writer1

Mehman Qaraxanoğlu

Məqalə sayı

41
clock10:56 calendar-gray 18 Yanvar 2016 view-gray185 dəfə oxunub
view-gray185 dəfə oxunub

Firdovsi ola bilməyən Zəlimxan

Kulis Mehman Qaraxanoğlunun “Qalanı təslim etdik...” yazısını təqdim edir.

O, Firdovsi ola bilmədi...

Çünki Firdovsi özündən sonra belə bir acı hekayət qoyub getdi: Sultan Mahmud Qəznəvinin “Şahnamə” poemasına görə şairə vəd etdiyi qızıl yüklənmiş karvan şəhərin giriş qapısından girərkən şairin cəsədi şəhərin çıxış qapısından aparılırdı...

İbrətamiz hekayətdi! Düşünürəm ki, bu cür dramatik və faciəvi sonluğu xalq sonradan uydurub. Uydurub ki, şairlərə dərs olsun...

O, Firdovsi ola bilmədi...

Çünki Firdovsi Sultan Mahmud Qəznəvini “mədh eləmədi”, onun tapşırığını yerinə yetirdi: İranın VII əsrə qədər qədim ədəbi-bədii-poetik tarixini ortaya qoydu. O tarixi ki, hətta XX əsrdə dahi H.Cavid də ona qayıdıb “Səyavuş”u yazdı...

“Şahnamə” Aristotelin bu fikrini təsdiqləyir: “Ədəbiyyat tarixdən daha çox tarixidir”

O, Firdovsi ola bilmədi...

Heç olmaq fikrində də deyildi.

O, Zəlimxan Yaqub idi...

Elə bu ad da ona bəs idi...

O, dual həyat yaşadı. Duallıq onun alnına yazılmışdı; qonşu Gürcüstanın Kəpənəkçisində doğulub boya-başa çatması bu duallığın müqəddiməsi idi. “İki” Vətəni olanlar bunun necə bir hiss olduğunu çox gözəl başa düşərlər. Bütün hallarda içərisində bir qorxu vardı, bunu dəf eləməyin bircə yolu vardı: Yazmaq! Amma yazmaq da az idi. Çünki “şair xalq”ın içərisindən bir boy yuxarı qalxıb seçilmək gərək idi. Bax, yenə də Kəpənəkçidən özü ilə gətirdiyi həmin “müqəddəs” qorxu ona kömək elədi: Öz daxilini büsbütün səfərbər edib özünü oda-közə vurdu...

Onun ayrı yolu yox idi. O, repressiyanın acı əsintilərini də, yazıçı “baba”larının səhvləri üstə vəzifə kreslolarını ustalıqla qoyub bu səhvləri ört-basdır edənləri də gözəl görürdü. Ona bu “ədəbiyyat tramvayı”nda yer yox idi. Və o, ədəbi manevr etdi. Onsuz da təpədən-dırnağınacan milli olan şair yeni dövrün Azərbaycannaməsini yaratmaq istədi. Bu, əslində Ə.Cavadların, A.İldırımların, M.Arazların, X.R.Ulutürklərin yarımçıq qalmış yolunun davamı idi. Ruhunu sarmış Pafos ona kömək elədi. Buna nə qədər nail oldu, göz qabağındadır.

Onun da hamı kimi səhv etmək imtiyazları vardı. Və bu imtiyazlardan yeri gələndə “istifadə edirdi”. Həmin səhvlərin üstünə naşı oxucuları qısqırtmaq sağlığında da, bu gün də dəbdədi...

Yarınmağın və qələm dostlarını çərlətməyin “klassik” üsulları ona yad idi. Nəyi vardı, dilində idi. Saf idi. O, çevrəsindəki ədəbi “boss”lardan bununla fərqlənirdi. Məhz bu keyfiyyətlərinə görə də İnsan Sərrafı dahi Öndər məhz onu seçdi...

Ona qısqanclıqla baxıb düşünürdülər: “Bu, haradan zühur etdi?” Onu “vurmaq” üçün məqam gözləyirdilər. Lakin onun arxasında Kim-in durduğunu görüb susurdular...

O, Meqapolisdə özünü itirməməli idi. Və belə də oldu. O, əsl şair kimi yaşadı. Ürəyindən dilinə nə axıb gəldi, onu da yazdı.

