news-inner
clock13:51 calendar-gray 26 May 2015 view-gray184 dəfə oxunub
view-gray184 dəfə oxunub

“Musiqi sərxoşu” adlandırılan dahi bəstəkar

Zamanının tanınmış kilsə orqançılarından olan, 9 simfoniyası ilə simfonik musiqinin ən əhəmiyyətli bəstəkarları arasında yer alan Anton Brukner... Əsərlərinin Klassik Vyana Məktəbi bəstəkarları (Bethoven, Haydn, Motsart, Şubert) və XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərindəki bəstəkarlarını bir-birinə bağlayan körpü olduğu düşünülür.

Həyatı

Brukner Avstriyanın Lins şəhəri yaxınlığındakı Ansfelden kəndində 1824-ci ildə dünyaya gəlib. Çox dindar olan katolik ailənin on uşağından ən böyüyü idi. Kənd məktəbinin müdiri olan atası musiqi müəllimliyi və kilsə orqançılığını edirdi. Anası isə yerli kilsə xorunda vokalist idi. İlk musiqi təhsilini atasından alan Brukner 1833-cü ildə orqan dərsləri almaq üçün Hörşinqdə başqa bir məktəbə göndərilir. İlk bəstəsi olan "Vier Präludien in Es-Dur für Orgel" adlı əsərini orqan üçün yazıb. Musiqiyə qabiliyyəti olmasına baxmayaraq heç vaxt "dahi uşaq" adlandırılmayıb.

Brukner iki illik təhsilinin ardından atasının xəstəliyi səbəbindən Ansfeldenə geri dönür. Atasını 1837-ci ildə itirdikdən sonra anası on üç yaşlı Antonu kilsə xoruna qatılmaq üçün Florian Monastırına göndərir. Barokko memarlığı üslubundakı tikilidə keçən uşaqlıq günləri bəstəkarlıq həyatında ona ilham qaynağı olur. Florian kilsəsində keçirdiyi dörd il boyunca o, skripka, fortepiano, orqan dərsləri alır və musiqi nəzəriyyəsini öyrənir. Monastırda tez-tez çaldığı orqan "Brukner orqanı" olaraq xatırlanır.

Atasının izi ilə gedib müəllim olmaq istəyən Brukner 1840-1841-ci illərdə müəllimlik etdi. Bu arada ilk dəfə, Motsart və Bethovenin əsərləri kimi dünyəvi musiqi ilə maraqlanmağa fürsət tapdı. Bir müddət Vindhaq və Kronstorfdda müəllimlik etdikdən sonra 1845-ci ildə köməkçi müəllim vəzifəsiylə yenidən Florian kilsəsinə geri döndü. 1851-ci ildə həmin kilsəyə orqançı təyin olundu. Bir tərəfdən də müxtəlif təhsillər alan və imtahanlara girən Brukner, ali təhsil müəssisələrində dərs vermək şansını qazandı.

Lins həyatı

O illərdə müəllimlikdən çox professional musiqi ilə məşğul olmaq istədiyini anlayan bəstəkar 1856-cı ildə Lins katedralında orqançılıq üzrə keçirilən yarışda qalib gəldivə bu şəhərdə orqançı oldu. Bundan sonra 13 il Lins Katedralında işlədi. O, Linsdə olduğu illərdə yaxşı təhsil aldı, tanınmış musiqiçilərlə tanış olmaq və yeni musiqi axınlarını izləmək imkanı tapdı. Bu sırada dövrün məşhur sənətkarı olan Simon Seçerlə işə başlayan Brukner ondan bəstəkarlığın qaydalarını öyrəndi. 1861-ci ildə Vagner musiqisilə tanış olan Anton onun üslubuna uyğun əsərlər yazdı. 1865-ci ildə isə Vagnerlə görüşdü və bu tanışlıq sonradan dostluğa çevrildi. O, qabiliyyətinə güvənmədiyi üçün 40 yaşına qədər ustadlardan dərs almağı davam etdirdi.

Vyana illəri

Seçerin ölümündən sonra 1868-ci ildə onun yerinə Vyana Konservatoriyasında nəzəriyyə dərsləri verməyə başlayan Brukner həyatının sonuna qədər dünyanın musiqi paytaxtı sayılan bu şəhərdə yaşadı. Bəzən Paris və Londona konsert verməyə getdi. 1875-ci ildən isə o, Vyana Universitetində dərs verməyə başladı.

Bəstəkar Vyanaya gəldikdən sonra bütün enerjisini simfoniyalarını bəstələməyə həsr edib. Amma musiqi tənqidçisi Eduard Hanslikin sərt tənqid etməsi Bruknerin bəstəkarlıq həyatına mənfi istiqamətdə təsir edir. Vyana Filarmoya Orkestri də daxil olmaqla yerli orkestrlər onun əsərlərini könülsüz ifa edirdi. O illərdə Brams və Vagner arasında yaşanan qütbləşmədə Vagnerin yanında yer alması Brams tərəfdarları tərəfindən sevilməməyinə səbəb oldu. Amma buna rəğmən onu dəstəkləyən və əsərlərinin səsləndirilməsi üçün çalışan bəzi musiqiçi dostları da var idi. Bu dostlarından gələn tənqidləri dəyərləndirərək bəstələrini dəfələrlə yenidən hazırladı. Əsərlərinin orijinal notları vəsiyyəti ilə Vyana Milli Kitabxanasında saxlanılır.

