news-inner
clock15:35 calendar-gray 18 Sentyabr 2015 view-gray173 dəfə oxunub
view-gray173 dəfə oxunub

Üzeyir bəy - olmadığı kimi

Üzeyir bəyin ad günüdür, Facebook profilimin divarını ancaq bəstəkar haqqında təbriklər tutub. Bu gün həm də Musiqi günüdür, rəsmi tədbirlər keçirilir, konsertlər, tamaşalar oynanır. Bütün bunlar lazımlıdır və çox gözəldir. Lakin mənim diqqətimi çəkən tamam özgə bir mətləbdir.

Məncə Üzeyir bəyə göstərilən bu diqqət bir az ifrata varır. Əlbəttə, Üzeyir bəy klassik musiqimizin əsasını qoyub, çox gözəl publisistik nümunələr yazıb, opera bəstələyib. Və onun təmiz bioqrafiyasını da bura əlavə etsək ortaya kamil şəxsiyyət portreti çıxır.

Lakin məni narahat edən başqa şeydir. Üzeyir bəyə göstərilən bu ictimai diqqət nəyə görə Cəlil Məmmədquluzadəyə göstərilmir? Nəyə görə obıvatelin ürəyindəki Üzeyir sevgisi Mirzə Cəlil məhəbbətinə yer qoymur?

Üzeyir bəy bütün bunları narahatlıqla qarşılayardı, çünki onun özü də mollanəsrəddinçiydi, “Molla Nəsrəddin” jurnalının yaratdığı mənəvi mühitdə doğulmuşdu. Yalnız Üzeyir bəymi? Yüz ildir Azərbaycan ziyalılar nəsli Molla Nəsrəddin kürəsindən çıxırlar. Adamayovuşmaz Mirzə Cəlil də Üzeyir bəyin xətrini çox istəyirdi.

Deməzdim ki, ümumiyyətlə xalqımız Mirzə Cəlilə biganədir, lakin Üzeyir bəyə olan diqqət ona niyə göstərilmir? Bəlkə ona görə ki, Mirzə Cəlil cərrah bıçağı ilə yaralarımızı deşib, Xudayar bəyləri ifşa edib, din haqqında tənqidi şeylər yazıb, kəskin ideoloji mübarizə aparıb, bizə həzin yox amansız əsərlər qoyub gedib və o aynada biz özümüzü görürük, özümüzə gülürük, bəlkə də özümüzdən də qorxuruq.

Əlbəttə, Üzeyir bəy də mollanəsrəddinçi kimi Mirzə Cəlillə eyni dəyərləri bölüşürdü, onun kimi din xadimlərini də, çarizmi də tənqid edirdi, misal üçün “Pruşkeviç və Hacı Xudu” felyetonunda çar məmuru Pruşkeviçin mollalarla əlbir olub xalqın maariflənməsinin qabağını almasından yazmışdı.

Lakin gənc jurnalist Üzeyir bəy sonralar musiqi yaradıcılığına üz tutdu və tarixdə də jurnalistdən, müəllimdən daha artıq dərəcədə bəstəkar kimi qaldı. “Molla Nəsrəddin” jurnalının baş redaktoru Cəlil Məmmədquluzadə isə Azərbaycan nəsrinin atası kimi tarixdə yerini tutdu.

Obıvatel ürəyində “Koroğlu” operası kimi milli hisslərimizi şahə qaldıran bir operanın müəllifi “Danabaş kəndinin əhvalatları”nın yerini əlbəttə ki, dar edəcək.

Və mollanəsrəddin ideyalarının davamçısı olan Üzeyir bəyin daşıdığı ictimai-siyasi məzmundan azad edərək onu bir bəstəkar kimi qələmə verilməsi də obıvatelcəsinə bir istəkdir. Zira Üzeyir bəy ömrü boyu maarif sevdalısı olub, mütərəqqi ideyalar üçün yaşayıb və yaradıb. Onu bütün bu cəhətlərdən təcrid edərək bir obıvatel qəhrəmanına çevirmək ilk növbədə sənətkarın özünə qarşı xəyanətdir.

Mirzə Cəlil “Ölülər” pyesində iki ziyalı tipi yaradıb: biri Kefli İsgəndərdir ki, missiyası aləmə məlumdur. Digər tiplər isə Əlibəy və Heydər ağadır. Onlar Şeyx Nəsrullahın tərəfindədir.

İndi bu gedişlə Üzeyir bəydən Əlibəy, Heydər ağa düzəltmək istəyirlər. Halbuki Üzeyir bəy Kefli İsgəndərin özüdür ki, var.

news-inner-user
Qan Turalı

228 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“Çəkməli pişik” onlayn göstəriləcək
18:44 07 İyul 2020
Əfsanəvi musiqiçi vəfat etdi
18:09 07 İyul 2020
Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020
Bred Pitt yeni filmə çəkilir
16:48 07 İyul 2020
Filmdəki "Kəndimiz" mahnısının ifaçısı dünyasını dəyişdi
16:06 07 İyul 2020
Seymur Baycanın yazısı məşhur türk saytında yayımlandı
15:24 07 İyul 2020
"İmkanlı adamların milli qeyrəti olmalıdır" - Yazıçılar ermənilərin festivala gedən filmindən danışdı
14:45 07 İyul 2020
Tbilisidə Azərbaycan muzeyləri açıldı
14:02 07 İyul 2020
“Qəhrəmanım sənsən” - Natiq Məmmədlinin yeni kitabı çap olundu
13:19 07 İyul 2020
Bakıya yayılan üfunət nəyin mesajıdır?
12:28 07 İyul 2020
Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi - Ələkbər əminin kədərli həyatı
11:42 07 İyul 2020
Kür çayını kim xilas edəcək?
11:06 07 İyul 2020
Dindarlar bu şeirə görə gənc şairi hədələyirlər
10:30 07 İyul 2020
Amerikalı aktyor koronavirusdan öldü
10:04 07 İyul 2020
Müslüm Maqomayev adına müsabiqə gələn ilə qaldı
09:51 07 İyul 2020
Pararlel dünyaya səyahət edən xərçəng ata – Etqar Keretdən yeni hekayə
08:58 07 İyul 2020
Tanrının İtaliyaya bəxş etdiyi böyük sərvət: Ennio Morrikone
21:01 06 İyul 2020
Xalq artisti oğlundan yazanları hədələdi
20:40 06 İyul 2020
Kukla Teatrında uşaqlar üçün onlayn tamaşa
18:39 06 İyul 2020
Cənubi Koreya musiqi qrupu dünya rekordu qırdı
18:00 06 İyul 2020