O, Saz-Söz Vəhdətinin canlı mücəssəməsi idi. Dumduru folklor intonasiyası sonacan onunla oldu. Şairin söz xəritəsinə diqqət edin: “Aşıq Ələsgər”, “Didərginlər”, “Yunus İmrə”, “Böyük ömrün dastanı”, “Saz”, “Göycə dərdi”, “Cavidin qız balası”, “Şair harayı”, “Haqq-ədalət”, “Suallar”, “O qızın göz yaşları” “Tanı məni, Amerika” və s.

Tanrının ona “hədiyyə” göndərdiyi amansız xəstəlik onu “yenidən” xalqa qaytardı. O da bu fürsətdən istifadə edib Ruhunun lap dərinliklərinə endi. O yerə ki, oradan başqa bir aləmə qapı vardı. Elə qapının ağzındaca üzünü göyə tutub Qurd kimi uladı:

Aldanmışam sərvətinə dünyanın,

Ömrüm-günüm yalan mənim, puç mənim.

Nahaq yerə yaxasından yapışdım,

Taxsır mənim, günah mənim, suç mənim.

Beş-altı gün yas paltarı geyərlər,

Hərdən yaxşı, hərdən yaman deyərlər.

Ehsanımı şirin-şirin yeyərlər,

Qırxa qədər yeddi mənim, üç mənim.

“Hərdən yaxşı, hərdən yaman deyərlər...” Olduqca dəqiq qənaətdir... Sanki qırxını da özü yola verir...

Sağlığında çox ölkələr gəzmişdi. Bu ölkələrin hamısı Torpaq Üst-ündə idi.

Bircə yer qalırdı: Torpaq Alt-ı. Oraya da çox ağayana endi:

Endik torpağın üstən

Düşdük torpaq altına.

Qalanı təslim etdik,

Bürcü verib qayıtdıq.

O, Qalanı bizə təslim etdi...

Lakin hər dəfə qayıdarkən bu sözləri deyəcəyinə şəkk-şübhəmiz yoxdu: “Artıq ayrılmaq vaxtı gəldi. Hərə öz yolu ilə getsin. Mən ölməyə, siz isə yaşamağa.. Hansı daha yaxşıdır? Bunu Tanrıdan başqa heç kəs bilə bilməz” (Sokrat)

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

On beş ilin salamı – Kənan Hacı yazır
16:33 13 İyul 2020
Bu gün “Vətən borcu” filminin premyerası olacaq
15:51 13 İyul 2020
Tənqidin sərhədləri - Qismətin Tomas Eliotdan tərcüməsi...
15:10 13 İyul 2020
Məşhur müğənni kitab yazdı
14:25 13 İyul 2020
Bollivud ulduzu koronavirusa yoluxdu
13:37 13 İyul 2020
Elvis Preslinin nəvəsi intihar etdi
12:56 13 İyul 2020
Qanıyla torpağa “Qarabağ” yazan, son nəfəsdə şikəstə oxuyan, mina ilə tankın altına sürünən Azərbaycan əsgəri – Müharibə əhvalatları
12:15 13 İyul 2020
Ötən günün müharibə həyəcanı - Samirə Əşrəf yazır...
11:37 13 İyul 2020
Gevorkovun bacısı qızı ilə gəzən azərbaycanlı – Mahir yazır...
11:05 13 İyul 2020
Məşhur rəsm əsəri 22 milyon dollara satıldı
10:30 13 İyul 2020
Yazıçımızın hekayəsi Gürcüstan ədəbiyyat portalında
09:34 13 İyul 2020
“Mücrü” jurnalının baş redaktoru: “Ayağım nəşriyyata düşərli olmadı” – Müsahibə
09:00 13 İyul 2020
Xalq artisti koronavirusa yoluxdu
14:28 12 İyul 2020
Qızını ölən qızının həyat yoldaşına verdi, oğlu intihar etdi, nəvəsi güllələndi... – Axundov haqqında inanılmaz faktlar
12:15 12 İyul 2020
Anar özünün ən uğurlu hekayəsini seçdi – Mətn
11:44 12 İyul 2020
190 manatlıq qarpızı təpikləyən yutuber
19:41 11 İyul 2020
Əruz vəznində yazılmış ən gözəl təbiət şeiri - Mətn
17:01 11 İyul 2020
Kəramət Böyükçöl: "Məşhurluğumun arxasında dura bilmirəm" - Video
16:29 11 İyul 2020
Özgə adam - Xəyyam Rəfilinin hekayəsi
15:42 11 İyul 2020
Polşa fondu Bakıda müsabiqə elan etdi
14:51 11 İyul 2020