkə islamlaşma qarşısında görünməmiş passivlik göstərir, islamlaşma özünü xüsusilə akademik çevrələrdə daha yaxşı bəlli edir. Bir yandan da Səudiyyə Ərəbistanı Sorbonn universitetinə güclü maliyyə buraxır, islamı qəbul etmək istəməyən müəllimlərə yüksək pensiya ilə işdən çıxmaq təklif edilir. Daha qız-oğlan tələbələr eyni sinif otaqlarında oturmur, universitetin həyəti hicablı qızlarla dolur. Hələ bir universitetin yeni rektoru “İslam haqda on sual” bestsellerinin müəllifi Rediger təyin olunur. Onun kitabı üç milyon nüsxə satılır və iki arvad almağı qanuniləşdirmək üçün nəzəriyyələri sübut etməyə çalışır. Romanda hadisələr Sorbonn universitetinin müəllimi Fransuanın dilindən danışılır, o yeddi ilə yazıçıJoris-Karl Huysmanshaqqında doktorluq dissertasiyası yazıb və hələ bu XIX əsrdə yaşamış romançıya “Neologizmlərdən baş fırlanma” adlı kitab da həsr edib. Fransua yaşa dolmuş subaydır, ətrafda baş verənlər onu maraqlandırmır, heç vaxt siyasətə qarışmayıb. Ancaq o islamı qəbul etmədiyi üçün universitetdən qovulanda və rəfiqəsi Mariam islam qaydaları ilə yaşamaq istəməyib bir çox fransız yəhudisi kimi İsrailə mühacirət edəndə siyasət onun həyatına girməyə başlayır.

Michel Houellebecqinbu romanını beş-altı səhifə oxuyan kimi “İtaətkarlıq” adının ona necə yaraşdığını anlamaq olur. Əslində isə söhbət nevroz və melanxoliyadan əziyyət çəkən, devrilmiş və məğlub edilmiş xalqdan gedir, bu xalq alçaldığını tam dərk edir, amma buna qarşı barmağını belə tərpətməyə halı yoxdur.


Romanı oxuyanda Fransada belə şeylərin baş verə biləcəyi insanın ağlına batmır. Dünyaya ilk dəfə insan haqlarını car çəkmiş, inqilabların beşiyi, Marksın yazdığı kimi “səmaya belə hücum çəkən”, dünya ədəbiyyatına bu qədər yazıçı bəxş etmiş, bütün Avropada dəyərlərin dağılması hökm sürəndə belə onunla hesablaşmayan bir ölkənin indi bu qədər cırlaşması sadəcə ağlasığmazdır.


Həqiqətən Fransada bütün Avropa ölkələri arasında müsəlmanlar daha çox yaşayır, ancaq elə burdaca qeyd etməliyik, Fransada müsəlmanlar cəmiyyətə o qədər az inteqrasiya olunublar ki, ara-sıra gərginlik və zorakılıq qığılcımları törədirlər.

Digər tərəfdən, yadda saxlamalıyıq ki, fanatik-islamçıların törətdiyi terrorun qurbanları da elə müsəlmanlar özləri olurlar, buna görə də fanatik-islamçılığı nəsə vahid siyasi-ideoloji islam birliyi kimi göstərmək (Houellebecqin romanında göstərdiyi kimi) doğru deyil.

Yenə dəMichel Houellebecqinbu qədər yalanın içində itmiş romanında həqiqəti təbliğ edən bəzi məqamlar da var. Məhz bu məqamlar oxucu simpatiyasını qazanıb, kitabın dəyərini yüksəldir. Gələcəklə bağlı istənilən bədbin fantaziya isə önyarqıya, ksenofobiyaya və paranoyaya əsaslanır. Gələcəyimizi hansısa qüvvənin təyin etməsi, o qüvvə qarşısında insanın gücsüzlüyü və ona tabe olaraq həyatını onun istədiyi kimi davam etmək məcburiyyətiylə bağlı deyilənlər aldadıcı hissdən başqa bir şey deyil. Azadlığın olmadığı, insanlarınsa kiminsə ssenarisi əsasında hərəkət etdiyi haqda iddialar uydurmadan başqa bir şey deyil. “İtaətkarlığın” müəllifinin yazdığı kimi fatalizm həqiqətən də tarixdən güclü olsaydı biz mağaradan çıxmazdıq. Məhz itaətdən boyun qaçırdığımız üçün tərəqqi mümkün olub. Romanın surətlərinin daim məğlubiyyətlə barışıq yaşaması insan haqda kifayət qədər miskin təsəvvür yaradır. Fransua başına gələnləri taleyi hesab etdiyi üçün onlara boyun əyir. Kitabın sonunda belə hiss yaranır ki, o baş verənlər gizli və qarşısıalınmaz bir nifrət duymasına baxmayaraq, yenidən Sorbonnda işləmək,Huysmansınromanını çapa hazırlamaq və bəlkə də Rediger kimi bir neçə arvad ala bilmək üçün islamı qəbul etməyə hazırlaşır.

oxuzali.az

news-inner-user

16121 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Türkiyəli şair vəfat etdi
18:30 12 Avqust 2020
Məhəllə futbolu - Hekayə
17:58 12 Avqust 2020
Özündən 25 yaş kiçik qadınla evləndi, yoldaşının ikinci əri bütün şəkillərini yandırdı, məzarı hələ də bilinmir – Nəsibə Zeynalovanın atasının dramatik həyatı
17:04 12 Avqust 2020
Məşhur "20th Century Fox" fəaliyyətini sona çatdırır
16:14 12 Avqust 2020
İtaliyada vəfat edən müğənnimizin nəşi vətənə gətiriləcək? - Açıqlama
15:30 12 Avqust 2020
Səfər Alışarlının "İşıq" hekayəsi
14:42 12 Avqust 2020
Kinematoqrafiya şöbəsinə yeni müdir təyin olundu
13:53 12 Avqust 2020
Manaf Ağayevin döydüyü model sevgili – “Ay canı yanmış” rəzaləti
13:49 12 Avqust 2020
Nazir Afaq Bəşirqızının gəlininə vəzifə verdi
13:12 12 Avqust 2020
Özündən 45 yaş kiçik şagirdini hamilə qoyan müəllim
12:53 12 Avqust 2020
Azərbaycanlı yazarın kitabı Türkiyədə nəşr olundu
12:09 12 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat katibi işindən ayrıldığını açıqladı
11:23 12 Avqust 2020
Əfsanəvi müğənninin gitarası rekord qiymətə satıldı
11:10 12 Avqust 2020
Namazı ana dilimizdə qılsaq, daha səmimi olarıq
10:31 12 Avqust 2020
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı ssenari müsabiqəsi elan edir
09:57 12 Avqust 2020
Yollar bağışlamır gecikənləri - Könül Arifin şeirləri
09:00 12 Avqust 2020
Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020