Avstriyalı bəstəkarın əsərlərinin çoxu ayin və dini musiqilərdən ibarət idi. Simfoniyalarının çoxunun Avstriya-Almaniya romantizminin son dövrünü təmsil etdiyi bildirilir. Bunun səbəbi ahəngli dili və əsərlərinin uzunluğuna görədir.

Əsərlərinin uzunluğuna görə əsasən ingilis dilli ölkələrdə pislənsə də Brukner köməkçiləri vasitəçiliyi ilə əsərlərinin bir neçə versiyasını hazırlayır, amma bunlardan hansını daha çox bəyəndiyini seçə bilmirdi.

Bruknerin bioqrafiyası çox dəyişikdir. Onun tədqiqatçıları yaşayışı və musiqisi ilə qəti məlumat əldə etməkdə çox çətinlik çəkib. Bir çoxları onun kənd həyatına öyrəşdiyini və kosmopolit Vyanaya uyğunlaşa bilmədiyini deyir.

Amma Bruknerin musiqisi o dövrün musiqisindəki radikalizmi, ahəngsizliyi və nizamsızlığı göstərirdi. Vagner və Hugo Volf kimi digər radikal musiqiçilərin əksinə, Brukner nisbətən təvazökar idi.

Bir çox musiqiçi və yazıçı Bruknerin bu dəyişik hallarına uyğunlaşa bilmir və onun musiqisinə qarşı müxtəlif reaksiyalar göstərib. İndi Bruknerə hörmət duyulmağa başlasa əvvəllər rəqibləri onun haqqında "musiqi sərxoşu" və ya "az bişmiş dahi" kimi böhtanlar atırdılar.

Simfoniyalarını 2 və 3 nömrəsi ilə 1873-cü ildə Vagnerə göndərən sənətkar hansını ona ithaf etməsini seçsin deyə soruşmuşdu. Vagnerin seçimi ilə 3 nömrəli simfoniyasını ona ithaf etdi. "Vagner Simfoniyası" olaraq xatırlanan bu əsərin 1877-ci ildə ilk səsləndirilməsi iflasa uğradı.

İllər sonra gənc dirijor Nikiş bəstəkarın Vagnerin ölümü münasibətiylə yazdığı yeddinci simfoniyasını Leypziqdə ifa etdirdikdən sonra musiqi dünyası heyrətlə ona qulaq verdi. O gündən sonra Brukner ciddi qəbul edilməyə başladı.

Bəstəkar 1880-ci ildən etibarən müvəffəqiyyət qazanmağa başladı. Xüsusilə 7 nömrəli simfoniyası bəyənildi, musiqisi Almaniyada və başqa yerlərdə səsləndirildi, Avstriya hökumətindən mükafatlar aldı.

1891-ci ildə təhsil vəzifəsindən istefa verən bəstəkar tanrıya həsr etdiyi Doqquzuncu Simfoniyası tamamlaya bilmədən 1896-cı ildə dünyasını dəyişdi. Vəsiyyəti ilə Florian Monastırında orqan altında basdırılıb.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Xalq artistinin oğlu vəfat etdi
01:53 10 İyul 2020
Azərbaycanlı alimin kitabı Avropa dillərində nəşr olunacaq
18:37 09 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
17:56 09 İyul 2020
Təranə Vahidin Türkiyədə çap olunan hekayəsi: "Durna adam"
17:15 09 İyul 2020
Qızını ərə verən atanın ölümü
16:26 09 İyul 2020
İspaniyada Haqverdiyevə həsr olunmuş poçt markaları buraxıldı
15:47 09 İyul 2020
Qadına görə başına bəla gələn məşhurlar: onların arasında Müşfiq də var
15:08 09 İyul 2020
Məşhur sənətçi prezidentliyə namizəd olacaq
14:19 09 İyul 2020
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır
13:30 09 İyul 2020
Uşaq təbəssümü
12:53 09 İyul 2020
Qorxu və təşviş insanı necə formalaşdırır? – Nazlı Əmirova ekzistensializmdən yazır...
12:30 09 İyul 2020
Bəhram Bağırzadənin həyat yoldaşı: "Hələ danışa bilmir"
11:48 09 İyul 2020
Cinsi yanğısını Facebookda söyüşlə soyudanlar
11:19 09 İyul 2020
Son 200 ilin ən yaxşı qəzəli – Mətn
10:46 09 İyul 2020
Elton Conun şərəfinə sikkə hazırlandı
10:09 09 İyul 2020
Sovet ordusunda üsyan edib almanlar tərəfə keçən azərbaycanlı - Amerikadan yazırlar...
09:01 09 İyul 2020
Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020